feat(run): --optimized bayrağı — optimize edilmiş IR üzerinden VM çalıştırma

- run.hpp: args.optimized ise OptimizationManager klonu üretip IR generator'a verir
- ir.hpp + run.hpp: optDiag.printAll sadece gerçek mesaj varsa çağrılıyor (boş özet gürültüsü giderildi)
- tests/golden/opt/run_opt.sqt: constant folding + DCE tetikleyen golden fixture
- run_opt.expected: ham run doğruluk testi (test #9)
- run_opt.run_opt.expected: optimize run doğruluk testi (test #10)
  → "optimizasyon oldu" değil "optimize IR doğru sonuç verdi" regresyon kalkanı
- CMakeLists.txt: *.run_opt.expected → saqut run --optimized otomatik keşif
11/11 ctest geçti

CMakeLists.txt

@@ -72,4 +72,19 @@ foreach(SQT_FILE ${ALL_GOLDEN_SQT})
                 -P "${GOLDEN_SCRIPT}"
         )
     endif()
+
+    # Doğruluk kalkanı: saqut run --optimized çıktısı == beklenen golden değer
+    # "Optimizasyon oldu" değil, "optimize IR doğru sonuç verdi" testleri.
+    set(RUN_OPT_EXPECTED "${CMAKE_SOURCE_DIR}/tests/golden/${BASE}.run_opt.expected")
+    if(EXISTS "${RUN_OPT_EXPECTED}")
+        add_test(
+            NAME "golden_${TNAME}_run_opt"
+            COMMAND ${CMAKE_COMMAND}
+                -DBINARY=${SAQUT_BINARY}
+                -DSOURCE=${SQT_FILE}
+                -DEXPECTED=${RUN_OPT_EXPECTED}
+                -DOPTIMIZED=1
+                -P "${GOLDEN_SCRIPT}"
+        )
+    endif()
 endforeach()

src/cli/commands/ir.hpp

@@ -52,7 +52,8 @@ inline int cmdIr(const CliArgs& args) {
         OptimizationManager mgr(cfg, optDiag);
         optimizedAst = mgr.optimize(ast, &symbolTable);
         activeAst    = optimizedAst;
-        optDiag.printAll(std::cerr); // W002 vb. uyarılar stderr'e
+        if (optDiag.errorCount() + optDiag.warningCount() > 0)
+            optDiag.printAll(std::cerr); // W002 vb. uyarılar stderr'e
     }
 
     IRGenerator irGenerator;

src/cli/commands/run.hpp

@@ -2,12 +2,11 @@
 // saQut CLI — run komutu
 //
 // Tam derleme + çalıştırma pipeline'ı:
-//   tokenize → parse → sembol topla → IR üret → VM çalıştır
+//   tokenize → parse → sembol topla → [opsiyonel: optimize] → IR üret → VM çalıştır
 //
-// Başarı kriteri:
-//   build/saqut run file:examples/fibonacci.sqt
-//   → 55
-//   → 55
+// --optimized bayrağı: orijinal AST klonlanır, constant folding + DCE uygulanır,
+// optimize edilmiş klon IR generator'a verilir. Orijinal AST dokunulmadan kalır.
+// Aynı pattern ir.hpp'de de kullanılıyor — paralel değişikliklerde ikisine bak.
 // ============================================================================
 
 #ifndef SAQUT_CLI_RUN
@@ -22,6 +21,8 @@
 #include "semantic/type_checker.hpp"
 #include "semantic/structural_validator.hpp"
 #include "diagnostic/diagnostic_engine.hpp"
+#include "core/config.hpp"
+#include "opt/optimization_manager.hpp"
 #include "ir/ir_generator.hpp"
 #include "vm/interpreter.hpp"
 
@@ -43,7 +44,7 @@ inline int cmdRun(const CliArgs& args) {
         return 1;
     }
 
-    // ── Aşama 3: Sembol toplama ───────────────────────────────────────────
+    // ── Aşama 3: Sembol toplama + semantik analiz ─────────────────────────
     // Identifier'ların resolvedSymbol'ü doldurulur — IR generator buna ihtiyaç duyar.
     SymbolTable      symbolTable;
     DiagnosticEngine diag;
@@ -59,11 +60,27 @@ inline int cmdRun(const CliArgs& args) {
         return 1;
     }
 
-    // ── Aşama 4: IR üretimi ───────────────────────────────────────────────
-    IRGenerator irGenerator;
-    IRProgram   program = irGenerator.generate(ast, symbolTable);
+    // ── Aşama 4 (opsiyonel): Optimizasyon ────────────────────────────────
+    // --optimized bayrağı verilmişse: orijinal AST'yi kopyala, klon üstünde
+    // constant folding + DCE uygula. IR generator klonu kullanır; orijinal
+    // bu scope'ta silinir. Bayrak yoksa sıfır maliyet — klonlama olmaz.
+    ASTNode* activeAst    = ast;
+    ASTNode* optimizedAst = nullptr;
+    if (args.optimized) {
+        CompilerConfig   cfg;
+        DiagnosticEngine optDiag;
+        OptimizationManager mgr(cfg, optDiag);
+        optimizedAst = mgr.optimize(ast, &symbolTable);
+        activeAst    = optimizedAst;
+        if (optDiag.errorCount() + optDiag.warningCount() > 0)
+            optDiag.printAll(std::cerr); // W002 (derleme zamanı sıfıra bölme) vb.
+    }
 
-    // ── Aşama 5: VM çalıştırma ────────────────────────────────────────────
+    // ── Aşama 5: IR üretimi ───────────────────────────────────────────────
+    IRGenerator irGenerator;
+    IRProgram   program = irGenerator.generate(activeAst, symbolTable);
+
+    // ── Aşama 6: VM çalıştırma ────────────────────────────────────────────
     int exitCode = 0;
     try {
         Interpreter vm(program);
@@ -73,6 +90,7 @@ inline int cmdRun(const CliArgs& args) {
         exitCode = 1;
     }
 
+    delete optimizedAst; // nullptr ise no-op; orijinal ast her durumda aşağıda silinir
     delete ast;
     for (auto* t : tokens) delete t;
     return exitCode;

tests/golden/opt/run_opt.expected

@@ -0,0 +1,4 @@
+14
+1
+0
+25

tests/golden/opt/run_opt.run_opt.expected

@@ -0,0 +1,4 @@
+14
+1
+0
+25

tests/golden/opt/run_opt.sqt

@@ -0,0 +1,31 @@
+// Optimize edilmiş çalıştırmanın doğruluğunu kanıtlayan golden test.
+//
+// Tetiklenen optimizasyonlar:
+//   - Constant folding: 100 - 6*15 + 4, 3*3 + 4*4 derleme zamanında hesaplanır
+//   - DCE: return sonrası print(999) ve print(888) silinir
+//   - Folding zincirleme: iç fonksiyon çağrısı olmaksızın tüm sabit ifadeler katlanır
+//
+// saqut run ve saqut run --optimized AYNI çıktıyı vermeli.
+// Eğer optimizasyon bir değeri yanlış katlarsa veya canlı kodu silerse bu test kırılır.
+
+int compute() {
+    int result = 100 - 6 * 15 + 4;
+    return result;
+    print(999);
+}
+
+int classify(int n) {
+    if (n > 0) {
+        return 1;
+        print(888);
+    }
+    return 0;
+}
+
+int main() {
+    print(compute());
+    print(classify(5));
+    print(classify(-3));
+    print(3 * 3 + 4 * 4);
+    return 0;
+}