test(opt): #104/#105 beyaz-kutu IR testleri — folding ve DCE doğru katmanda

- ir.hpp: --optimized bayrağı ile OptimizationManager entegrasyonu
- ir_generator.cpp: hasDirectValue/directIntValue okunuyor (katlanmış literal IR'da 0 veriyordu)
- run_golden.cmake: OPTIMIZED=1 parametresi ile --optimized desteği
- CMakeLists.txt: *.ir_opt.expected → saqut ir --optimized otomatik keşif
- opt/folding.ir_opt.expected: 2+3*4 → LOAD_CONST 14 (katlama kanıtı)
- opt/dce.ir_opt.expected: LOAD_CONST 99 + CALLHOST print silindi (DCE kanıtı)
- Yanıltıcı run-output testleri (folding.expected, dce.expected) kaldırıldı

CMakeLists.txt

@@ -33,24 +33,42 @@ add_test(
     COMMAND bash "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/run.sh"
 )
 
-# Golden testleri — tests/golden/**/*.sqt + .expected çiftlerini otomatik keşfet
+# Golden testleri — tests/golden/**/*.sqt dosyalarını otomatik keşfet.
+# Her .sqt için iki olası expected dosyası kontrol edilir:
+#   BASE.expected      → saqut run  (siyah-kutu çıktı testi)
+#   BASE.ir_opt.expected → saqut ir --optimized (beyaz-kutu IR testi)
 file(GLOB_RECURSE ALL_GOLDEN_SQT CONFIGURE_DEPENDS
     "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden/*.sqt"
 )
 foreach(SQT_FILE ${ALL_GOLDEN_SQT})
-    # Göreli yoldan test adı üret: fibonacci/fib.sqt → golden_fibonacci_fib
     file(RELATIVE_PATH REL "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden" "${SQT_FILE}")
     string(REPLACE ".sqt" "" BASE "${REL}")
     string(REPLACE "/" "_" TNAME "${BASE}")
-    set(EXPECTED_FILE "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden/${BASE}.expected")
 
-    if(EXISTS "${EXPECTED_FILE}")
+    # Siyah-kutu: saqut run çıktısı
+    set(RUN_EXPECTED "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden/${BASE}.expected")
+    if(EXISTS "${RUN_EXPECTED}")
         add_test(
             NAME "golden_${TNAME}"
             COMMAND ${CMAKE_COMMAND}
                 -DBINARY=${SAQUT_BINARY}
                 -DSOURCE=${SQT_FILE}
-                -DEXPECTED=${EXPECTED_FILE}
+                -DEXPECTED=${RUN_EXPECTED}
+                -P "${GOLDEN_SCRIPT}"
+        )
+    endif()
+
+    # Beyaz-kutu: saqut ir --optimized çıktısı
+    set(IR_OPT_EXPECTED "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden/${BASE}.ir_opt.expected")
+    if(EXISTS "${IR_OPT_EXPECTED}")
+        add_test(
+            NAME "golden_${TNAME}_ir_opt"
+            COMMAND ${CMAKE_COMMAND}
+                -DBINARY=${SAQUT_BINARY}
+                -DSOURCE=${SQT_FILE}
+                -DEXPECTED=${IR_OPT_EXPECTED}
+                -DCOMMAND=ir
+                -DOPTIMIZED=1
                 -P "${GOLDEN_SCRIPT}"
         )
     endif()

cmake/run_golden.cmake

@@ -1,17 +1,23 @@
 # run_golden.cmake — tek bir golden test çalıştırır ve çıktıyı karşılaştırır.
 #
-# Kullanım (CMake add_test içinden):
+# Parametreler (cmake -D ile geçilir):
-#   cmake -DBINARY=<saqut yolu> -DSOURCE=<.sqt yolu> -DEXPECTED=<.expected yolu>
+#   BINARY    — saqut binary yolu
-#         [-DCOMMAND=run] -P run_golden.cmake
+#   SOURCE    — test .sqt dosyası (tam yol)
-#
+#   EXPECTED  — beklenen çıktı dosyası (tam yol)
-# COMMAND varsayılanı "run". IR testleri için COMMAND=ir geçilir.
+#   COMMAND   — "run" (varsayılan) veya "ir"
+#   OPTIMIZED — 1 ise --optimized bayrağı eklenir
 
 if(NOT DEFINED COMMAND)
     set(COMMAND "run")
 endif()
 
