LICENSE.md Ekle

Signed-off-by: saqut <saqut@noreply.localhost>

CMakeLists.txt

@@ -0,0 +1,22 @@
+cmake_minimum_required(VERSION 3.16)
+project(saqut VERSION 0.1 LANGUAGES CXX)
+
+set(CMAKE_CXX_STANDARD 20)
+set(CMAKE_CXX_STANDARD_REQUIRED ON)
+
+add_compile_options(-Wall -Wextra)
+
+if(CMAKE_BUILD_TYPE STREQUAL "Debug" OR NOT CMAKE_BUILD_TYPE)
+    add_compile_options(-g -O0)
+    message(STATUS "Debug modu aktif")
+else()
+    add_compile_options(-O3)
+    message(STATUS "Release modu aktif")
+endif()
+
+# Tüm kaynak dosyaları topla
+file(GLOB_RECURSE SOURCES "src/*.cpp")
+
+add_executable(saqut ${SOURCES})
+
+target_include_directories(saqut PRIVATE src)

LICENSE.md

@@ -0,0 +1,96 @@
+## Lisans / License / Lizenz
+
+[Türkçe Sürüm](#türkçe-lisans-sürümü) | [English Version](#english-license-version) | [Deutsche Version](#deutsche-lizenzversion)
+
+---
+
+### Türkçe Lisans Sürümü
+
+# saQut Kamu Lisansı (Sürüm 1.0)
+
+Telif Hakkı (c) 2026, Abdussamed ULUTAŞ (ve saQut Katkıda Bulunanları).
+Tüm hakları saklıdır.
+
+Bu lisans; saQut Derleyicisi, kaynak kodları, derleme betikleri (build scripts) ve beraberindeki dokümantasyonu (toplu olarak "Yazılım" olarak anılacaktır) kapsar.
+
+---
+
+#### 1. Temel Felsefe (Alet Çantası Kuralı)
+saQut, programlanabilir ve incelenebilir bir derleyici alet çantası (toolbox) olarak tasarlanmıştır. Ana varlık sebebi; derleme sürecinin (Token'lar, AST, Sembol Tabloları ve IR) dışarıdan tamamen şeffaf ve görülebilir kalmasıdır. Bu Yazılımın her türlü yeniden dağıtımı veya üzerinde yapılacak değişiklikler bu şeffaflık ilkesine saygı duymak zorundadır.
+
+#### 2. İzinler ve Koşullar
+Bu Yazılımın bir kopyasını edinen herhangi bir kişiye; aşağıdaki koşullara uymak kaydıyla, Yazılımı kullanma, kopyalama, değiştirme, birleştirme, yayınlama veya dağıtma hakkı ücretsiz olarak tanınmıştır:
+
+* **Copyleft (Açık Kaynak Kalma) Şartı:** Eğer Yazılım üzerinde bir değişiklik yaparsanız (derleyici, lexer, parser, VM veya çekirdek mimari) ve bunu dağıtırsanız, değiştirdiğiniz kaynak kodları da BU AYNI LİSANS altında açık kaynaklı olarak herkese sunmak zorundasınız. saQut'u alıp kapalı kaynaklı, tescilli bir ticari ürüne dönüştüremezsiniz.
+* **Atıf Şartı:** Orijinal telif hakkı bildirimi ve işbu izin bildirimi, Yazılımın tüm kopyalarına veya önemli parçalarına dahil edilmelidir.
+* **İnceleme ve Şeffaflık Daveti:** saQut incelenmek için var olduğundan; bu derleyiciyi eğitim projelerinde, sınıflarda veya topluluk sunumlarında kullanırsanız, öğrencilerinize veya dinleyicilerinize en az bir kez `saqut tokens` veya `saqut ast` çıktılarını göstermeniz önemle tavsiye edilir (hukuki bir zorunluluk değildir). İç mekanizmayı görünür tutun!
+
+#### 3. Runtime (Çalışma Zamanı) ve Çıktı İstisnası (KRİTİK)
+Bu dili kullanan geliştiricilerin mutlak özgürlüğünü garanti altına almak adına:
+* **Kodunuz Sizindir:** saQut diliyle yazılmış tüm kaynak kodları (örn. `.sqt` dosyaları) ve derleyici tarafından üretilen tüm veriler (JSON AST dökümleri, sembol tabloları veya derlenmiş bytecode çıktısı) bu lisansın kısıtlamalarına **TABİ DEĞİLDİR**.
+* Geliştiriciler, kendi saQut programlarının kaynak kodlarını ve derleyici çıktılarını istedikleri gibi lisanslamakta, satmakta veya kapalı kaynak yapmakta tamamen özgürdür. saQut tarafından sağlanan çalışma zamanı ortamı (runtime/VM), bu ortamı barındıran ana uygulamaların lisanslarını kısıtlamaksızın diğer uygulamaların içine gömülebilir (embed edilebilir).
+
+#### 4. Garanti Reddi
+YAZILIM "OLDUĞU GİBİ" SUNULMAKTADIR; TİCARETE UYGUNLUK, BELİRLİ BİR AMACA UYGUNLUK VE İHLAL ETMEME GARANTİLERİ DAHİL ANCAK BUNLARLA SINIRLI OLMAMAK ÜZERE, AÇIK VEYA ZIMNİ HERHANGİ BİR GARANTİ VERİLMEMEKTEDİR. YAZARLAR VEYA TELİF HAKKI SAHİPLERİ, YAZILIMLA VEYA YAZILIMIN KULLANIMIYLA YA DA DİĞER İŞLEMLERLE BAĞLANTILI OLARAK ORTAYA ÇIKAN SÖZLEŞME, HAKSIZ FİİL VEYA DİĞER DURUMLARDAKİ HİÇBİR TALEP, TAZMİNAT VEYA DİĞER YÜKÜMLÜLÜKLERDEN SORUMLU TUTULAMAZ.
+
+---
+
+### English License Version
+
+# The saQut Public License (Version 1.0)
+
+Copyright (c) 2026, Abdussamed ULUTAŞ (and saQut Contributors).
+All rights reserved.
+
+This license applies to the saQut Compiler, its source code, build scripts, and accompanying documentation (collectively referred to as "the Software").
+
+---
+
+#### 1. The Core Philosophy (The Toolbox Rule)
+saQut is designed as a programmable, inspectable compiler toolbox. Its core purpose is to keep the compilation process transparent (Tokens, AST, Symbol Tables, and IR). Any redistribution or modification of this Software must respect this transparency.
+
+#### 2. Permissions & Conditions
+Permission is hereby granted, free of charge, to any person obtaining a copy of this Software, to use, copy, modify, merge, publish, or distribute the Software, subject to the following conditions:
+
+* **The Copyleft Requirement:** If you modify the Software (the compiler, lexer, parser, VM, or core architecture) and distribute it, you MUST make your modified source code publicly available under this same license. You cannot turn saQut into a closed-source proprietary product.
+* **The Attribution Requirement:** The original copyright notice and this permission notice shall be included in all copies or substantial portions of the Software.
+* **The Inspection Invitation:** Since saQut is built to be inspected, if you use this compiler in an educational project, classroom, or public presentation, you are highly encouraged (though not legally forced) to show your students or audience the output of `saqut tokens` or `saqut ast` at least once. Keep the internals visible!
+
+#### 3. The Runtime & Output Exception (CRITICAL)
+To ensure the absolute freedom of the developers using this language:
+* **Your Code is Yours:** Any source code written *in* the saQut language (e.g., `.sqt` files), and any data generated *by* the compiler (such as JSON AST dumps, symbol tables, or compiled bytecode) are **NOT** subject to this license.
+* Developers are completely free to license, sell, or close the source code of their own saQut programs and compiler outputs as they see fit. The runtime environment/VM provided by saQut may be embedded into other applications without restricting those applications' licenses.
+
+#### 4. Disclaimer of Warranty
+THE SOFTWARE IS PROVIDED "AS IS", WITHOUT WARRANTY OF ANY KIND, EXPRESS OR IMPLIED, INCLUDING BUT NOT LIMITED TO THE WARRANTIES OF MERCHANTABILITY, FITNESS FOR A PARTICULAR PURPOSE AND NONINFRINGEMENT. IN NO EVENT SHALL THE AUTHORS OR COPYRIGHT HOLDERS BE LIABLE FOR ANY CLAIM, DAMAGES OR OTHER LIABILITY, WHETHER IN AN ACTION OF CONTRACT, TORT OR OTHERWISE, ARISING FROM, OUT OF OR IN CONNECTION WITH THE SOFTWARE OR THE USE OR OTHER DEALINGS IN THE SOFTWARE.
+
+---
+
+### Deutsche Lizenzversion
+
+# Die saQut Öffentliche Lizenz (Version 1.0)
+
+Copyright (c) 2026, Abdussamed ULUTAŞ (und saQut Mitwirkende).
+Alle Rechte vorbehalten.
+
+Diese Lizenz gilt für den saQut-Compiler, seinen Quellcode, Build-Skripte und die dazugehörige Dokumentation (zusammenfassend als „die Software“ bezeichnet).
+
+---
+
+#### 1. Die Kernphilosophie (Die Toolbox-Regel)
+saQut ist als programmierbare, inspizierbare Compiler-Toolbox konzipiert. Der Hauptzweck besteht darin, den Kompilierungsprozess (Tokens, AST, Symboltabellen und IR) transparent zu halten. Jede Weitergabe oder Änderung dieser Software muss diese Transparenz respektieren.
+
+#### 2. Berechtigungen & Bedingungen
+Hiermit wird jeder Person, die eine Kopie dieser Software erhält, kostenlos die Berechtigung erteilt, die Software zu nutzen, zu kopieren, zu modifizieren, zusammenzufügen, zu veröffentlichen oder zu verbreiten, sofern folgende Bedingungen erfüllt sind:
+
+* **Die Copyleft-Bedingung:** Wenn Sie die Software verändern (Compiler, Lexer, Parser, VM oder Kernarchitektur) und verbreiten, MÜSSEN Sie Ihren geänderten Quellcode unter derselben Lizenz öffentlich zugänglich machen. Sie dürfen saQut nicht in ein proprietäres Closed-Source-Produkt umwandeln.
+* **Die Namensnennung-Bedingung:** Der obige Urheberrechtshinweis und dieser Berechtigungshinweis müssen in allen Kopien oder wesentlichen Teilen der Software enthalten sein.
+* **Die Einladung zur Inspektion:** Da saQut dafür gebaut wurde, inspiziert zu werden, werden Sie ausdrücklich dazu ermutigt (wenn auch nicht rechtlich gezwungen), Ihren Schülern, Studenten oder dem Publikum mindestens einmal die Ausgabe von `saqut tokens` oder `saqut ast` zu zeigen, wenn Sie diesen Compiler in einem Bildungsprojekt, im Unterricht oder bei einer öffentlichen Präsentation verwenden. Halten Sie die Interna sichtbar!
+
+#### 3. Die Laufzeit- und Ausgabe-Ausnahme (KRITISCH)
+Um die absolute Freiheit der Entwickler zu gewährleisten, die diese Sprache verwenden:
+* **Ihr Code gehört Ihnen:** Quellcode, der *in* der saQut-Sprache geschrieben wurde (z. B. `.sqt`-Dateien), und alle vom Compiler generierten Daten (wie JSON-AST-Dumps, Symboltabellen oder kompilierter Bytecode) unterliegen **NICHT** dieser Lizenz.
+* Entwickler können den Quellcode ihrer eigenen saQut-Programme und Compiler-Ausgaben nach eigenem Ermessen lizenzieren, verkaufen oder schließen. Die von saQut bereitgestellte Laufzeitumgebung/VM kann in andere Anwendungen eingebettet werden, ohne die Lizenzen dieser Anwendungen einzuschränken.
+
+#### 4. Haftungsausschluss
+DIE SOFTWARE WIRD „WIE BESEHEN“ (AS IS) OHNE JEGLICHE AUSDRÜCKLICHE ODER ZIMNLICHE GEWÄHRLEISTUNG ZUR VERFÜGUNG GESTELLT, EINSCHLIESSLICH, ABER NICHT BESCHRÄNKT AUF DIE GEWÄHRLEISTUNG DER MARKTGÄNGIGKEIT, DER EIGNUNG FÜR EINEN BESTIMMTEN ZWECK UND DER NICHTVERLETZUNG VON RECHTEN DRITTER. IN KEINEM FALL SIND DIE AUTOREN ODER URHEBERRECHTSINHABER FÜR ANSPRÜCHE, SCHÄDEN ODER ANDERE HAFTUNGEN HAFTPAR, SEI ES IN FOLGE EINES VERTRAGES, EINER UNERLAUBTEN HANDLUNG ODER AUF ANDERE WEISE, DIE SICH AUS ODER IM ZUSAMMENHANG MIT DER SOFTWARE ODER DER NUTZUNG ODER DEM UMGANG MIT DER SOFTWARE ERGEBEN.

build/.ninja_log

@@ -0,0 +1,60 @@
+# ninja log v7
+0	1451	1779867877701788943	CMakeFiles/saqut.dir/src/core/sourcefile.cpp.o	da6f5fc90e87e6b1
+0	1246	1779867877703024703	CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer/lexer.cpp.o	90eeec811f2137e6
+1451	2772	1779867879152793461	CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o	a01677f8bb4f4dbc
+1246	2891	1779867878947792823	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o	2c65b7be26cead32
+5	2061	1779867877706788958	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o	ac5bbcd74d87561a
+1	2213	1779867877703621428	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o	eb96bb4b1eb4ad80
+1	2296	1779867877703518257	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o	4057e3d63c63a1ab
+1	2529	1779867877703709398	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o	78f2c4da7c9b2281
+7	2335	1779867877708788964	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o	b5c20724bbf3648c
+0	2098	1779867877703316205	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o	d2e2bb2f8a63c6d2
+0	2499	1779867877703412857	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o	b6c56f04a257f685
+0	2892	1779867877703230815	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+2892	2983	1779867880593797950	saqut	89052e51305cb697
+0	22	1779868368456818650	build.ninja	1876a59d627a585
+0	22	1779868368456217236	/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/cmake_install.cmake	1876a59d627a585
+1	1528	1779868368464217284	CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer/lexer.cpp.o	90eeec811f2137e6
+1	1768	1779868368465401047	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o	ac5bbcd74d87561a
+1	2006	1779868368464927313	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o	d2e2bb2f8a63c6d2
+1	2109	1779868368465099051	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o	4057e3d63c63a1ab
+1	2216	1779868368465200112	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o	eb96bb4b1eb4ad80
+4	2421	1779868368467294710	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o	b5c20724bbf3648c
+1	2425	1779868368465010538	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o	b6c56f04a257f685
+1	2450	1779868368465293953	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o	78f2c4da7c9b2281
+4	2468	1779868368468417782	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o	2c65b7be26cead32
+1528	2575	1779868369991226412	CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o	a01677f8bb4f4dbc
+1	2887	1779868368464815959	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+2887	2980	1779868371350234528	saqut	89052e51305cb697
+2	1845	1781360349526488567	CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o	a01677f8bb4f4dbc
+2	1991	1781360349525864955	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o	2c65b7be26cead32
+1	2031	1781360349525052844	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o	d2e2bb2f8a63c6d2
+1	2080	1781360349525452259	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o	78f2c4da7c9b2281
+1	2083	1781360349525558767	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o	ac5bbcd74d87561a
+1	2090	1781360349525147077	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o	b6c56f04a257f685
+2	2155	1781360349525690109	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o	b5c20724bbf3648c
+1	2240	1781360349525339814	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o	eb96bb4b1eb4ad80
+1	2355	1781360349525238105	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o	4057e3d63c63a1ab
+1	2750	1781360349524108829	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+2750	2867	1781360352273116183	saqut	89052e51305cb697
+1	1640	1781361120993563298	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o	78f2c4da7c9b2281
+1	1661	1781361120993456534	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o	eb96bb4b1eb4ad80
+2	1669	1781361120993689645	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o	ac5bbcd74d87561a
+1	1681	1781361120993213226	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o	b6c56f04a257f685
+1	1686	1781361120993117012	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o	d2e2bb2f8a63c6d2
+3	1712	1781361120994511341	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o	b5c20724bbf3648c
+1	1723	1781361120993344591	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o	4057e3d63c63a1ab
+1	2281	1781361120992511333	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+2281	2374	1781361123272520466	saqut	89052e51305cb697
+2	1202	1781361145332901008	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o	b5c20724bbf3648c
+2	1435	1781361145332608544	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o	78f2c4da7c9b2281
+1	1472	1781361145332432199	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o	4057e3d63c63a1ab
+2	1506	1781361145332792284	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o	ac5bbcd74d87561a
+1	1544	1781361145332547154	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o	eb96bb4b1eb4ad80
+1	1549	1781361145331608540	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o	d2e2bb2f8a63c6d2
+1	1569	1781361145332294897	CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o	b6c56f04a257f685
+1569	1661	1781361146899614781	saqut	89052e51305cb697
+1	1470	1781361261444064707	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+1471	1563	1781361262914070415	saqut	89052e51305cb697
+0	1462	1781361334065345164	CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o	110c26cb1d0c3a23
+1462	1555	1781361335527350781	saqut	89052e51305cb697

build/CMakeCache.txt

@@ -0,0 +1,360 @@
+# This is the CMakeCache file.
+# For build in directory: /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+# It was generated by CMake: /usr/bin/cmake
+# You can edit this file to change values found and used by cmake.
+# If you do not want to change any of the values, simply exit the editor.
+# If you do want to change a value, simply edit, save, and exit the editor.
+# The syntax for the file is as follows:
+# KEY:TYPE=VALUE
+# KEY is the name of a variable in the cache.
+# TYPE is a hint to GUIs for the type of VALUE, DO NOT EDIT TYPE!.
+# VALUE is the current value for the KEY.
+
+########################
+# EXTERNAL cache entries
+########################
+
+//Path to a program.
+CMAKE_ADDR2LINE:FILEPATH=/usr/bin/addr2line
+
+//Path to a program.
+CMAKE_AR:FILEPATH=/usr/bin/ar
+
+//Choose the type of build, options are: None Debug Release RelWithDebInfo
+// MinSizeRel ...
+CMAKE_BUILD_TYPE:STRING=Debug
+
+//CXX compiler
+CMAKE_CXX_COMPILER:FILEPATH=/usr/bin/c++
+
+//A wrapper around 'ar' adding the appropriate '--plugin' option
+// for the GCC compiler
+CMAKE_CXX_COMPILER_AR:FILEPATH=/usr/bin/gcc-ar
+
+//A wrapper around 'ranlib' adding the appropriate '--plugin' option
+// for the GCC compiler
+CMAKE_CXX_COMPILER_RANLIB:FILEPATH=/usr/bin/gcc-ranlib
+
+//Flags used by the CXX compiler during all build types.
+CMAKE_CXX_FLAGS:STRING=
+
+//Flags used by the CXX compiler during DEBUG builds.
+CMAKE_CXX_FLAGS_DEBUG:STRING=-g
+
+//Flags used by the CXX compiler during MINSIZEREL builds.
+CMAKE_CXX_FLAGS_MINSIZEREL:STRING=-Os -DNDEBUG
+
+//Flags used by the CXX compiler during RELEASE builds.
+CMAKE_CXX_FLAGS_RELEASE:STRING=-O3 -DNDEBUG
+
+//Flags used by the CXX compiler during RELWITHDEBINFO builds.
+CMAKE_CXX_FLAGS_RELWITHDEBINFO:STRING=-O2 -g -DNDEBUG
+
+//Path to a program.
+CMAKE_DLLTOOL:FILEPATH=CMAKE_DLLTOOL-NOTFOUND
+
+//Flags used by the linker during all build types.
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS:STRING=
+
+//Flags used by the linker during DEBUG builds.
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_DEBUG:STRING=
+
+//Flags used by the linker during MINSIZEREL builds.
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL:STRING=
+
+//Flags used by the linker during RELEASE builds.
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELEASE:STRING=
+
+//Flags used by the linker during RELWITHDEBINFO builds.
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO:STRING=
+
+//Enable/Disable output of build database during the build.
+CMAKE_EXPORT_BUILD_DATABASE:BOOL=
+
+//Enable/Disable output of compile commands during generation.
+CMAKE_EXPORT_COMPILE_COMMANDS:BOOL=
+
+//Value Computed by CMake.
+CMAKE_FIND_PACKAGE_REDIRECTS_DIR:STATIC=/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/CMakeFiles/pkgRedirects
+
+//Install path prefix, prepended onto install directories.
+CMAKE_INSTALL_PREFIX:PATH=/usr/local
+
+//Path to a program.
+CMAKE_LINKER:FILEPATH=/usr/bin/ld
+
+//Program used to build from build.ninja files.
+CMAKE_MAKE_PROGRAM:FILEPATH=/usr/bin/ninja
+
+//Flags used by the linker during the creation of modules during
+// all build types.
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of modules during
+// DEBUG builds.
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_DEBUG:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of modules during
+// MINSIZEREL builds.
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of modules during
+// RELEASE builds.
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELEASE:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of modules during
+// RELWITHDEBINFO builds.
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO:STRING=
+
+//Path to a program.
+CMAKE_NM:FILEPATH=/usr/bin/nm
+
+//Path to a program.
+CMAKE_OBJCOPY:FILEPATH=/usr/bin/objcopy
+
+//Path to a program.
+CMAKE_OBJDUMP:FILEPATH=/usr/bin/objdump
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_COMPAT_VERSION:STATIC=
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_DESCRIPTION:STATIC=
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_HOMEPAGE_URL:STATIC=
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_NAME:STATIC=saqut
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_SPDX_LICENSE:STATIC=
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_VERSION:STATIC=0.1
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_VERSION_MAJOR:STATIC=0
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_VERSION_MINOR:STATIC=1
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_VERSION_PATCH:STATIC=
+
+//Value Computed by CMake
+CMAKE_PROJECT_VERSION_TWEAK:STATIC=
+
+//Path to a program.
+CMAKE_RANLIB:FILEPATH=/usr/bin/ranlib
+
+//Path to a program.
+CMAKE_READELF:FILEPATH=/usr/bin/readelf
+
+//Flags used by the linker during the creation of shared libraries
+// during all build types.
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of shared libraries
+// during DEBUG builds.
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_DEBUG:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of shared libraries
+// during MINSIZEREL builds.
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of shared libraries
+// during RELEASE builds.
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELEASE:STRING=
+
+//Flags used by the linker during the creation of shared libraries
+// during RELWITHDEBINFO builds.
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO:STRING=
+
+//If set, runtime paths are not added when installing shared libraries,
+// but are added when building.
+CMAKE_SKIP_INSTALL_RPATH:BOOL=NO
+
+//If set, runtime paths are not added when using shared libraries.
+CMAKE_SKIP_RPATH:BOOL=NO
+
+//Flags used by the archiver during the creation of static libraries
+// during all build types.
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS:STRING=
+
+//Flags used by the archiver during the creation of static libraries
+// during DEBUG builds.
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_DEBUG:STRING=
+
+//Flags used by the archiver during the creation of static libraries
+// during MINSIZEREL builds.
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL:STRING=
+
+//Flags used by the archiver during the creation of static libraries
+// during RELEASE builds.
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELEASE:STRING=
+
+//Flags used by the archiver during the creation of static libraries
+// during RELWITHDEBINFO builds.
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO:STRING=
+
+//Path to a program.
+CMAKE_STRIP:FILEPATH=/usr/bin/strip
+
+//Path to a program.
+CMAKE_TAPI:FILEPATH=CMAKE_TAPI-NOTFOUND
+
+//If this value is on, makefiles will be generated without the
+// .SILENT directive, and all commands will be echoed to the console
+// during the make.  This is useful for debugging only. With Visual
+// Studio IDE projects all commands are done without /nologo.
+CMAKE_VERBOSE_MAKEFILE:BOOL=FALSE
+
+//Value Computed by CMake
+saqut_BINARY_DIR:STATIC=/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+
+//Value Computed by CMake
+saqut_IS_TOP_LEVEL:STATIC=ON
+
+//Value Computed by CMake
+saqut_SOURCE_DIR:STATIC=/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler
+
+
+########################
+# INTERNAL cache entries
+########################
+
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_ADDR2LINE
+CMAKE_ADDR2LINE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_AR
+CMAKE_AR-ADVANCED:INTERNAL=1
+//This is the directory where this CMakeCache.txt was created
+CMAKE_CACHEFILE_DIR:INTERNAL=/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+//Major version of cmake used to create the current loaded cache
+CMAKE_CACHE_MAJOR_VERSION:INTERNAL=4
+//Minor version of cmake used to create the current loaded cache
+CMAKE_CACHE_MINOR_VERSION:INTERNAL=3
+//Patch version of cmake used to create the current loaded cache
+CMAKE_CACHE_PATCH_VERSION:INTERNAL=2
+//Path to CMake executable.
+CMAKE_COMMAND:INTERNAL=/usr/bin/cmake
+//Path to cpack program executable.
+CMAKE_CPACK_COMMAND:INTERNAL=/usr/bin/cpack
+//Path to ctest program executable.
+CMAKE_CTEST_COMMAND:INTERNAL=/usr/bin/ctest
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_COMPILER
+CMAKE_CXX_COMPILER-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_COMPILER_AR
+CMAKE_CXX_COMPILER_AR-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_COMPILER_RANLIB
+CMAKE_CXX_COMPILER_RANLIB-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_FLAGS
+CMAKE_CXX_FLAGS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_FLAGS_DEBUG
+CMAKE_CXX_FLAGS_DEBUG-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_FLAGS_MINSIZEREL
+CMAKE_CXX_FLAGS_MINSIZEREL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_FLAGS_RELEASE
+CMAKE_CXX_FLAGS_RELEASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_CXX_FLAGS_RELWITHDEBINFO
+CMAKE_CXX_FLAGS_RELWITHDEBINFO-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_DLLTOOL
+CMAKE_DLLTOOL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//Path to cache edit program executable.
+CMAKE_EDIT_COMMAND:INTERNAL=/usr/bin/ccmake
+//Executable file format
+CMAKE_EXECUTABLE_FORMAT:INTERNAL=ELF
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_DEBUG
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_DEBUG-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELEASE
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELEASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO
+CMAKE_EXE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXPORT_BUILD_DATABASE
+CMAKE_EXPORT_BUILD_DATABASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_EXPORT_COMPILE_COMMANDS
+CMAKE_EXPORT_COMPILE_COMMANDS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//Name of external makefile project generator.
+CMAKE_EXTRA_GENERATOR:INTERNAL=
+//Name of generator.
+CMAKE_GENERATOR:INTERNAL=Ninja
+//Generator instance identifier.
+CMAKE_GENERATOR_INSTANCE:INTERNAL=
+//Name of generator platform.
+CMAKE_GENERATOR_PLATFORM:INTERNAL=
+//Name of generator toolset.
+CMAKE_GENERATOR_TOOLSET:INTERNAL=
+//Source directory with the top level CMakeLists.txt file for this
+// project
+CMAKE_HOME_DIRECTORY:INTERNAL=/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler
+//Install .so files without execute permission.
+CMAKE_INSTALL_SO_NO_EXE:INTERNAL=0
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_LINKER
+CMAKE_LINKER-ADVANCED:INTERNAL=1
+//Name of CMakeLists files to read
+CMAKE_LIST_FILE_NAME:INTERNAL=CMakeLists.txt
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MAKE_PROGRAM
+CMAKE_MAKE_PROGRAM-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_DEBUG
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_DEBUG-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELEASE
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELEASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO
+CMAKE_MODULE_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_NM
+CMAKE_NM-ADVANCED:INTERNAL=1
+//number of local generators
+CMAKE_NUMBER_OF_MAKEFILES:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_OBJCOPY
+CMAKE_OBJCOPY-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_OBJDUMP
+CMAKE_OBJDUMP-ADVANCED:INTERNAL=1
+//Platform information initialized
+CMAKE_PLATFORM_INFO_INITIALIZED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_RANLIB
+CMAKE_RANLIB-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_READELF
+CMAKE_READELF-ADVANCED:INTERNAL=1
+//Path to CMake installation.
+CMAKE_ROOT:INTERNAL=/usr/share/cmake
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_DEBUG
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_DEBUG-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELEASE
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELEASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO
+CMAKE_SHARED_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SKIP_INSTALL_RPATH
+CMAKE_SKIP_INSTALL_RPATH-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_SKIP_RPATH
+CMAKE_SKIP_RPATH-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_DEBUG
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_DEBUG-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_MINSIZEREL-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELEASE
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELEASE-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO
+CMAKE_STATIC_LINKER_FLAGS_RELWITHDEBINFO-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_STRIP
+CMAKE_STRIP-ADVANCED:INTERNAL=1
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_TAPI
+CMAKE_TAPI-ADVANCED:INTERNAL=1
+//uname command
+CMAKE_UNAME:INTERNAL=/usr/bin/uname
+//ADVANCED property for variable: CMAKE_VERBOSE_MAKEFILE
+CMAKE_VERBOSE_MAKEFILE-ADVANCED:INTERNAL=1
+