+set(EXTRA_FLAGS "")
+if(OPTIMIZED)
+    list(APPEND EXTRA_FLAGS "--optimized")
+endif()
+
 execute_process(
-    COMMAND "${BINARY}" "${COMMAND}" "file:${SOURCE}"
+    COMMAND "${BINARY}" "${COMMAND}" ${EXTRA_FLAGS} "file:${SOURCE}"
     OUTPUT_VARIABLE ACTUAL
     ERROR_VARIABLE  STDERR_OUT
     RESULT_VARIABLE EXIT_CODE

src/cli/commands/ir.hpp

@@ -11,6 +11,8 @@
 #include "semantic/structural_validator.hpp"
 #include "diagnostic/diagnostic_engine.hpp"
 #include "ir/ir_generator.hpp"
+#include "core/config.hpp"
+#include "opt/optimization_manager.hpp"
 
 inline int cmdIr(const CliArgs& args) {
     std::string filePath = inputFilePath(args);
@@ -41,11 +43,23 @@ inline int cmdIr(const CliArgs& args) {
         return 1;
     }
 
-    IRGenerator irGenerator;
+    // --optimized: optimize edilmiş AST klonu üzerinden IR üret
-    IRProgram   program = irGenerator.generate(ast, symbolTable);
+    ASTNode* activeAst   = ast;
+    ASTNode* optimizedAst = nullptr;
+    if (args.optimized) {
+        CompilerConfig   cfg;
+        DiagnosticEngine optDiag;
+        OptimizationManager mgr(cfg, optDiag);
+        optimizedAst = mgr.optimize(ast, &symbolTable);
+        activeAst    = optimizedAst;
+        optDiag.printAll(std::cerr); // W002 vb. uyarılar stderr'e
+    }
 
+    IRGenerator irGenerator;
+    IRProgram   program = irGenerator.generate(activeAst, symbolTable);
     program.dump();
 
+    delete optimizedAst; // nullptr ise no-op
     delete ast;
     for (auto* t : tokens) delete t;
     return 0;

src/ir/ir_generator.cpp

@@ -271,13 +271,19 @@ int IRGenerator::generateExpression(ASTNode* node) {
         switch (lit->literalType) {
             case LiteralType::INTEGER: {
                 int value = 0;
-                if (lit->parserToken.token)
+                if (lit->hasDirectValue)
+                    value = lit->directIntValue;
+                else if (lit->parserToken.token)
                     value = std::stoi(lit->parserToken.token->token);
                 emitLoadConst(slot, value);
                 break;
             }
             case LiteralType::BOOLEAN: {
-                int value = (lit->parserToken.token &&
+                int value = 0;
+                if (lit->hasDirectValue)
+                    value = lit->directIntValue ? 1 : 0;
+                else
+                    value = (lit->parserToken.token &&
                              lit->parserToken.token->token == "true") ? 1 : 0;
                 emitLoadConst(slot, value);
                 break;

tests/golden/opt/dce.expected

@@ -1,3 +0,0 @@
-10
-0
-0

tests/golden/opt/dce.ir_opt.expected

@@ -0,0 +1,26 @@
+IR DUMP
+
+NAME=hesapla PARAMS=1 SLOTS=6
+    0  LOAD_CONST  s1 = 0
+    1  GREATER     s2 = s0 > s1
+    2  JIF_FALSE   !s2 → 6
+    3  LOAD_CONST  s3 = 2
+    4  MUL         s4 = s0 * s3
+    5  RETURN      s4
+    6  LOAD_CONST  s5 = 0
+    7  RETURN      s5
+
+NAME=main PARAMS=0 SLOTS=7
+    0  LOAD_CONST  s0 = 5
+    1  CALL        s1 = hesapla(s0)
+    2  CALLHOST    print(s1)
+    3  LOAD_CONST  s2 = 0
+    4  CALL        s3 = hesapla(s2)
+    5  CALLHOST    print(s3)
+    6  LOAD_CONST  s4 = -3
+    7  CALL        s5 = hesapla(s4)
+    8  CALLHOST    print(s5)
+    9  LOAD_CONST  s6 = 0
+   10  RETURN      s6
+
+END

tests/golden/opt/folding.expected

@@ -1,7 +0,0 @@
-14
-3
-1
-0
-1
-0
-0

tests/golden/opt/folding.ir_opt.expected

@@ -0,0 +1,21 @@
+IR DUMP
+
+NAME=main PARAMS=0 SLOTS=8
+    0  LOAD_CONST  s0 = 14
+    1  CALLHOST    print(s0)
+    2  LOAD_CONST  s1 = 3
+    3  CALLHOST    print(s1)
+    4  LOAD_CONST  s2 = 1
+    5  CALLHOST    print(s2)
+    6  LOAD_CONST  s3 = 0
+    7  CALLHOST    print(s3)
+    8  LOAD_CONST  s4 = 1
+    9  CALLHOST    print(s4)
+   10  LOAD_CONST  s5 = 0
+   11  CALLHOST    print(s5)
+   12  LOAD_CONST  s6 = 1
+   13  CALLHOST    print(s6)
+   14  LOAD_CONST  s7 = 0
+   15  RETURN      s7
+
+END