build/CMakeFiles/4.3.2/CMakeCXXCompiler.cmake

@@ -0,0 +1,102 @@
+set(CMAKE_CXX_COMPILER "/usr/bin/c++")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ARG1 "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ID "GNU")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_VERSION "16.1.1")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_VERSION_INTERNAL "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_WRAPPER "")
+set(CMAKE_CXX_STANDARD_COMPUTED_DEFAULT "20")
+set(CMAKE_CXX_EXTENSIONS_COMPUTED_DEFAULT "ON")
+set(CMAKE_CXX_STANDARD_LATEST "26")
+set(CMAKE_CXX_COMPILE_FEATURES "cxx_std_98;cxx_template_template_parameters;cxx_std_11;cxx_alias_templates;cxx_alignas;cxx_alignof;cxx_attributes;cxx_auto_type;cxx_constexpr;cxx_decltype;cxx_decltype_incomplete_return_types;cxx_default_function_template_args;cxx_defaulted_functions;cxx_defaulted_move_initializers;cxx_delegating_constructors;cxx_deleted_functions;cxx_enum_forward_declarations;cxx_explicit_conversions;cxx_extended_friend_declarations;cxx_extern_templates;cxx_final;cxx_func_identifier;cxx_generalized_initializers;cxx_inheriting_constructors;cxx_inline_namespaces;cxx_lambdas;cxx_local_type_template_args;cxx_long_long_type;cxx_noexcept;cxx_nonstatic_member_init;cxx_nullptr;cxx_override;cxx_range_for;cxx_raw_string_literals;cxx_reference_qualified_functions;cxx_right_angle_brackets;cxx_rvalue_references;cxx_sizeof_member;cxx_static_assert;cxx_strong_enums;cxx_thread_local;cxx_trailing_return_types;cxx_unicode_literals;cxx_uniform_initialization;cxx_unrestricted_unions;cxx_user_literals;cxx_variadic_macros;cxx_variadic_templates;cxx_std_14;cxx_aggregate_default_initializers;cxx_attribute_deprecated;cxx_binary_literals;cxx_contextual_conversions;cxx_decltype_auto;cxx_digit_separators;cxx_generic_lambdas;cxx_lambda_init_captures;cxx_relaxed_constexpr;cxx_return_type_deduction;cxx_variable_templates;cxx_std_17;cxx_std_20;cxx_std_23;cxx_std_26")
+set(CMAKE_CXX98_COMPILE_FEATURES "cxx_std_98;cxx_template_template_parameters")
+set(CMAKE_CXX11_COMPILE_FEATURES "cxx_std_11;cxx_alias_templates;cxx_alignas;cxx_alignof;cxx_attributes;cxx_auto_type;cxx_constexpr;cxx_decltype;cxx_decltype_incomplete_return_types;cxx_default_function_template_args;cxx_defaulted_functions;cxx_defaulted_move_initializers;cxx_delegating_constructors;cxx_deleted_functions;cxx_enum_forward_declarations;cxx_explicit_conversions;cxx_extended_friend_declarations;cxx_extern_templates;cxx_final;cxx_func_identifier;cxx_generalized_initializers;cxx_inheriting_constructors;cxx_inline_namespaces;cxx_lambdas;cxx_local_type_template_args;cxx_long_long_type;cxx_noexcept;cxx_nonstatic_member_init;cxx_nullptr;cxx_override;cxx_range_for;cxx_raw_string_literals;cxx_reference_qualified_functions;cxx_right_angle_brackets;cxx_rvalue_references;cxx_sizeof_member;cxx_static_assert;cxx_strong_enums;cxx_thread_local;cxx_trailing_return_types;cxx_unicode_literals;cxx_uniform_initialization;cxx_unrestricted_unions;cxx_user_literals;cxx_variadic_macros;cxx_variadic_templates")
+set(CMAKE_CXX14_COMPILE_FEATURES "cxx_std_14;cxx_aggregate_default_initializers;cxx_attribute_deprecated;cxx_binary_literals;cxx_contextual_conversions;cxx_decltype_auto;cxx_digit_separators;cxx_generic_lambdas;cxx_lambda_init_captures;cxx_relaxed_constexpr;cxx_return_type_deduction;cxx_variable_templates")
+set(CMAKE_CXX17_COMPILE_FEATURES "cxx_std_17")
+set(CMAKE_CXX20_COMPILE_FEATURES "cxx_std_20")
+set(CMAKE_CXX23_COMPILE_FEATURES "cxx_std_23")
+set(CMAKE_CXX26_COMPILE_FEATURES "cxx_std_26")
+
+set(CMAKE_CXX_PLATFORM_ID "Linux")
+set(CMAKE_CXX_SIMULATE_ID "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_FRONTEND_VARIANT "GNU")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_APPLE_SYSROOT "")
+set(CMAKE_CXX_SIMULATE_VERSION "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ARCHITECTURE_ID "x86_64")
+
+
+
+
+set(CMAKE_AR "/usr/bin/ar")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_AR "/usr/bin/gcc-ar")
+set(CMAKE_RANLIB "/usr/bin/ranlib")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_RANLIB "/usr/bin/gcc-ranlib")
+set(CMAKE_LINKER "/usr/bin/ld")
+set(CMAKE_LINKER_LINK "")
+set(CMAKE_LINKER_LLD "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_LINKER "/usr/bin/ld")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_LINKER_ID "GNU")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_LINKER_VERSION 2.46.0)
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_LINKER_FRONTEND_VARIANT GNU)
+set(CMAKE_MT "")
+set(CMAKE_TAPI "CMAKE_TAPI-NOTFOUND")
+set(CMAKE_COMPILER_IS_GNUCXX 1)
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_LOADED 1)
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_WORKS TRUE)
+set(CMAKE_CXX_ABI_COMPILED TRUE)
+
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ENV_VAR "CXX")
+
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ID_RUN 1)
+set(CMAKE_CXX_SOURCE_FILE_EXTENSIONS C;M;c++;cc;cpp;cxx;m;mm;mpp;CPP;ixx;cppm;ccm;cxxm;c++m)
+set(CMAKE_CXX_IGNORE_EXTENSIONS inl;h;hpp;HPP;H;o;O;obj;OBJ;def;DEF;rc;RC)
+
+foreach (lang IN ITEMS C OBJC OBJCXX)
+  if (CMAKE_${lang}_COMPILER_ID_RUN)
+    foreach(extension IN LISTS CMAKE_${lang}_SOURCE_FILE_EXTENSIONS)
+      list(REMOVE_ITEM CMAKE_CXX_SOURCE_FILE_EXTENSIONS ${extension})
+    endforeach()
+  endif()
+endforeach()
+
+set(CMAKE_CXX_LINKER_PREFERENCE 30)
+set(CMAKE_CXX_LINKER_PREFERENCE_PROPAGATES 1)
+set(CMAKE_CXX_LINKER_DEPFILE_SUPPORTED TRUE)
+set(CMAKE_LINKER_PUSHPOP_STATE_SUPPORTED TRUE)
+set(CMAKE_CXX_LINKER_PUSHPOP_STATE_SUPPORTED TRUE)
+
+# Save compiler ABI information.
+set(CMAKE_CXX_SIZEOF_DATA_PTR "8")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_ABI "ELF")
+set(CMAKE_CXX_BYTE_ORDER "LITTLE_ENDIAN")
+set(CMAKE_CXX_LIBRARY_ARCHITECTURE "")
+
+if(CMAKE_CXX_SIZEOF_DATA_PTR)
+  set(CMAKE_SIZEOF_VOID_P "${CMAKE_CXX_SIZEOF_DATA_PTR}")
+endif()
+
+if(CMAKE_CXX_COMPILER_ABI)
+  set(CMAKE_INTERNAL_PLATFORM_ABI "${CMAKE_CXX_COMPILER_ABI}")
+endif()
+
+if(CMAKE_CXX_LIBRARY_ARCHITECTURE)
+  set(CMAKE_LIBRARY_ARCHITECTURE "")
+endif()
+
+set(CMAKE_CXX_CL_SHOWINCLUDES_PREFIX "")
+if(CMAKE_CXX_CL_SHOWINCLUDES_PREFIX)
+  set(CMAKE_CL_SHOWINCLUDES_PREFIX "${CMAKE_CXX_CL_SHOWINCLUDES_PREFIX}")
+endif()
+
+
+
+
+
+set(CMAKE_CXX_IMPLICIT_INCLUDE_DIRECTORIES "/usr/include/c++/16.1.1;/usr/include/c++/16.1.1/x86_64-pc-linux-gnu;/usr/include/c++/16.1.1/backward;/usr/lib/gcc/x86_64-pc-linux-gnu/16.1.1/include;/usr/local/include;/usr/include")
+set(CMAKE_CXX_IMPLICIT_LINK_LIBRARIES "stdc++;m;gcc_s;gcc;atomic_asneeded;c;gcc_s;gcc")
+set(CMAKE_CXX_IMPLICIT_LINK_DIRECTORIES "/usr/lib/gcc/x86_64-pc-linux-gnu/16.1.1;/usr/lib;/lib")
+set(CMAKE_CXX_IMPLICIT_LINK_FRAMEWORK_DIRECTORIES "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_CLANG_RESOURCE_DIR "")
+
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_IMPORT_STD "")
+set(CMAKE_CXX_COMPILER_IMPORT_STD_ERROR_MESSAGE  "Experimental `import std` support not enabled when detecting toolchain; it must be set before `CXX` is enabled (usually a `project()` call)")
+set(CMAKE_CXX_STDLIB_MODULES_JSON "")

build/CMakeFiles/4.3.2/CMakeSystem.cmake

@@ -0,0 +1,15 @@
+set(CMAKE_HOST_SYSTEM "Linux-7.0.9-1-MANJARO")
+set(CMAKE_HOST_SYSTEM_NAME "Linux")
+set(CMAKE_HOST_SYSTEM_VERSION "7.0.9-1-MANJARO")
+set(CMAKE_HOST_SYSTEM_PROCESSOR "x86_64")
+
+
+
+set(CMAKE_SYSTEM "Linux-7.0.9-1-MANJARO")
+set(CMAKE_SYSTEM_NAME "Linux")
+set(CMAKE_SYSTEM_VERSION "7.0.9-1-MANJARO")
+set(CMAKE_SYSTEM_PROCESSOR "x86_64")
+
+set(CMAKE_CROSSCOMPILING "FALSE")
+
+set(CMAKE_SYSTEM_LOADED 1)

build/CMakeFiles/4.3.2/CompilerIdCXX/CMakeCXXCompilerId.cpp

@@ -0,0 +1,949 @@
+/* This source file must have a .cpp extension so that all C++ compilers
+   recognize the extension without flags.  Borland does not know .cxx for
+   example.  */
+#ifndef __cplusplus
+# error "A C compiler has been selected for C++."
+#endif
+
+#if !defined(__has_include)
+/* If the compiler does not have __has_include, pretend the answer is
+   always no.  */
+#  define __has_include(x) 0
+#endif
+
+
+/* Version number components: V=Version, R=Revision, P=Patch
+   Version date components:   YYYY=Year, MM=Month,   DD=Day  */
+
+#if defined(__INTEL_COMPILER) || defined(__ICC)
+# define COMPILER_ID "Intel"
+# if defined(_MSC_VER)
+#  define SIMULATE_ID "MSVC"
+# endif
+# if defined(__GNUC__)
+#  define SIMULATE_ID "GNU"
+# endif
+  /* __INTEL_COMPILER = VRP prior to 2021, and then VVVV for 2021 and later,
+     except that a few beta releases use the old format with V=2021.  */
+# if __INTEL_COMPILER < 2021 || __INTEL_COMPILER == 202110 || __INTEL_COMPILER == 202111
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__INTEL_COMPILER/100)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__INTEL_COMPILER/10 % 10)
+#  if defined(__INTEL_COMPILER_UPDATE)
+#   define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__INTEL_COMPILER_UPDATE)
+#  else
+#   define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__INTEL_COMPILER   % 10)
+#  endif
+# else
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__INTEL_COMPILER)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__INTEL_COMPILER_UPDATE)
+   /* The third version component from --version is an update index,
+      but no macro is provided for it.  */
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(0)
+# endif
+# if defined(__INTEL_COMPILER_BUILD_DATE)
+   /* __INTEL_COMPILER_BUILD_DATE = YYYYMMDD */
+#  define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__INTEL_COMPILER_BUILD_DATE)
+# endif
+# if defined(_MSC_VER)
+   /* _MSC_VER = VVRR */
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(_MSC_VER / 100)
+#  define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(_MSC_VER % 100)
+# endif
+# if defined(__GNUC__)
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(__GNUC__)
+# elif defined(__GNUG__)
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(__GNUG__)
+# endif
+# if defined(__GNUC_MINOR__)
+#  define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(__GNUC_MINOR__)
+# endif
+# if defined(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+#  define SIMULATE_VERSION_PATCH DEC(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+# endif
+
+#elif (defined(__clang__) && defined(__INTEL_CLANG_COMPILER)) || defined(__INTEL_LLVM_COMPILER)
+# define COMPILER_ID "IntelLLVM"
+#if defined(_MSC_VER)
+# define SIMULATE_ID "MSVC"
+#endif
+#if defined(__GNUC__)
+# define SIMULATE_ID "GNU"
+#endif
+/* __INTEL_LLVM_COMPILER = VVVVRP prior to 2021.2.0, VVVVRRPP for 2021.2.0 and
+ * later.  Look for 6 digit vs. 8 digit version number to decide encoding.
+ * VVVV is no smaller than the current year when a version is released.
+ */
+#if __INTEL_LLVM_COMPILER < 1000000L
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER/100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER/10 % 10)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER    % 10)
+#else
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER/10000)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER/100 % 100)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__INTEL_LLVM_COMPILER     % 100)
+#endif
+#if defined(_MSC_VER)
+  /* _MSC_VER = VVRR */
+# define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(_MSC_VER / 100)
+# define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(_MSC_VER % 100)
+#endif
+#if defined(__GNUC__)
+# define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(__GNUC__)
+#elif defined(__GNUG__)
+# define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(__GNUG__)
+#endif
+#if defined(__GNUC_MINOR__)
+# define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(__GNUC_MINOR__)
+#endif
+#if defined(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+# define SIMULATE_VERSION_PATCH DEC(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+#endif
+
+#elif defined(__PATHCC__)
+# define COMPILER_ID "PathScale"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__PATHCC__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__PATHCC_MINOR__)
+# if defined(__PATHCC_PATCHLEVEL__)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__PATHCC_PATCHLEVEL__)
+# endif
+
+#elif defined(__BORLANDC__) && defined(__CODEGEARC_VERSION__)
+# define COMPILER_ID "Embarcadero"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR HEX(__CODEGEARC_VERSION__>>24 & 0x00FF)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR HEX(__CODEGEARC_VERSION__>>16 & 0x00FF)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__CODEGEARC_VERSION__     & 0xFFFF)
+
+#elif defined(__BORLANDC__)
+# define COMPILER_ID "Borland"
+  /* __BORLANDC__ = 0xVRR */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR HEX(__BORLANDC__>>8)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR HEX(__BORLANDC__ & 0xFF)
+
+#elif defined(__WATCOMC__) && __WATCOMC__ < 1200
+# define COMPILER_ID "Watcom"
+   /* __WATCOMC__ = VVRR */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__WATCOMC__ / 100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC((__WATCOMC__ / 10) % 10)
+# if (__WATCOMC__ % 10) > 0
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__WATCOMC__ % 10)
+# endif
+
+#elif defined(__WATCOMC__)
+# define COMPILER_ID "OpenWatcom"
+   /* __WATCOMC__ = VVRP + 1100 */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC((__WATCOMC__ - 1100) / 100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC((__WATCOMC__ / 10) % 10)
+# if (__WATCOMC__ % 10) > 0
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__WATCOMC__ % 10)
+# endif
+
+#elif defined(__SUNPRO_CC)
+# define COMPILER_ID "SunPro"
+# if __SUNPRO_CC >= 0x5100
+   /* __SUNPRO_CC = 0xVRRP */
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR HEX(__SUNPRO_CC>>12)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR HEX(__SUNPRO_CC>>4 & 0xFF)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH HEX(__SUNPRO_CC    & 0xF)
+# else
+   /* __SUNPRO_CC = 0xVRP */
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR HEX(__SUNPRO_CC>>8)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR HEX(__SUNPRO_CC>>4 & 0xF)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH HEX(__SUNPRO_CC    & 0xF)
+# endif
+
+#elif defined(__HP_aCC)
+# define COMPILER_ID "HP"
+  /* __HP_aCC = VVRRPP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__HP_aCC/10000)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__HP_aCC/100 % 100)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__HP_aCC     % 100)
+
+#elif defined(__DECCXX)
+# define COMPILER_ID "Compaq"
+  /* __DECCXX_VER = VVRRTPPPP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__DECCXX_VER/10000000)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__DECCXX_VER/100000  % 100)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__DECCXX_VER         % 10000)
+
+#elif defined(__IBMCPP__) && defined(__COMPILER_VER__)
+# define COMPILER_ID "zOS"
+  /* __IBMCPP__ = VRP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__IBMCPP__/100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__IBMCPP__/10 % 10)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__IBMCPP__    % 10)
+
+#elif defined(__open_xl__) && defined(__clang__)
+# define COMPILER_ID "IBMClang"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__open_xl_version__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__open_xl_release__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__open_xl_modification__)
+# define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__open_xl_ptf_fix_level__)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR  __clang_version__
+
+
+#elif defined(__ibmxl__) && defined(__clang__)
+# define COMPILER_ID "XLClang"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ibmxl_version__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ibmxl_release__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ibmxl_modification__)
+# define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__ibmxl_ptf_fix_level__)
+
+
+#elif defined(__IBMCPP__) && !defined(__COMPILER_VER__) && __IBMCPP__ >= 800
+# define COMPILER_ID "XL"
+  /* __IBMCPP__ = VRP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__IBMCPP__/100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__IBMCPP__/10 % 10)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__IBMCPP__    % 10)
+
+#elif defined(__IBMCPP__) && !defined(__COMPILER_VER__) && __IBMCPP__ < 800
+# define COMPILER_ID "VisualAge"
+  /* __IBMCPP__ = VRP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__IBMCPP__/100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__IBMCPP__/10 % 10)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__IBMCPP__    % 10)
+
+#elif defined(__NVCOMPILER)
+# define COMPILER_ID "NVHPC"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__NVCOMPILER_MAJOR__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__NVCOMPILER_MINOR__)
+# if defined(__NVCOMPILER_PATCHLEVEL__)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__NVCOMPILER_PATCHLEVEL__)
+# endif
+
+#elif defined(__PGI)
+# define COMPILER_ID "PGI"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__PGIC__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__PGIC_MINOR__)
+# if defined(__PGIC_PATCHLEVEL__)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__PGIC_PATCHLEVEL__)
+# endif
+
+#elif defined(__clang__) && defined(__cray__)
+# define COMPILER_ID "CrayClang"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__cray_major__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__cray_minor__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__cray_patchlevel__)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR __clang_version__
+
+
+#elif defined(_CRAYC)
+# define COMPILER_ID "Cray"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(_RELEASE_MAJOR)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(_RELEASE_MINOR)
+
+#elif defined(__TI_COMPILER_VERSION__)
+# define COMPILER_ID "TI"
+  /* __TI_COMPILER_VERSION__ = VVVRRRPPP */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__TI_COMPILER_VERSION__/1000000)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__TI_COMPILER_VERSION__/1000   % 1000)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__TI_COMPILER_VERSION__        % 1000)
+
+#elif defined(__CLANG_FUJITSU)
+# define COMPILER_ID "FujitsuClang"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__FCC_major__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__FCC_minor__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__FCC_patchlevel__)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR __clang_version__
+
+
+#elif defined(__FUJITSU)
+# define COMPILER_ID "Fujitsu"
+# if defined(__FCC_version__)
+#   define COMPILER_VERSION __FCC_version__
+# elif defined(__FCC_major__)
+#   define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__FCC_major__)
+#   define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__FCC_minor__)
+#   define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__FCC_patchlevel__)
+# endif
+# if defined(__fcc_version)
+#   define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__fcc_version)
+# elif defined(__FCC_VERSION)
+#   define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__FCC_VERSION)
+# endif
+
+
+#elif defined(__ghs__)
+# define COMPILER_ID "GHS"
+/* __GHS_VERSION_NUMBER = VVVVRP */
+# ifdef __GHS_VERSION_NUMBER
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__GHS_VERSION_NUMBER / 100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__GHS_VERSION_NUMBER / 10 % 10)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__GHS_VERSION_NUMBER      % 10)
+# endif
+
+#elif defined(__TASKING__)
+# define COMPILER_ID "Tasking"
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__VERSION__/1000)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__VERSION__ % 100)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__VERSION__)
+
+#elif defined(__ORANGEC__)
+# define COMPILER_ID "OrangeC"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ORANGEC_MAJOR__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ORANGEC_MINOR__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ORANGEC_PATCHLEVEL__)
+
+#elif defined(__RENESAS__)
+# define COMPILER_ID "Renesas"
+/* __RENESAS_VERSION__ = 0xVVRRPP00 */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR HEX(__RENESAS_VERSION__ >> 24 & 0xFF)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR HEX(__RENESAS_VERSION__ >> 16 & 0xFF)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH HEX(__RENESAS_VERSION__ >> 8  & 0xFF)
+
+#elif defined(__SCO_VERSION__)
+# define COMPILER_ID "SCO"
+
+#elif defined(__ARMCC_VERSION) && !defined(__clang__)
+# define COMPILER_ID "ARMCC"
+#if __ARMCC_VERSION >= 1000000
+  /* __ARMCC_VERSION = VRRPPPP */
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ARMCC_VERSION/1000000)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ARMCC_VERSION/10000 % 100)
+  # define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ARMCC_VERSION     % 10000)
+#else
+  /* __ARMCC_VERSION = VRPPPP */
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ARMCC_VERSION/100000)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ARMCC_VERSION/10000 % 10)
+  # define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ARMCC_VERSION    % 10000)
+#endif
+
+
+#elif defined(__clang__) && defined(__apple_build_version__)
+# define COMPILER_ID "AppleClang"
+# if defined(_MSC_VER)
+#  define SIMULATE_ID "MSVC"
+# endif
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__clang_major__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__clang_minor__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__clang_patchlevel__)
+# if defined(_MSC_VER)
+   /* _MSC_VER = VVRR */
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(_MSC_VER / 100)
+#  define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(_MSC_VER % 100)
+# endif
+# define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__apple_build_version__)
+
+#elif defined(__clang__) && defined(__ARMCOMPILER_VERSION)
+# define COMPILER_ID "ARMClang"
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ARMCOMPILER_VERSION/1000000)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ARMCOMPILER_VERSION/10000 % 100)
+  # define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ARMCOMPILER_VERSION/100   % 100)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__ARMCOMPILER_VERSION)
+
+#elif defined(__clang__) && defined(__ti__)
+# define COMPILER_ID "TIClang"
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__ti_major__)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__ti_minor__)
+  # define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__ti_patchlevel__)
+# define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__ti_version__)
+
+#elif defined(__clang__)
+# define COMPILER_ID "Clang"
+# if defined(_MSC_VER)
+#  define SIMULATE_ID "MSVC"
+# endif
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__clang_major__)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__clang_minor__)
+# define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__clang_patchlevel__)
+# if defined(_MSC_VER)
+   /* _MSC_VER = VVRR */
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(_MSC_VER / 100)
+#  define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(_MSC_VER % 100)
+# endif
+
+#elif defined(__LCC__) && (defined(__GNUC__) || defined(__GNUG__) || defined(__MCST__))
+# define COMPILER_ID "LCC"
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__LCC__ / 100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__LCC__ % 100)
+# if defined(__LCC_MINOR__)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__LCC_MINOR__)
+# endif
+# if defined(__GNUC__) && defined(__GNUC_MINOR__)
+#  define SIMULATE_ID "GNU"
+#  define SIMULATE_VERSION_MAJOR DEC(__GNUC__)
+#  define SIMULATE_VERSION_MINOR DEC(__GNUC_MINOR__)
+#  if defined(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+#   define SIMULATE_VERSION_PATCH DEC(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+#  endif
+# endif
+
+#elif defined(__GNUC__) || defined(__GNUG__)
+# define COMPILER_ID "GNU"
+# if defined(__GNUC__)
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__GNUC__)
+# else
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__GNUG__)
+# endif
+# if defined(__GNUC_MINOR__)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__GNUC_MINOR__)
+# endif
+# if defined(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__GNUC_PATCHLEVEL__)
+# endif
+
+#elif defined(_MSC_VER)
+# define COMPILER_ID "MSVC"
+  /* _MSC_VER = VVRR */
+# define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(_MSC_VER / 100)
+# define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(_MSC_VER % 100)
+# if defined(_MSC_FULL_VER)
+#  if _MSC_VER >= 1400
+    /* _MSC_FULL_VER = VVRRPPPPP */
+#   define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(_MSC_FULL_VER % 100000)
+#  else
+    /* _MSC_FULL_VER = VVRRPPPP */
+#   define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(_MSC_FULL_VER % 10000)
+#  endif
+# endif
+# if defined(_MSC_BUILD)
+#  define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(_MSC_BUILD)
+# endif
+
+#elif defined(_ADI_COMPILER)
+# define COMPILER_ID "ADSP"
+#if defined(__VERSIONNUM__)
+  /* __VERSIONNUM__ = 0xVVRRPPTT */
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__VERSIONNUM__ >> 24 & 0xFF)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__VERSIONNUM__ >> 16 & 0xFF)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__VERSIONNUM__ >> 8 & 0xFF)
+#  define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__VERSIONNUM__ & 0xFF)
+#endif
+
+#elif defined(__IAR_SYSTEMS_ICC__) || defined(__IAR_SYSTEMS_ICC)
+# define COMPILER_ID "IAR"
+# if defined(__VER__) && defined(__ICCARM__)
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC((__VER__) / 1000000)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(((__VER__) / 1000) % 1000)
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC((__VER__) % 1000)
+#  define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__IAR_SYSTEMS_ICC__)
+# elif defined(__VER__) && (defined(__ICCAVR__) || defined(__ICCRX__) || defined(__ICCRH850__) || defined(__ICCRL78__) || defined(__ICC430__) || defined(__ICCRISCV__) || defined(__ICCV850__) || defined(__ICC8051__) || defined(__ICCSTM8__))
+#  define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC((__VER__) / 100)
+#  define COMPILER_VERSION_MINOR DEC((__VER__) - (((__VER__) / 100)*100))
+#  define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__SUBVERSION__)
+#  define COMPILER_VERSION_INTERNAL DEC(__IAR_SYSTEMS_ICC__)
+# endif
+
+#elif defined(__DCC__) && defined(_DIAB_TOOL)
+# define COMPILER_ID "Diab"
+  # define COMPILER_VERSION_MAJOR DEC(__VERSION_MAJOR_NUMBER__)
+  # define COMPILER_VERSION_MINOR DEC(__VERSION_MINOR_NUMBER__)
+  # define COMPILER_VERSION_PATCH DEC(__VERSION_ARCH_FEATURE_NUMBER__)
+  # define COMPILER_VERSION_TWEAK DEC(__VERSION_BUG_FIX_NUMBER__)
+
+
+
+/* These compilers are either not known or too old to define an
+  identification macro.  Try to identify the platform and guess that
+  it is the native compiler.  */
+#elif defined(__hpux) || defined(__hpua)
+# define COMPILER_ID "HP"
+
+#else /* unknown compiler */
+# define COMPILER_ID ""
+#endif
+
+/* Construct the string literal in pieces to prevent the source from
+   getting matched.  Store it in a pointer rather than an array
+   because some compilers will just produce instructions to fill the
+   array rather than assigning a pointer to a static array.  */
+char const* info_compiler = "INFO" ":" "compiler[" COMPILER_ID "]";
+#ifdef SIMULATE_ID
+char const* info_simulate = "INFO" ":" "simulate[" SIMULATE_ID "]";
+#endif
+
+#ifdef __QNXNTO__
+char const* qnxnto = "INFO" ":" "qnxnto[]";
+#endif
+
+#if defined(__CRAYXT_COMPUTE_LINUX_TARGET)
+char const *info_cray = "INFO" ":" "compiler_wrapper[CrayPrgEnv]";
+#endif
+
+#define STRINGIFY_HELPER(X) #X
+#define STRINGIFY(X) STRINGIFY_HELPER(X)
+
+/* Identify known platforms by name.  */
+#if defined(__linux) || defined(__linux__) || defined(linux)
+# define PLATFORM_ID "Linux"
+
+#elif defined(__MSYS__)
+# define PLATFORM_ID "MSYS"
+
+#elif defined(__CYGWIN__)
+# define PLATFORM_ID "Cygwin"
+
+#elif defined(__MINGW32__)
+# define PLATFORM_ID "MinGW"
+
+#elif defined(__APPLE__)
+# define PLATFORM_ID "Darwin"
+
+#elif defined(_WIN32) || defined(__WIN32__) || defined(WIN32)
+# define PLATFORM_ID "Windows"
+
+#elif defined(__FreeBSD__) || defined(__FreeBSD)
+# define PLATFORM_ID "FreeBSD"
+
+#elif defined(__NetBSD__) || defined(__NetBSD)
+# define PLATFORM_ID "NetBSD"
+
+#elif defined(__OpenBSD__) || defined(__OPENBSD)
+# define PLATFORM_ID "OpenBSD"
+
+#elif defined(__sun) || defined(sun)
+# define PLATFORM_ID "SunOS"
+
+#elif defined(_AIX) || defined(__AIX) || defined(__AIX__) || defined(__aix) || defined(__aix__)
+# define PLATFORM_ID "AIX"
+
+#elif defined(__hpux) || defined(__hpux__)
+# define PLATFORM_ID "HP-UX"
+
+#elif defined(__HAIKU__)
+# define PLATFORM_ID "Haiku"
+
+#elif defined(__BeOS) || defined(__BEOS__) || defined(_BEOS)
+# define PLATFORM_ID "BeOS"
+
+#elif defined(__QNX__) || defined(__QNXNTO__)
+# define PLATFORM_ID "QNX"
+
+#elif defined(__tru64) || defined(_tru64) || defined(__TRU64__)
+# define PLATFORM_ID "Tru64"
+
+#elif defined(__riscos) || defined(__riscos__)
+# define PLATFORM_ID "RISCos"
+
+#elif defined(__sinix) || defined(__sinix__) || defined(__SINIX__)
+# define PLATFORM_ID "SINIX"
+
+#elif defined(__UNIX_SV__)
+# define PLATFORM_ID "UNIX_SV"
+
+#elif defined(__bsdos__)
+# define PLATFORM_ID "BSDOS"
+
+#elif defined(_MPRAS) || defined(MPRAS)
+# define PLATFORM_ID "MP-RAS"
+
+#elif defined(__osf) || defined(__osf__)
+# define PLATFORM_ID "OSF1"
+
+#elif defined(_SCO_SV) || defined(SCO_SV) || defined(sco_sv)
+# define PLATFORM_ID "SCO_SV"
+
+#elif defined(__ultrix) || defined(__ultrix__) || defined(_ULTRIX)
+# define PLATFORM_ID "ULTRIX"
+
+#elif defined(__XENIX__) || defined(_XENIX) || defined(XENIX)
+# define PLATFORM_ID "Xenix"
+
+#elif defined(__WATCOMC__)
+# if defined(__LINUX__)
+#  define PLATFORM_ID "Linux"
+
+# elif defined(__DOS__)
+#  define PLATFORM_ID "DOS"
+
+# elif defined(__OS2__)
+#  define PLATFORM_ID "OS2"
+
+# elif defined(__WINDOWS__)
+#  define PLATFORM_ID "Windows3x"
+
+# elif defined(__VXWORKS__)
+#  define PLATFORM_ID "VxWorks"
+
+# else /* unknown platform */
+#  define PLATFORM_ID
+# endif
+
+#elif defined(__INTEGRITY)
+# if defined(INT_178B)
+#  define PLATFORM_ID "Integrity178"
+
+# else /* regular Integrity */
+#  define PLATFORM_ID "Integrity"
+# endif
+
+# elif defined(_ADI_COMPILER)
+#  define PLATFORM_ID "ADSP"
+
+#else /* unknown platform */
+# define PLATFORM_ID
+
+#endif
+
+/* For windows compilers MSVC and Intel we can determine
+   the architecture of the compiler being used.  This is because
+   the compilers do not have flags that can change the architecture,
+   but rather depend on which compiler is being used
+*/
+#if defined(_WIN32) && defined(_MSC_VER)
+# if defined(_M_IA64)
+#  define ARCHITECTURE_ID "IA64"
+
+# elif defined(_M_ARM64EC)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM64EC"
+
+# elif defined(_M_X64) || defined(_M_AMD64)
+#  define ARCHITECTURE_ID "x64"
+
+# elif defined(_M_IX86)
+#  define ARCHITECTURE_ID "X86"
+
+# elif defined(_M_ARM64)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM64"
+
+# elif defined(_M_ARM)
+#  if _M_ARM == 4
+#   define ARCHITECTURE_ID "ARMV4I"
+#  elif _M_ARM == 5
+#   define ARCHITECTURE_ID "ARMV5I"
+#  else
+#   define ARCHITECTURE_ID "ARMV" STRINGIFY(_M_ARM)
+#  endif
+
+# elif defined(_M_MIPS)
+#  define ARCHITECTURE_ID "MIPS"
+
+# elif defined(_M_SH)
+#  define ARCHITECTURE_ID "SHx"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__WATCOMC__)
+# if defined(_M_I86)
+#  define ARCHITECTURE_ID "I86"
+
+# elif defined(_M_IX86)
+#  define ARCHITECTURE_ID "X86"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__IAR_SYSTEMS_ICC__) || defined(__IAR_SYSTEMS_ICC)
+# if defined(__ICCARM__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM"
+
+# elif defined(__ICCRX__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RX"
+
+# elif defined(__ICCRH850__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RH850"
+
+# elif defined(__ICCRL78__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RL78"
+
+# elif defined(__ICCRISCV__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RISCV"
+
+# elif defined(__ICCAVR__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "AVR"
+
+# elif defined(__ICC430__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "MSP430"
+
+# elif defined(__ICCV850__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "V850"
+
+# elif defined(__ICC8051__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "8051"
+
+# elif defined(__ICCSTM8__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "STM8"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__ghs__)
+# if defined(__PPC64__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "PPC64"
+
+# elif defined(__ppc__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "PPC"
+
+# elif defined(__ARM__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM"
+
+# elif defined(__x86_64__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "x64"
+
+# elif defined(__i386__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "X86"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__clang__) && defined(__ti__)
+# if defined(__ARM_ARCH)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__TI_COMPILER_VERSION__)
+# if defined(__TI_ARM__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM"
+
+# elif defined(__MSP430__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "MSP430"
+
+# elif defined(__TMS320C28XX__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "TMS320C28x"
+
+# elif defined(__TMS320C6X__) || defined(_TMS320C6X)
+#  define ARCHITECTURE_ID "TMS320C6x"
+
+# else /* unknown architecture */
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+# elif defined(__ADSPSHARC__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "SHARC"
+
+# elif defined(__ADSPBLACKFIN__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "Blackfin"
+
+#elif defined(__TASKING__)
+
+# if defined(__CTC__) || defined(__CPTC__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "TriCore"
+
+# elif defined(__CMCS__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "MCS"
+
+# elif defined(__CARM__) || defined(__CPARM__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARM"
+
+# elif defined(__CARC__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "ARC"
+
+# elif defined(__C51__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "8051"
+
+# elif defined(__CPCP__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "PCP"
+
+# else
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#elif defined(__RENESAS__)
+# if defined(__CCRX__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RX"
+
+# elif defined(__CCRL__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RL78"
+
+# elif defined(__CCRH__)
+#  define ARCHITECTURE_ID "RH850"
+
+# else
+#  define ARCHITECTURE_ID ""
+# endif
+
+#else
+#  define ARCHITECTURE_ID
+#endif
+
+/* Convert integer to decimal digit literals.  */
+#define DEC(n)                   \
+  ('0' + (((n) / 10000000)%10)), \
+  ('0' + (((n) / 1000000)%10)),  \
+  ('0' + (((n) / 100000)%10)),   \
+  ('0' + (((n) / 10000)%10)),    \
+  ('0' + (((n) / 1000)%10)),     \
+  ('0' + (((n) / 100)%10)),      \
+  ('0' + (((n) / 10)%10)),       \
+  ('0' +  ((n) % 10))
+
+/* Convert integer to hex digit literals.  */
+#define HEX(n)             \
+  ('0' + ((n)>>28 & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>24 & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>20 & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>16 & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>12 & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>8  & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)>>4  & 0xF)), \
+  ('0' + ((n)     & 0xF))
+
+/* Construct a string literal encoding the version number. */
+#ifdef COMPILER_VERSION
+char const* info_version = "INFO" ":" "compiler_version[" COMPILER_VERSION "]";
+
+/* Construct a string literal encoding the version number components. */
+#elif defined(COMPILER_VERSION_MAJOR)
+char const info_version[] = {
+  'I', 'N', 'F', 'O', ':',
+  'c','o','m','p','i','l','e','r','_','v','e','r','s','i','o','n','[',
+  COMPILER_VERSION_MAJOR,
+# ifdef COMPILER_VERSION_MINOR
+  '.', COMPILER_VERSION_MINOR,
+#  ifdef COMPILER_VERSION_PATCH
+   '.', COMPILER_VERSION_PATCH,
+#   ifdef COMPILER_VERSION_TWEAK
+    '.', COMPILER_VERSION_TWEAK,
+#   endif
+#  endif
+# endif
+  ']','\0'};
+#endif
+
+/* Construct a string literal encoding the internal version number. */
+#ifdef COMPILER_VERSION_INTERNAL
+char const info_version_internal[] = {
+  'I', 'N', 'F', 'O', ':',
+  'c','o','m','p','i','l','e','r','_','v','e','r','s','i','o','n','_',
+  'i','n','t','e','r','n','a','l','[',
+  COMPILER_VERSION_INTERNAL,']','\0'};
+#elif defined(COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR)
+char const* info_version_internal = "INFO" ":" "compiler_version_internal[" COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR "]";
+#endif
+
+/* Construct a string literal encoding the version number components. */
+#ifdef SIMULATE_VERSION_MAJOR
+char const info_simulate_version[] = {
+  'I', 'N', 'F', 'O', ':',
+  's','i','m','u','l','a','t','e','_','v','e','r','s','i','o','n','[',
+  SIMULATE_VERSION_MAJOR,
+# ifdef SIMULATE_VERSION_MINOR
+  '.', SIMULATE_VERSION_MINOR,
+#  ifdef SIMULATE_VERSION_PATCH
+   '.', SIMULATE_VERSION_PATCH,
+#   ifdef SIMULATE_VERSION_TWEAK
+    '.', SIMULATE_VERSION_TWEAK,
+#   endif
+#  endif
+# endif
+  ']','\0'};
+#endif
+
+/* Construct the string literal in pieces to prevent the source from
+   getting matched.  Store it in a pointer rather than an array
+   because some compilers will just produce instructions to fill the
+   array rather than assigning a pointer to a static array.  */
+char const* info_platform = "INFO" ":" "platform[" PLATFORM_ID "]";
+char const* info_arch = "INFO" ":" "arch[" ARCHITECTURE_ID "]";
+
+
+
+#define CXX_STD_98 199711L
+#define CXX_STD_11 201103L
+#define CXX_STD_14 201402L
+#define CXX_STD_17 201703L
+#define CXX_STD_20 202002L
+#define CXX_STD_23 202302L
+
+#if defined(__INTEL_COMPILER) && defined(_MSVC_LANG)
+#  if _MSVC_LANG > CXX_STD_17
+#    define CXX_STD _MSVC_LANG
+#  elif _MSVC_LANG == CXX_STD_17 && defined(__cpp_aggregate_paren_init)
+#    define CXX_STD CXX_STD_20
+#  elif _MSVC_LANG > CXX_STD_14 && __cplusplus > CXX_STD_17
+#    define CXX_STD CXX_STD_20
+#  elif _MSVC_LANG > CXX_STD_14
+#    define CXX_STD CXX_STD_17
+#  elif defined(__INTEL_CXX11_MODE__) && defined(__cpp_aggregate_nsdmi)
+#    define CXX_STD CXX_STD_14
+#  elif defined(__INTEL_CXX11_MODE__)
+#    define CXX_STD CXX_STD_11
+#  else
+#    define CXX_STD CXX_STD_98
+#  endif
+#elif defined(_MSC_VER) && defined(_MSVC_LANG)
+#  if _MSVC_LANG > __cplusplus
+#    define CXX_STD _MSVC_LANG
+#  else
+#    define CXX_STD __cplusplus
+#  endif
+#elif defined(__NVCOMPILER)
+#  if __cplusplus == CXX_STD_17 && defined(__cpp_aggregate_paren_init)
+#    define CXX_STD CXX_STD_20
+#  else
+#    define CXX_STD __cplusplus
+#  endif
+#elif defined(__INTEL_COMPILER) || defined(__PGI)
+#  if __cplusplus == CXX_STD_11 && defined(__cpp_namespace_attributes)
+#    define CXX_STD CXX_STD_17
+#  elif __cplusplus == CXX_STD_11 && defined(__cpp_aggregate_nsdmi)
+#    define CXX_STD CXX_STD_14
+#  else
+#    define CXX_STD __cplusplus
+#  endif
+#elif (defined(__IBMCPP__) || defined(__ibmxl__)) && defined(__linux__)
+#  if __cplusplus == CXX_STD_11 && defined(__cpp_aggregate_nsdmi)
+#    define CXX_STD CXX_STD_14
+#  else
+#    define CXX_STD __cplusplus
+#  endif
+#elif __cplusplus == 1 && defined(__GXX_EXPERIMENTAL_CXX0X__)
+#  define CXX_STD CXX_STD_11
+#else
+#  define CXX_STD __cplusplus
+#endif
+
+const char* info_language_standard_default = "INFO" ":" "standard_default["
+#if CXX_STD > CXX_STD_23
+  "26"
+#elif CXX_STD > CXX_STD_20
+  "23"
+#elif CXX_STD > CXX_STD_17
+  "20"
+#elif CXX_STD > CXX_STD_14
+  "17"
+#elif CXX_STD > CXX_STD_11
+  "14"
+#elif CXX_STD >= CXX_STD_11
+  "11"
+#else
+  "98"
+#endif
+"]";
+
+const char* info_language_extensions_default = "INFO" ":" "extensions_default["
+#if (defined(__clang__) || defined(__GNUC__) || defined(__xlC__) ||           \
+     defined(__TI_COMPILER_VERSION__) || defined(__RENESAS__)) &&             \
+  !defined(__STRICT_ANSI__)
+  "ON"
+#else
+  "OFF"
+#endif
+"]";
+
+/*--------------------------------------------------------------------------*/
+
+int main(int argc, char* argv[])
+{
+  int require = 0;
+  require += info_compiler[argc];
+  require += info_platform[argc];
+  require += info_arch[argc];
+#ifdef COMPILER_VERSION_MAJOR
+  require += info_version[argc];
+#endif
+#if defined(COMPILER_VERSION_INTERNAL) || defined(COMPILER_VERSION_INTERNAL_STR)
+  require += info_version_internal[argc];
+#endif
+#ifdef SIMULATE_ID
+  require += info_simulate[argc];
+#endif
+#ifdef SIMULATE_VERSION_MAJOR
+  require += info_simulate_version[argc];
+#endif
+#if defined(__CRAYXT_COMPUTE_LINUX_TARGET)
+  require += info_cray[argc];
+#endif
+  require += info_language_standard_default[argc];
+  require += info_language_extensions_default[argc];
+  (void)argv;
+  return require;
+}

build/CMakeFiles/InstallScripts.json

@@ -0,0 +1,7 @@
+{
+	"InstallScripts" : 
+	[
+		"/home/saqut/Masa\u00fcst\u00fc/saqutcompiler/build/cmake_install.cmake"
+	],
+	"Parallel" : false
+}

build/CMakeFiles/TargetDirectories.txt

@@ -0,0 +1,3 @@
+/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/CMakeFiles/saqut.dir
+/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/CMakeFiles/edit_cache.dir
+/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/CMakeFiles/rebuild_cache.dir

build/CMakeFiles/cmake.check_cache

@@ -0,0 +1 @@
+# This file is generated by cmake for dependency checking of the CMakeCache.txt file

build/CMakeFiles/rules.ninja

@@ -0,0 +1,96 @@
+# CMAKE generated file: DO NOT EDIT!
+# Generated by "Ninja" Generator, CMake Version 4.3
+
+# This file contains all the rules used to get the outputs files
+# built from the input files.
+# It is included in the main 'build.ninja'.
+
+# =============================================================================
+# Project: saqut
+# Configurations: Debug
+# =============================================================================
+# =============================================================================
+
+#############################################
+# Rule for generating CXX dependencies.
+
+rule CXX_SCAN__saqut_Debug
+  depfile = $DEP_FILE
+  command = /usr/bin/c++ $DEFINES $INCLUDES $FLAGS -E -x c++ $in -MT $DYNDEP_INTERMEDIATE_FILE -MD -MF $DEP_FILE -fmodules-ts -fdeps-file=$DYNDEP_INTERMEDIATE_FILE -fdeps-target=$OBJ_FILE -fdeps-format=p1689r5 -o $PREPROCESSED_OUTPUT_FILE
+  description = Scanning $in for CXX dependencies
+
+
+#############################################
+# Rule to generate ninja dyndep files for CXX.
+
+rule CXX_DYNDEP__saqut_Debug
+  command = /usr/bin/cmake -E cmake_ninja_dyndep --tdi=CMakeFiles/saqut.dir/CXXDependInfo.json --lang=CXX --modmapfmt=gcc --dd=$out @$out.rsp
+  description = Generating CXX dyndep file $out
+  rspfile = $out.rsp
+  rspfile_content = $in
+  restat = 1
+
+
+#############################################
+# Rule for compiling CXX files.
+
+rule CXX_COMPILER__saqut_scanned_Debug
+  depfile = $DEP_FILE
+  deps = gcc
+  command = ${LAUNCHER}${CODE_CHECK}/usr/bin/c++ $DEFINES $INCLUDES $FLAGS -MD -MT $out -MF $DEP_FILE -fmodules-ts -fmodule-mapper=$DYNDEP_MODULE_MAP_FILE -MD -fdeps-format=p1689r5 -x c++ -o $out -c $in
+  description = Building CXX object $out
+
+
+#############################################
+# Rule for compiling CXX files.
+
+rule CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug
+  depfile = $DEP_FILE
+  deps = gcc
+  command = ${LAUNCHER}${CODE_CHECK}/usr/bin/c++ $DEFINES $INCLUDES $FLAGS -MD -MT $out -MF $DEP_FILE -o $out -c $in
+  description = Building CXX object $out
+
+
+#############################################
+# Rule for linking CXX executable.
+
+rule CXX_EXECUTABLE_LINKER__saqut_Debug
+  depfile = $DEP_FILE
+  deps = gcc
+  command = $PRE_LINK && /usr/bin/c++ $FLAGS $LINK_FLAGS $in -o $TARGET_FILE $LINK_PATH $LINK_LIBRARIES && $POST_BUILD
+  description = Linking CXX executable $TARGET_FILE
+  restat = $RESTAT
+
+
+#############################################
+# Rule for running custom commands.
+
+rule CUSTOM_COMMAND
+  command = $COMMAND
+  description = $DESC
+
+
+#############################################
+# Rule for re-running cmake.
+
+rule RERUN_CMAKE
+  command = /usr/bin/cmake --regenerate-during-build -S/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler -B/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+  description = Re-running CMake...
+  generator = 1
+
+
+#############################################
+# Rule for cleaning all built files.
+
+rule CLEAN
+  command = /usr/bin/ninja $FILE_ARG -t clean $TARGETS
+  description = Cleaning all built files...
+
+
+#############################################
+# Rule for printing all primary targets available.
+
+rule HELP
+  command = /usr/bin/ninja -t targets
+  description = All primary targets available:
+

build/build.ninja

@@ -0,0 +1,249 @@
+# CMAKE generated file: DO NOT EDIT!
+# Generated by "Ninja" Generator, CMake Version 4.3
+
+# This file contains all the build statements describing the
+# compilation DAG.
+
+# =============================================================================
+# Write statements declared in CMakeLists.txt:
+# 
+# Which is the root file.
+# =============================================================================
+
+# =============================================================================
+# Project: saqut
+# Configurations: Debug
+# =============================================================================
+
+#############################################
+# Minimal version of Ninja required by this file
+
+ninja_required_version = 1.5
+
+
+#############################################
+# Set configuration variable for custom commands.
+
+CONFIGURATION = Debug
+# =============================================================================
+# Include auxiliary files.
+
+
+#############################################
+# Include rules file.
+
+include CMakeFiles/rules.ninja
+
+# =============================================================================
+
+#############################################
+# Logical path to working directory; prefix for absolute paths.
+
+cmake_ninja_workdir = /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/
+# =============================================================================
+# Object build statements for EXECUTABLE target saqut
+
+
+#############################################
+# Order-only phony target for saqut
+
+build cmake_object_order_depends_target_saqut: phony || .
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/core/sourcefile.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/core/sourcefile.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/core/sourcefile.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/core
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer/lexer.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/lexer/lexer.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer/lexer.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/main.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/binary_expr.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/declarations.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/expressions.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/identifier.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/literal.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/program.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/nodes/statements.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/parser/parser.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/parser
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+build CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o: CXX_COMPILER__saqut_unscanned_Debug /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src/tokenizer/tokenizer.cpp || cmake_object_order_depends_target_saqut
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o.d
+  FLAGS = -g -std=gnu++20 -Wall -Wextra -g -O0
+  INCLUDES = -I/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/src
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  OBJECT_FILE_DIR = CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+
+# =============================================================================
+# Link build statements for EXECUTABLE target saqut
+
+
+#############################################
+# Link the executable saqut
+
+build saqut: CXX_EXECUTABLE_LINKER__saqut_Debug CMakeFiles/saqut.dir/src/core/sourcefile.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/lexer/lexer.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/main.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/binary_expr.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/declarations.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/expressions.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/identifier.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/literal.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/program.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/nodes/statements.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/parser/parser.cpp.o CMakeFiles/saqut.dir/src/tokenizer/tokenizer.cpp.o
+  CONFIG = Debug
+  DEP_FILE = CMakeFiles/saqut.dir/link.d
+  FLAGS = -g
+  LINK_FLAGS = -Wl,--dependency-file=CMakeFiles/saqut.dir/link.d
+  OBJECT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+  POST_BUILD = :
+  PRE_LINK = :
+  TARGET_FILE = saqut
+  TARGET_PDB = saqut.dbg
+  TARGET_SUPPORT_DIR = CMakeFiles/saqut.dir
+
+
+#############################################
+# Utility command for edit_cache
+
+build CMakeFiles/edit_cache.util: CUSTOM_COMMAND
+  COMMAND = cd /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build && /usr/bin/ccmake -S/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler -B/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+  DESC = Running CMake cache editor...
+  pool = console
+  restat = 1
+
+build edit_cache: phony CMakeFiles/edit_cache.util
+
+
+#############################################
+# Utility command for rebuild_cache
+
+build CMakeFiles/rebuild_cache.util: CUSTOM_COMMAND
+  COMMAND = cd /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build && /usr/bin/cmake --regenerate-during-build -S/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler -B/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+  DESC = Running CMake to regenerate build system...
+  pool = console
+  restat = 1
+
+build rebuild_cache: phony CMakeFiles/rebuild_cache.util
+
+# =============================================================================
+# Target aliases.
+
+# =============================================================================
+# Folder targets.
+
+# =============================================================================
+
+#############################################
+# Folder: /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build
+
+build all: phony saqut
+
+# =============================================================================
+# Built-in targets
+
+
+#############################################
+# Re-run CMake if any of its inputs changed.
+
+build build.ninja /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/cmake_install.cmake: RERUN_CMAKE | /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/CMakeLists.txt /usr/share/cmake/Modules/CMakeCXXInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeCommonLanguageInclude.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeGenericSystem.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeInitializeConfigs.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeLanguageInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeSystemSpecificInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeSystemSpecificInitialize.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/CMakeCommonCompilerMacros.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Internal/CMakeCXXLinkerInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/Internal/CMakeCommonLinkerInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/Linker/GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Linker/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/Linux-GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/Linux-GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-Initialize.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/UnixPaths.cmake CMakeCache.txt CMakeFiles/4.3.2/CMakeCXXCompiler.cmake CMakeFiles/4.3.2/CMakeSystem.cmake
+  pool = console
+
+
+#############################################
+# A missing CMake input file is not an error.
+
+build /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/CMakeLists.txt /usr/share/cmake/Modules/CMakeCXXInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeCommonLanguageInclude.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeGenericSystem.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeInitializeConfigs.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeLanguageInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeSystemSpecificInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/CMakeSystemSpecificInitialize.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/CMakeCommonCompilerMacros.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Compiler/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Internal/CMakeCXXLinkerInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/Internal/CMakeCommonLinkerInformation.cmake /usr/share/cmake/Modules/Linker/GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Linker/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/Linux-GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linker/Linux-GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-GNU-CXX.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-GNU.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux-Initialize.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/Linux.cmake /usr/share/cmake/Modules/Platform/UnixPaths.cmake CMakeCache.txt CMakeFiles/4.3.2/CMakeCXXCompiler.cmake CMakeFiles/4.3.2/CMakeSystem.cmake: phony
+
+
+#############################################
+# Clean all the built files.
+
+build clean: CLEAN
+
+
+#############################################
+# Print all primary targets available.
+
+build help: HELP
+
+
+#############################################
+# Make the all target the default.
+
+default all

build/cmake_install.cmake

@@ -0,0 +1,66 @@
+# Install script for directory: /home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler
+
+# Set the install prefix
+if(NOT DEFINED CMAKE_INSTALL_PREFIX)
+  set(CMAKE_INSTALL_PREFIX "/usr/local")
+endif()
+string(REGEX REPLACE "/$" "" CMAKE_INSTALL_PREFIX "${CMAKE_INSTALL_PREFIX}")
+
+# Set the install configuration name.
+if(NOT DEFINED CMAKE_INSTALL_CONFIG_NAME)
+  if(BUILD_TYPE)
+    string(REGEX REPLACE "^[^A-Za-z0-9_]+" ""
+           CMAKE_INSTALL_CONFIG_NAME "${BUILD_TYPE}")
+  else()
+    set(CMAKE_INSTALL_CONFIG_NAME "Debug")
+  endif()
+  message(STATUS "Install configuration: \"${CMAKE_INSTALL_CONFIG_NAME}\"")
+endif()
+
+# Set the component getting installed.
+if(NOT CMAKE_INSTALL_COMPONENT)
+  if(COMPONENT)
+    message(STATUS "Install component: \"${COMPONENT}\"")
+    set(CMAKE_INSTALL_COMPONENT "${COMPONENT}")
+  else()
+    set(CMAKE_INSTALL_COMPONENT)
+  endif()
+endif()
+
+# Install shared libraries without execute permission?
+if(NOT DEFINED CMAKE_INSTALL_SO_NO_EXE)
+  set(CMAKE_INSTALL_SO_NO_EXE "0")
+endif()
+
+# Is this installation the result of a crosscompile?
+if(NOT DEFINED CMAKE_CROSSCOMPILING)
+  set(CMAKE_CROSSCOMPILING "FALSE")
+endif()
+
+# Set path to fallback-tool for dependency-resolution.
+if(NOT DEFINED CMAKE_OBJDUMP)
+  set(CMAKE_OBJDUMP "/usr/bin/objdump")
+endif()
+
+string(REPLACE ";" "\n" CMAKE_INSTALL_MANIFEST_CONTENT
+       "${CMAKE_INSTALL_MANIFEST_FILES}")
+if(CMAKE_INSTALL_LOCAL_ONLY)
+  file(WRITE "/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/install_local_manifest.txt"
+     "${CMAKE_INSTALL_MANIFEST_CONTENT}")
+endif()
+if(CMAKE_INSTALL_COMPONENT)
+  if(CMAKE_INSTALL_COMPONENT MATCHES "^[a-zA-Z0-9_.+-]+$")
+    set(CMAKE_INSTALL_MANIFEST "install_manifest_${CMAKE_INSTALL_COMPONENT}.txt")
+  else()
+    string(MD5 CMAKE_INST_COMP_HASH "${CMAKE_INSTALL_COMPONENT}")
+    set(CMAKE_INSTALL_MANIFEST "install_manifest_${CMAKE_INST_COMP_HASH}.txt")
+    unset(CMAKE_INST_COMP_HASH)
+  endif()
+else()
+  set(CMAKE_INSTALL_MANIFEST "install_manifest.txt")
+endif()
+
+if(NOT CMAKE_INSTALL_LOCAL_ONLY)
+  file(WRITE "/home/saqut/Masaüstü/saqutcompiler/build/${CMAKE_INSTALL_MANIFEST}"
+     "${CMAKE_INSTALL_MANIFEST_CONTENT}")
+endif()

docs/adr-frontend-analiz.md

@@ -0,0 +1,682 @@
+# saQut Derleyici — Frontend & Semantic Analiz Karar Kaydı (ADR-006 …)
+
+> Bu belge, `docs/fikirler.md`'deki ADR-001…005'in **devamıdır**. Orada backend
+> stratejisi, parser mimarisi, header-only tercihi, token sistemi ve IR tasarımı
+> kararlaştırılmıştı. Bu belge ise **frontend'in tamamlanması** — symbol table,
+> semantic analiz ve optimizasyon framework'ü — etrafında alınan kararları,
+> **neden** alındıklarını, elenen alternatifleri ve gelecekteki sonuçlarını kaydeder.
+>
+> Bu kararlar bir tasarım oturumunda (kullanıcı + asistan) tartışılarak alındı.
+> Tartışmanın tam akışı için bkz. `docs/transkript-frontend-tasarim.md`.
+> Uygulama planı için bkz. `docs/roadmap-frontend.md`.
+>
+> ⚠️ **Yapılan vs planlanan:** Bu belgedeki ADR-006…019 **tasarım kararlarıdır**;
+> tarif edilen makine (sembol tablosu, semantik analiz, tip sistemi, diagnostic,
+> optimizasyon, IR+VM) **henüz kodlanmamıştır.** Bugün çalışan: lexer, tokenizer,
+> Pratt parser, AST, AST'nin JSON serileştirmesi, CLI iskeleti, konum takibi ve
+> basit aritmetiği düşüren minimal bir IR deneyi. Hiçbir ADR, var olmayan bir
+> mekanizmayı varmış gibi anlatmaz.
+
+---
+
+## ADR-006: Çok-Aşamalı (Multi-Pass) Frontend Mimarisi
+
+### Bağlam
+
+Derleyici tek bir monolitik geçişle çalışmaz; lexing, parsing, analiz,
+optimizasyon, kod üretimi gibi **birbirinden bağımsız aşamalardan** oluşur.
+saQut'un "alet çantası" (toolbox) felsefesi gereği bu aşamaların her biri:
+- bağımsız çalışabilmeli,
+- net bir girdi/çıktı sözleşmesine sahip olmalı,
+- gerektiğinde çoğaltılabilmeli (projenin amacına sadık kalarak).
+
+CLI komutları (`tokens`, `ast`, `symbols`, …) zaten bu aşama-modülü
+yapısının dışa vurumudur — her komut bir aşamanın çıktısını gösterir.
+
+### Değerlendirilen Yaklaşımlar
+
+#### Tek geçişli (single-pass) parser+analiz
+- **+** Basit, hızlı.
+- **−** Forward reference (ileri başvuru) imkânsızlaşır; her şey tanımdan
+  önce bilinmek zorunda kalır.
+- **−** Analiz ve syntax iç içe girer, test edilemez, bakımı zor.
+
+#### Çok geçişli (multi-pass) — net aşamalar
+- **+** Her aşama tek bir iş yapar, ayrı ayrı test edilir.
+- **+** Forward reference mümkün olur.
+- **+** Aşamalar incelenebilir (`saqut ast`, `saqut symbols` …).
+- **−** Daha fazla kod ve veri yapısı; aşamalar arası sözleşme tasarımı gerekir.
+
+### Karar
+
+✅ **Çok-aşamalı frontend.** Aşamalar şu üç katmana ayrılır (klasik derleyici
+mimarisi):
+
+```
+FRONTEND                 MIDDLE-END               BACKEND
+lexer → token →          optimizasyon             IR lowering →
+parser → AST →           (opsiyonel, iteratif,    bytecode VM (birincil)
+symbol table →           toggle'lı, ortak         + ileride C transpile
+semantic analiz          gösterim üstünde)        (makine kodu = uzak
+(annotated AST)                                    gelecek; ADR-015)
+```
+
+- **Pass 1 (Syntax):** token → ham AST. (Büyük ölçüde mevcut.)
+- **Pass 2 (Symbol):** AST → SymbolTable (scope'lu, iki-geçişli — bkz. ADR-011).
+- **Pass 3 (Semantic / "ASTyi derinleştir"):** symbol table + AST kullanılarak
+  her node zenginleştirilir (tip, symbol bağı, erişilebilirlik, reference sayısı).
+
+"Parser ve symbol hikayesini bitirmek" = **frontend'i bitirmek.** Optimizasyon
+ayrı bir katmandır (middle-end), backend'ler bu ortak çıktıdan beslenir.
+
+**Neden bu katmanlama?** Birden çok backend (birincil: IR+bytecode VM, ADR-015;
+ileride: C transpile; çok uzak: makine kodu) hedeflendiği için, ortak işler
+(analiz, optimizasyon) **bir kez** ortak katmanda yapılmalı; yoksa her backend
+aynı optimizasyonu yeniden yazar.
+
+---
+
+## ADR-007: Analiz (Annotation) ile Optimizasyon (Transformation) Ayrımı
+
+### Bağlam
+
+`docs/fikirler.md` ve `docs/todo.md`'nin temel prensibi: **"AST bellek canavarı.
+Hiçbir bilgi atılmaz."** Aynı zamanda constant folding (`1+2` → `3`), dead code
+elimination gibi optimizasyonlar isteniyor. Bu ikisi doğrudan çelişir gibi
+görünür: optimizasyon AST'yi bozarsa, kaynak kodun izdüşümü kaybolur ve
+`saqut ast` artık kullanıcının yazdığını değil, optimize edilmiş hali gösterir.
+
+Ayrıca kritik bir kullanıcı gereksinimi belirlendi: **kullanıcı, AST'nin veya
+sembol tablosunun optimizasyondan önceki ve sonraki halini ayrı ayrı görebilmeli.**
+
+### İki Kavram
+
+- **Analiz (annotation) = programın gerçekleri.** "Bu node sabit, değeri 3",
+  "bu kod erişilemez", "bu ifadenin tipi int", "bu değişken 2 kez kullanıldı".
+  Bunlar **değişiklik değil, tespittir.** Backend'den bağımsızdır.
+- **Optimizasyon (transformation) = ağacı/IR'ı gerçekten değiştirmek.**
+  `1+2`'yi `3` ile değiştirmek, ölü kodu silmek.
+
+### Karar
+
+✅ **İki kavram net ayrılır:**
+
+1. **Analiz, orijinal AST'nin üstüne yerinde işaretleme yapar** (node'lara tip,
+   symbol bağı, erişilebilirlik, constness ekler). Ağacı **bozmaz**, zenginleştirir.
+   Orijinal AST hâlâ kaynak kodun tam izdüşümüdür.
+
+2. **Optimizasyon dönüşümü, ağacın bir KOPYASI (klon) üzerinde yapılır.**
+   Orijinal analizli AST = "öncesi"; klon + dönüştürülmüş AST = "sonrası".
+   Ağaç klonlamak ucuz ve basittir, yalnızca `--optimized` istendiğinde yapılır.
+
+**Sonuç:** Hem "bellek canavarı" felsefesi korunur (orijinal AST her şeyi tutar),
+hem optimizasyon yapılır, hem de öncesi/sonrası ayrı ayrı incelenebilir.
+
+```
+saqut ast file.sqt              → ham + annotate edilmiş AST (1+2 burada durur)
+saqut ast file.sqt --optimized  → klon, folding uygulanmış (3 var)
+```
+
+### Güncelleme — Klon maliyeti yük taşır (load-bearing)
+
+İlk metin "ağaç klonlamak ucuz ve basittir" diyordu; bu **klon maliyetini hafife
+alıyor** ve bir **tutarlılık (coherence) problemini** atlıyordu. Düzeltme:
+
+`ASTNode::clone()` "belki gerekir" değil, **merkezi ve spesifiye edilmesi
+zorunlu** bir bileşendir; tüm öncesi/sonrası hikâyesi ona dayanır (bkz. roadmap
+Faz 4'te clone() yükseltildi).
+
+**Klonlanırken karar verilmesi gereken iki nokta (açıkça belgele):**
+
+1. **Parent pointer'lar yeniden bağlanmalı.** Klon node'larının `parent`'ı
+   orijinali değil, klonu göstermeli; yoksa yapısal doğrulama ve dönüşümler
+   yanlış ağaçta gezinir.
+
+2. **`IdentifierNode → Symbol` bağları: paylaş mı, yeniden eşle mi?**
+   - **Paylaş** (klon ve orijinal aynı sembol tablosuna işaret eder): ucuz, ama
+     klonu optimize etmek orijinalin **referans sayımlarını bozar** (DCE klonda
+     bir kullanımı silince orijinalin Symbol ref-count'u da düşer).
+   - **Yeniden eşle** (klona ait bir sembol tablosu kopyası): doğru, ama ucuz
+     değil.
+   - **Karar:** `--optimized` istendiğinde sembol tablosu da **klonlanır ve
+     yeniden eşlenir** (remap). Doğruluk, ucuzluğa tercih edilir; klon zaten
+     yalnızca optimizasyon istendiğinde üretilir, sıcak yol değildir. "Ucuz"
+     iddiası kaldırıldı.
+
+Bu, ADR-013'teki "ref-count Symbol'da yaşar" kararıyla tutarlıdır: ref-count
+Symbol'da olduğu için, klonun kendi Symbol'larına sahip olması şarttır.
+
+---
+
+## ADR-008: Optimizasyon Konumu — AST mı, IR mı?
+
+### Bağlam
+
+"Optimizasyonu IR/derleme zamanında mı yapmalıyız, yoksa AST aşamasında mı?"
+sorusu tartışıldı. İki uç yaklaşım var:
+
+- **AST seviyesi:** kaynak-seviyesi, dile yakın, incelenebilir.
+- **IR seviyesi:** açık kontrol-akış grafiği (CFG), dataflow analizi için uygun
+  (LLVM modeli).
+
+### Karar
+
+✅ **Hibrit, optimizasyon türüne göre bölünür:**
+
+- **Kaynak-seviyesi, ağaç-yerel optimizasyonlar** (constant folding, ölü kod
+  işaretleme, unused variable) → **AST'de** yapılır. Çünkü:
+  1. Dil JS gibi basit; ağır optimizasyona ihtiyaç yok.
+  2. Backend-bağımsız → bytecode VM ve ileride C transpile birden faydalanır.
+  3. İncelenebilir kalır (`saqut ast --optimized`) — projenin varlık sebebi.
+
+- **CFG/dataflow gerektiren optimizasyonlar** ("bir kez atanıp bir kez
+  kullanılan değişken" = copy propagation, common subexpression elimination,
+  loop optimizasyonları) → **IR'de** yapılır, IR olgunlaşınca ertelenir.
+  Çünkü bunlar açık kontrol akışı ister, ağaçta yapmak işkencedir.
+
+**Neden backend'e bırakmıyoruz?** 3 backend varsa, optimizasyon backend'e
+konulursa 3 kez yazılır. Ortak katmanda (middle-end) bir kez yazılır.
+
+---
+
+## ADR-009: Optimizasyon Pass Yönetimi — Sabit Sayı Değil, Fixpoint
+
+### Bağlam
+
+Optimizasyon adımları birbirini tetikler: constant folding yeni ölü kod doğurur,
+dead code elimination yeni kullanılmayan değişken doğurur. Tek geçişte zincirleme
+fırsatlar kaçırılır. "5 pass mı, 10 pass mı çalıştıralım?" sorusu yanlış kurgu.
+
+> **Not:** Buradaki "pass", ADR-006'daki derleyici aşamalarından (lexing/parsing
+> gibi makro-aşamalar) farklıdır. Burada "pass" = tek bir optimizasyon adımının
+> AST üzerindeki bir gezisidir.
+
+### Karar
+
+✅ **Fixpoint döngüsü.** Önceden belirlenmiş sayıda değil; bir pass havuzu,
+**hiçbir pass değişiklik yapmayana kadar** döngüde çalışır. Belki 2 tur sürer,
+belki 7 — kodun kendisi belirler.
+
+- Her **tur** bir öncekinden daha az iş yapar (giderek azalan değişiklik), ta ki
+  sıfır değişiklikle stabilize olana kadar.
+- Pass'ler `CompilerConfig` ile tek tek açılıp kapatılabilir.
+- `OptimizationManager` pass listesini tutar, sırayı ve fixpoint döngüsünü yönetir.
+
+> Düzeltme notu: "Her pass bir öncekinden daha kolay" sezgisi yanlıştır. Doğrusu:
+> her **tur** daha az değişiklik yapar. Analiz pass'leri (symbol table, type check)
+> "kolaylaşmaz"; onlar bir kez çalışır.
+
+### Güncelleme — Sonlanma değişmezi (termination invariant)
+
+Fixpoint döngüsünün **sonlanacağı garanti edilmeli**. İki seçenekten en az biri
+zorunludur:
+
+1. **Monotonluk:** havuzdaki tüm pass'ler **monoton** olmalı — yalnızca
+   küçültür/sadeleştirir, asla büyütmez. Constant folding ve dead code
+   elimination bugün monotondur, dolayısıyla fixpoint sonlanır.
+2. **Sert iterasyon tavanı (cap):** bir üst sınır (örn. `maxFixpointRounds`).
+
+**Neden gerekli:** ileride **büyüten** pass'ler (inlining, loop unrolling)
+eklenirse, naif fixpoint **salınabilir** (A büyütür, B küçültür, sonsuz döngü).
+Büyüten bir pass eklendiği an, monotonluk bozulur ve **iterasyon tavanı zorunlu
+hale gelir.** Bu değişmez şimdiden yazıya geçirildi ki ileride unutulmasın.
+
+### Güncelleme — "Analiz bir kez çalışır" çelişkisinin çözümü
+
+ADR-013 "analiz bir kez çalışır" diyor; ama folding **erişilebilirliği**
+(`if(false)`) ve **referans sayımlarını** değiştirir, DCE de tam bunlara
+dayanır. Eğer analiz gerçekten yalnızca bir kez çalışırsa, fixpoint'in ikinci
+turundaki DCE **bayat (stale) veriyle** çalışır ve zincirleme fırsatları kaçırır.
+
+**Çözüm — iki analiz sınıfını ayır:**
+
+- **Kaynağa-bağlı analiz** (her ifadenin tipi, sembol bağları): kaynak değişmediği
+  sürece sabittir → **bir kez** çalışır, klona taşınır.
+- **Türetilmiş/akışa-bağlı analiz** (erişilebilirlik `isReachable`, referans
+  sayıları): bir dönüşüm bunları geçersizleştirir → **fixpoint döngüsünün her
+  turunda, klon üzerinde yeniden hesaplanır.**
+
+Yani "analiz bir kez çalışır" ifadesi yalnızca **kaynağa-bağlı** analiz için
+geçerlidir; akışa-bağlı analiz tur başına tazelenir. ADR-013 buna göre okunmalı.
+
+---
+
+## ADR-010: Tip Sistemi Tasarımı
+
+### Bağlam
+
+Dil **tipli** olacak. Şu anda `varType`/`returnType` AST'de yalnızca
+`std::string`. Tip kontrolünü string karşılaştırmasıyla yazmak kırılgandır ve
+`int[]`, `struct Point`, fonksiyon tipi gelince baştan yazmayı gerektirir.
+
+### Alınan Kararlar
+
+✅ **Minimal ama genişletilebilir `Type` sınıfı** (`src/core/type.hpp`):
+- `kind`: `Primitive / Array / Struct / Function / Error`.
+- Primitifler: `int, float, double, char, string, bool, void`.
+- `Array` → eleman tipi (boyut tipin parçası DEĞİL — bkz. aşağı).
+- `Function` → dönüş tipi + parametre tipleri.
+- İleride `Pointer`, `Generic` eklenebilir.
+
+✅ **`Error` tipi şart.** Tip hatası olduğunda node'a `Error` atanır; böylece
+ardışık sahte hatalar üretilmez (tek hata, tek mesaj).
+
+✅ **Gizli (implicit) dönüşüm YOK.** `int → float` otomatik olmaz; her şey açık.
+- **Tek istisna:** sabit ifadelerde (constant folding) — `int a = 5 / 2;` → `2`.
+  Sabitler üzerinde küçük analiz/hesap yapılır.
+
+✅ **Tip çıkarımı (auto/var) YOK.** Her şey açıkça tiplenir. `auto` keyword'ü
+yok sayılır. Sebep: basitlik, öngörülebilirlik, kafa karışıklığını önlemek.
+
+✅ **Array tip temsili: `int[]` (boyut tipte yok).** `int[]` sadece "int dizisi";
+boyut tip eşitliğine girmez (JS gibi). Tip kontrolü basit kalır.
+
+**Neden genişletilebilir?** "Bu dilin geleceğini bilmiyoruz; beklenenden popüler
+de olabilir, yıllarca repolarda tozlanabilir de." Temel sağlam ve büyümeye açık
+olmalı.
+
+### Güncelleme — Sayısal literal tipleme kuralı
+
+"Gizli dönüşüm yok + tip çıkarımı yok" altında `float x = 1;` ifadesi
+**tanımsızdı**. Bu açıkça karara bağlanmalı, çünkü tip denetleyicisini (Faz 3)
+doğrudan yönlendirir.
+
+**Değerlendirilen iki kural:**
+
+- **(a) Literal her zaman `int`:** `1` daima `int`'tir. `float x = 1;` bir tip
+  hatasıdır; `float x = 1.0;` yazmak zorunludur. En katı, en öngörülebilir; ama
+  rahatsız edici ve "gizli dönüşüm yok" ilkesini literallere kadar gereksiz yere
+  zorlar.
+- **(b) Tamsayı literali bağlama-göre tiplenir (context-typed / polymorphic):**
+  tipsiz bir tamsayı sabiti, beklenen tip ona **kayıpsız** sığıyorsa o tipe
+  uyarlanır. `float x = 1;` çalışır (`1` → `1.0`); `int y = 1.5;` ise hata
+  (kayıp olur).
+
+**Karar:** ✅ **(b) Bağlama-göre tiplenen tamsayı literalleri.**
+
+- Gerekçe: bu bir **değişken-değer dönüşümü değil, bir derleme-zamanı sabitinin
+  uygun tipte yorumlanmasıdır** — tam olarak ADR-010'un zaten tanıdığı "sabit
+  istisnası" (`int a = 5/2 → 2`) ruhuyla aynı kapıya çıkar. Çalışma zamanı
+  `int` değişkenini `float`'a gizlice çevirmek hâlâ **yasaktır**; istisna
+  yalnızca **literal/sabit** içindir.
+- Kural net: *değişken→değişken* gizli dönüşüm yok; *literal→beklenen tip*
+  kayıpsızsa serbest. `float x = anInt;` hata; `float x = 1;` serbest.
+
+---
+
+## ADR-011: Scope ve Forward Reference Kuralları
+
+### Bağlam
+
+Dil "Java gibi forward reference, C gibi syntax, başta OOP yok" olarak
+tasarlandı (JS yalnızca **syntax basitliği** örneği olarak verildi; JS'in kötü
+yanları — null/undefined ikiliği, var hoisting — **alınmıyor**).
+
+### "Hoisting" nedir?
+
+Bir tanımın, yazıldığı satırdan **önce de** görünür olması (scope'un tepesine
+"kaldırılmış" gibi).
+
+### Karar
+
+✅ **Asimetrik kurallar (tam olarak Java'nın davranışı):**
+
+- **Üst seviye (global): tam forward reference (hoisting var).** Fonksiyonlar,
+  global değişkenler, struct'lar sırasından bağımsız her yerde görünür.
+  ```
+  int main() { return kare(5); }   // kare aşağıda ama görünür → OK
+  int kare(int n) { return n * n; }
+  ```
+  **Neden güvenli?** `main`'in gövdesi tanımlandığı anda çalışmaz; çağrılınca
+  çalışır, o ana kadar `kare` zaten vardır. Tanımların çalışma sırası yoktur.
+
+- **Lokal (fonksiyon içi): declare-before-use (hoisting YOK).**
+  ```
+  int main() {
+      int x = y + 1;   // HATA: y henüz tanımlı değil
+      int y = 5;
+  }
+  ```
+  **Neden?** Lokal değişkenin bir çalışma sırası ve değeri vardır; tanımdan önce
+  kullanmak, var olmayan/değeri olmayan bir şeyi kullanmaktır. Local hoisting
+  olsaydı isim olur ama değeri çöp/undefined olurdu (JS `var` derdi) — kaçınılan
+  durum.
+
+**Asimetri tutarsızlık değildir:** global tanımlar yerinde çalışmaz (forward ref
+güvenli), lokal değişkenlerin sırası ve değeri vardır (declare-before-use güvenli).
+Bu, Java/C#'ın da davranışıdır.
+
+✅ **Duplicate kesinlikle yasak.** Aynı scope'ta aynı isimli iki
+değişken/fonksiyon tanımlanamaz → diagnostic. (Overloading yok.)
+
+✅ **Shadowing serbest.** İç scope, dış scope'u gölgeleyebilir (hata değil).
+
+✅ **Scope oluşturan node'lar:** `Program` (global), `FunctionDecl` (parametreler),
+`Block`, `for`/`while` (init değişkeni döngüye ait; döngü dışında görünmez).
+Her katman bir namespace tutar; değişken bulunamazsa bir üst katmanda aranır.
+
+### Symbol Table'ın İki Geçişi
+
+✅ **Sadece üst seviyede iki geçiş gerekir:**
+- **Geçiş 1:** tüm üst-seviye tanımları (fonksiyon imzaları, struct isim+alanları,
+  global değişkenler) global scope'a hoist et.
+- **Geçiş 2:** gövdelere in; lokal'leri declare-before-use ile topla, her
+  `Identifier`'ı çöz, reference ekle.
+- **Fonksiyon içi tek geçiş yeter** (lokal'de forward ref yok). "Öncesi/sonrası"
+  derdi yalnızca global'ler içindir, onu da Geçiş 1 çözer (global'ler en baştan
+  tamamen doludur).
+
+### Güncelleme — Global "tam forward reference" çok genişti: üç-parçalı kural
+
+İlk metin "global = her zaman forward-reference güvenli" diyordu; bu **fazla
+geniş**. Global bir değişkenin **başlatıcısının (initializer) bir çalışma
+sırası vardır** (tıpkı lokaller gibi). Düzeltme — üç ayrı kural:
+
+1. **Global fonksiyonlar / struct'lar → tam hoisting.** Tanım anında çalışmazlar,
+   sıradan bağımsız her yerde görünür. (Güvenli; değişmedi.)
+2. **Global değişken isimleri → hoist edilir.** İsim her yerde görünür.
+3. **Global değişken başlatıcıları → değer sırasına tabidir** (lokaller gibi) →
+   **declare-before-use** VEYA bir **definite-assignment (kesin-atama) analizi**
+   gerektirir.
+
+**Neden:** `int a = b; int b = 5;` global scope'ta, isim-hoisting'e güvenilirse,
+`a`'ya **sessizce çöp değer** verir — kaçınmaya çalıştığımız tam o JS `var`
+durumu. Java da aynı sebeple bunu kısıtlar. Karar: global başlatıcılar için de
+**declare-before-use** uygulanır (en basit, definite-assignment'a gerek
+bırakmaz). Yani isim görünür ama **kendinden önceki** bir global başlatıcıda
+kullanılabilir.
+
+### Güncelleme — Döngüsel / karşılıklı-özyinelemeli struct tespiti
+
+Pointer olmadığı için tüm struct iç içeliği **değer (by-value)** ile olur →
+herhangi bir kapsama döngüsü sonsuz boyut demektir:
+
+```
+struct A { B b }   // A, B'yi değer olarak içerir
+struct B { A a }   // B, A'yı değer olarak içerir → sonsuz boyut
+```
+
+Bu **derleme hatası olmak zorunda** ve hata kataloğunda **eksikti**. Eklendi:
+**`E010` — özyinelemeli/döngüsel struct tanımı.** Symbol toplama sonrası bir
+**topolojik / kapsama-döngüsü kontrolü** çalışır (struct'ları düğüm, "alan
+olarak içerir" kenarını çevrim arayan bir DFS ile). Çevrim bulunursa `E010`.
+
+(Karşılaştır: `struct A { B b }` + `struct B { int x }` geçerlidir; yalnızca
+**çevrim** yasaktır. Pointer olsaydı çevrim mümkün olurdu — ama pointer yok.)
+
+---
+
+## ADR-012: ExpressionNode / StatementNode Ara Tabanları
+
+### Bağlam
+
+Şu anda tüm AST node'ları doğrudan `ASTNode`'dan türüyor; "ifade" (değer üreten)
+ve "deyim" (iş yapan ama değer olmayan) ayrımı yok. Tipli bir dilde yalnızca
+**ifadelerin** tipi vardır: `5 + 3` → int; `if (...) {...}` → tipi yok.
+
+`resolvedType` alanını nereye koyacağımız bir tasarım kararı. Seçenekler:
+- (a) `ASTNode` tabanına koy → her node'da olur, `if`/`while`'da boşa durur.
+- (b) `ExpressionNode`/`StatementNode` ara tabanları → alanlar doğru yere oturur.
+- (c) Yan-tablo `map<ASTNode*, Annotation>` → AST temiz ama dolaylı/karmaşık.
+
+### Karar
+
+✅ **(b) İki ara taban eklenir:**
+- `ExpressionNode : ASTNode` → `resolvedType`, `isConstant`, `foldedValue`.
+- `StatementNode : ASTNode` → `isReachable` (ölü kod analizi için).
+
+```
+ASTNode
+ ├─ ExpressionNode   (resolvedType, isConstant, foldedValue)
+ │   ├─ LiteralNode / BinaryExpressionNode / IdentifierNode / CallExpressionNode …
+ └─ StatementNode    (isReachable)
+     ├─ IfStatementNode / WhileStatementNode / ReturnStatementNode / BlockNode …
+```
+
+**Kazanımlar:**
+1. `resolvedType` yalnızca tip taşıyabilen node'larda olur.
+2. Parser/analiz "burası ifade olmalı" diyebilir (örn. `if` koşulu bir
+   `ExpressionNode` olmalı, fonksiyon argümanı `ExpressionNode` olmalı).
+
+**Önemli:** Bu karar, "her şey AST'de" felsefesini bozmaz (bkz. ADR-013); yalnızca
+analiz alanlarını doğru node sınıflarına dağıtır. Node cpp dosyaları zaten boştu;
+bu tabanlar onları doldururken ekleniyor. Maliyeti şimdi düşük, sonra yüksek
+olurdu.
+
+---
+
+## ADR-013: Analiz Verisi Nerede Yaşar — Her Şey AST'de
+
+### Bağlam
+
+İki model: (1) her şey AST node'larının üstünde; (2) AST temiz, analiz sonuçları
+ayrı yan-tablolarda.
+
+- **Her şey AST'de:** tek doğruluk kaynağı, gezinmesi kolay (`node->type`),
+  kullanıcının zihinsel modeli, boş node class'larını doldurur. Ancak öncesi/
+  sonrası için ağacı klonlamak gerekir.
+- **Temiz AST + yan-tablolar:** AST sade kalır, çoklu bağımsız analiz mümkün;
+  ancak dolaylılık ve karmaşıklık artar, "node class'larını doldur" isteğine ters.
+
+### Karar
+
+✅ **Her şey AST node'larının üstünde** (kullanıcının modeli):
+- **Analiz (tip, constness, erişilebilirlik) = node'lara yerinde işaretlenir.**
+- **Optimizasyon dönüşümü = ağacın klonunda yapılır** (ADR-007), böylece
+  öncesi/sonrası korunur.
+
+✅ **Önemli ayrım — "kaç kez kullanıldı" bilgisi node'da değil, Symbol'da:**
+- `IdentifierNode` → işaret ettiği `Symbol`'a pointer tutar.
+- `Symbol` → o değişkenin tüm referanslarının listesini + sayısını tutar.
+- `ExpressionNode` → kendi sonuç tipini, sabit olup olmadığını tutar.
+
+Sebep: kullanım sayısı **değişkene** aittir, tek bir kullanım node'una değil.
+
+> **Pointer notu:** Burada ve genel olarak derleyici **içinde** pointer serbestçe
+> kullanılır (Symbol bağları, parent pointer'lar vb.). Kullanıcıya sunulan
+> **dilde** pointer syntax'ı (`*`, `&`) yoktur — bkz. ADR-014.
+
+---
+
+## ADR-014: Dil Kapsamı ve Özellik Kararları
+
+### Karar — Başlangıç Dili (v0)
+
+| Özellik | Karar | Not |
+|---|---|---|
+| Pointer (kullanıcı syntax'ı `*`/`&`) | ❌ Yok | Ama derleyici/runtime **içeride** pointer'ı sonuna kadar kullanır |
+| Tuple / Generic (`<T,U>`) | ❌ Yok | |
+| Class / OOP / kalıtım | ❌ Yok (başta) | `class` keyword'ü yok sayılır |
+| Closure | ❌ Yok | Bkz. ADR-019 (bellek bağımlılığı) |
+| Struct | ✅ Var | `struct A { B bVar }` olur (B başka yerde tanımlı); **çevrim yasak → `E010`** |
+| `interface` | ⏸️ Ertelendi | Reddedilmedi; v0 değil — gerekçe aşağıda + ADR-018 |
+| Array | ✅ `int[]` | Dinamik yönde; runtime bellek modeli ertelendi |
+| Fonksiyonlar | ✅ Tipli | Dönüş + parametre tipleri zorunlu |
+| `auto` / tip çıkarımı | ❌ Yok | Her şey açık tipli |
+| Gizli int↔float dönüşümü | ❌ Yok | Sadece sabit/literal folding'de istisna (ADR-010) |
+
+### Dinamik Array'in Bellek Yükümlülüğü (Gelecek Notu)
+
+`int[]` büyüyebilen array = heap + bir yönetim stratejisi gerektirir. Bu gerçek
+bir yükümlülüktür ama **frontend'i bloklamaz** ve kolay yolu vardır:
+
+- **Frontend:** yalnızca "bu int dizisi" bilgisini ister; bellek modelinden habersiz.
+- **IR + bytecode VM (ilk çalıştırma modeli, ADR-015):** bellek host (C++)
+  heap'idir; array'ler host tarafında `std::vector` benzeri bir yapıyla tutulur.
+  VM, array işlemleri için **host fonksiyonlarına** (FFI seam, ADR-016) çağrı
+  yapar. v0 için özel allocator gerekmez.
+- **C transpile backend (ileride, ikinci backend):** `int[]` → C'de
+  `struct {int* data; size_t len, cap;}`, `malloc/realloc/free` ile yönetilir.
+- **Yönetim stratejisi (ne zaman free):** scope-tabanlı ownership (array'i tutan
+  değişken scope'tan çıkınca free). GC gerekmez — **neden gerekmediği aşağıda
+  gerekçelendirildi.**
+
+### Güncelleme — Scope-tabanlı bellek artık GEREKÇELİ (bağımlılığı belgele)
+
+Önceki kaygı ("scope çıkışında free, aliasing/escape altında bozulur") kilitli
+dil kimliğiyle **lehte çözüldü:**
+
+> prosedürel + value semantics + kullanıcı pointer'ı yok + closure yok + kaçan
+> referans yok → array/string'ler tanımlandıkları scope'tan **kaçamaz** →
+> scope-tabanlı ownership (scope çıkışında free) **gerçekten çalışır, GC
+> gerekmez.**
+
+**Bağımlılık açıkça yazılır:** scope-tabanlı bellek, *yalnızca* no-pointer /
+value-semantics seçimi sayesinde geçerlidir. `interface` değerleri veya kaçan
+referanslar eklenirse bu sorun **yeniden açılır**. (Bu, `interface`'i ertelemenin
+ikinci sebebidir — bkz. ADR-018, ADR-019.)
+
+---
+
+## ADR-015: Çalıştırma Modeli — IR + Bytecode VM (Makine-Kodu JIT Kapsam Dışı)
+
+### Bağlam
+
+Daha önceki belge/konuşmalarda çalıştırma için "JIT" terimi geçiyordu. Hangi
+çalıştırma modeli? Üç uç var: tree-walker, bytecode VM, gerçek makine-kodu JIT.
+
+### Değerlendirilen Yaklaşımlar
+
+- **Tree-walker (AST'yi doğrudan gez-çalıştır):** en basit, ama **çok yavaş**;
+  her çalıştırmada ağaç gezilir.
+- **Makine-kodu JIT** (register allocation, ABI/çağırma sözleşmeleri,
+  çalıştırılabilir `mmap` bellek): en hızlı; ama **tek faydası ham hızdır**, ki
+  burada öncelik değil. Determinizmi ve incelenebilirliği zorlaştırır, devasa
+  mühendislik yükü getirir.
+- **IR + bytecode VM** (kendi IR'imize derle, yorumlayıcı döngü ile çalıştır):
+  determinizm ve incelenebilirliği **doğrudan** sağlar; tree-walker'dan hızlı;
+  bellek host heap'iyle kolay.
+
+### Karar
+
+✅ **IR + bytecode VM.** saQut kendi IR'sine derler ve bir yorumlayıcı döngüyle
+çalıştırır.
+
+- ❌ **Makine-kodu JIT kapsam dışıdır** (terminoloji düzeltmesi: "JIT" demeyi
+  bırak). Öncelikler **determinizm + incelenebilirlik** (toolbox), ham hız değil.
+- **Bellek kolaydır:** host (C++) heap'i; özel runtime allocator yok (v0).
+- **C'ye transpile, geçerli bir İKİNCİ backend olarak ileride kalır** (frontend
+  backend-bağımsız, ADR-006).
+- İleride makine kodu **gerçekten** istenirse: elle code generator yazmak yerine
+  **libgccjit / LLVM'e bağlan** (ADR-001'deki QBE/custom değerlendirmeleri o gün
+  için geçerli). Bu **çok uzak gelecektir.**
+
+---
+
+## ADR-016: FFI Seam — Host Fonksiyon Çağırma Deliği
+
+### Bağlam
+
+`print` bile bir "dış dünya" çağrısıdır; VM tek başına ekrana yazamaz, host'tan
+bir fonksiyon çağırmalıdır. Bu ihtiyaç ya **kaza eseri** tek bir özel-durum
+olarak gömülür, ya da **kasıtlı bir mekanizma** olarak tasarlanır.
+
+### Karar
+
+✅ **IR/runtime tasarımına bilinçli bir FFI seam konur:** "host fonksiyonu çağır"
+için tek, genel bir IR mekanizması (örn. `callhost <id>, args...`).
+
+- `print` bu seam'in **ilk müşterisidir**, özel-durum değil.
+- İleride tüm "batteries" (bkz. ADR-017) bu sınır üzerinden gelir: sıkıştırma/
+  kripto C kütüphaneleri buraya bağlanır.
+- **Neden şimdi:** seam'i sonradan eklemek IR ve VM'i baştan değiştirmeyi
+  gerektirir; deliği bir kez doğru açmak ucuzdur. Mekanizmayı **şimdi** doğru
+  tasarla, içini sonra doldur.
+
+---
+
+## ADR-017: Batteries / Stdlib — Sınır Problemi (Ertelendi)
+
+### Bağlam
+
+Gerçek bir genel sürüm pil ile gelmeli (sıralama, sıkıştırma, kripto,
+JSON/XML/HTML, ileride runtime/donanım, ses/görüntü/video). JSON/string
+ergonomisi olmayan bir dil benimsenmez — bu doğru. Ama korku: pilleri çekirdeğe
+gömmek **monolit** yaratır.
+
+### Karar
+
+✅ **Pil = sınır (boundary) problemi, "zlib'i yeniden yaz" problemi değil.**
+
+- Çekirdek: **küçük bir gerçek builtin kümesi** (`print`, temel zorunlular) +
+  **gerisi kütüphane/FFI.**
+- **JSON/XML/HTML ayrıştırıcıları saQut'ta yazılabilir** (string + struct +
+  fonksiyon + kontrol akışı yeter) — ilk "gerçek program" demoları.
+- **Sıkıştırma/kripto:** denenmiş C kütüphanelerine **FFI** ile bağlan. **Kripto
+  asla elle yazılmaz.**
+- **Bugüne tek yansıması:** FFI seam'i (ADR-016) bırak. Gerisi **v0 kapsamı
+  dışıdır.** Sınır bir kez çizilir, piller üstünde sonsuza dek birikir.
+
+---
+
+## ADR-018: `interface` Ertelemesi (Reddedilmedi)
+
+### Bağlam
+
+Kullanıcı struct'ın yanında `interface` de istedi (crypto, compression, custom
+data types, JSON, string için). `interface` alınmalı mı, ne zaman?
+
+### Karar
+
+✅ **Şimdi `struct`, `interface` ise ertelenir (reddedilmez).**
+
+**Neden ertelendi:** `interface`, `struct`'tan kategorik olarak ağırdır.
+- Struct yalnızca alan yerleşimidir (field layout).
+- Interface "bu metotları sağlayan herhangi bir tip" demektir → çağrı yerinde
+  somut tip **bilinmez** → **dinamik dispatch** → vtable / fat pointer (içsel
+  pointer, izinli) → ve bir interface değeri **herhangi bir tipi tutabilir**, bu
+  da **kaçma/yaşam-süresi (escape/lifetime) problemini yeniden açar** (ADR-019).
+- Go bunu fat pointer + GC ile çözer; saQut **GC istemiyor.**
+
+Kullanıcının saydığı her şey (crypto, compression, custom data, JSON, string)
+**yalnızca struct + fonksiyonla** yapılabilir (C bunu kanıtlar). Dolayısıyla:
+şimdi struct'ı al, interface'i ertele.
+
+**Metot-çağrı şekeri** (`list.push(5)` → `push(list, 5)`) ileride **parser
+seviyesinde, sıfır semantik maliyetli** bir desugaring olarak eklenebilir —
+şimdi değil.
+
+---
+
+## ADR-019: Frontend ↔ Runtime Sorumluluk Ayrımı
+
+### Bağlam
+
+"Hangi CPU çekirdeği, hangi cihaz, ne zaman tetiklenir, hangi çıktı formatı"
+gibi sorular nereye ait? Frontend'e mi, runtime'a mı?
+
+### Karar
+
+✅ **Net ayrım, frontend'i runtime kaygılarıyla yükleme:**
+
+- **Frontend:** **yapı ve anlam** — tip, scope, dataflow. (Bu yol haritasının
+  konusu.)
+- **Runtime/backend:** çekirdek/cihaz/tetikleme/çıktı formatı.
+
+**Neden:** bu ayrım, kullanıcının önem verdiği **modülerliği korur**; frontend
+backend-bağımsız kalır (ADR-006), böylece IR+VM ve ileride C-transpile aynı
+frontend'den beslenir. Ayrıca **value-semantics + no-escape** kararının (kaçan
+referans/closure yok) bağımlılığı buradadır: bu sayede scope-tabanlı bellek
+çalışır (ADR-014). Closure veya interface değerleri eklemek bu ayrımı ve bellek
+modelini birlikte zorlar — ikisi de bu yüzden ertelendi.
+
+---
+
+## Kararların Özet Tablosu
+
+| ADR | Konu | Karar |
+|---|---|---|
+| 006 | Frontend mimarisi | Çok-aşamalı; frontend/middle-end/backend katmanları |
+| 007 | Analiz vs optimizasyon | Analiz yerinde işaretler; optimizasyon klonda dönüştürür; `clone()` merkezi, sembol tablosu remap edilir |
+| 008 | Optimizasyon konumu | Basitler AST'de, dataflow gerektirenler IR'de |
+| 009 | Pass yönetimi | Fixpoint döngüsü, toggle'lı; monotonluk/iterasyon-tavanı değişmezi; akışa-bağlı analiz tur başına tazelenir |
+| 010 | Tip sistemi | Minimal+genişletilebilir Type; gizli dönüşüm yok; Error tipi; tamsayı literali bağlama-göre tiplenir |
+| 011 | Scope/forward ref | Global'de forward ref (fonksiyon/struct), ama global başlatıcı declare-before-use; lokal declare-before-use; döngüsel struct → `E010` |
+| 012 | Node hiyerarşisi | ExpressionNode / StatementNode ara tabanları |
+| 013 | Analiz verisi yeri | Her şey AST'de; ref-count Symbol'da |
+| 014 | Dil kapsamı | Pointer/class/generic/closure yok; struct+array+tipli fonksiyon var; scope-tabanlı bellek gerekçeli |
+| 015 | Çalıştırma modeli | IR + bytecode VM; makine-kodu JIT kapsam dışı |
+| 016 | FFI seam | Kasıtlı "host fonksiyonu çağır" mekanizması; `print` ilk müşteri |
+| 017 | Batteries/stdlib | Sınır problemi; küçük builtin + FFI/kütüphane; ertelendi |
+| 018 | `interface` | Ertelendi (reddedilmedi); struct+fonksiyon yeter |
+| 019 | Frontend↔runtime | Frontend yapı+anlam; çekirdek/cihaz/çıktı runtime'a ait |

docs/fikirler.md

@@ -4,6 +4,23 @@
 > gelecek yol haritası hakkında kapsamlı analizleri içerir.
 > Her kararın **neden** alındığı, alternatiflerin neden elendiği ve
 > gelecekte hangi koşullarda tekrar değerlendirileceği belirtilmiştir.
+>
+> ⚠️ **Hizalama notu (sonraki oturum):** Aşağıdaki ADR-001 ve ADR-005, backend
+> kod-üretimi seçeneklerini (LLVM/QBE/custom/C-transpile) ve "JIT" terimini
+> tartışır. Sonradan **çalıştırma modeli netleşti** ve bazı ifadeler güncellendi:
+>
+> - **Birincil çalıştırma modeli = IR + bytecode VM** (yorumlayıcı döngü).
+>   Bkz. `docs/adr-frontend-analiz.md` **ADR-015**.
+> - **Gerçek makine-kodu JIT kapsam DIŞIDIR** (tek faydası ham hız; öncelik
+>   determinizm + incelenebilirlik). Buradaki "JIT" geçişleri bu ışıkta okunmalı.
+> - **C-transpile**, ileride geçerli bir **ikinci backend**'tir; QBE/custom/LLVM
+>   ise "makine kodu gerçekten gerekirse libgccjit/LLVM'e bağlan" çerçevesinde
+>   **çok uzak gelecektir**. ADR-001'deki karşılaştırmalar o gün için geçerli.
+> - "HeavyIR/LightIR" ikiliği (ADR-005) bir **gelecek fikri** olarak durur; v0'ın
+>   IR+VM hedefi tek, basit bir IR'dir + **FFI seam** (ADR-016).
+> - **Yapılan vs planlanan:** ADR-001'deki "mevcut durum" listesi hâlâ doğrudur
+>   (lexer/tokenizer/parser/AST + minimal IR deneyi çalışır); kod üretimi ve VM
+>   **henüz yoktur.**
 
 ---
 

docs/issues.md

@@ -0,0 +1,880 @@
+# Complete saQut Compiler Issue List (English)
+
+Copy each issue's title and body directly into Gitea.
+Issues are ordered by stage, from most urgent to long-term.
+
+---
+
+## Aşama 0: Metadata and Location Tracking
+
+### Issue 0.1 — SourceFile and SourceLocation implementation
+
+**Title:** Aşama 0.1 — Implement SourceFile and SourceLocation classes
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Create the foundational metadata system so every token and AST node knows its exact origin (file, line, column, offset).
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/core/location.hpp` — new file
+- `src/core/sourcefile.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- `SourceLocation` struct with fields: `filePath` (string), `line` (int), `column` (int), `offset` (int).
+- `SourceFile` class that stores the full source text and a precomputed vector of line-start offsets. Provides `offsetToLocation(int offset) -> SourceLocation` using binary search (O(log n)).
+- `SourceFile` constructor takes file path and source text; computes line offsets in one pass (O(n)).
+- Both classes live in the `src/core/` directory.
+
+**Success criteria:**
+- Given a source string and offset, `offsetToLocation` returns correct line and column.
+- Binary search is used, not linear scan.
+
+---
+
+### Issue 0.2 — Add location tracking to Lexer
+
+**Title:** Aşama 0.2 — Add line/column tracking to Lexer
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Lexer updates current line and column on every `nextChar()` call.
+
+**Files to modify:**
+- `src/lexer/lexer.hpp`
+
+**Requirements:**
+- Add `int currentLine`, `int currentColumn` private fields to `Lexer`.
+- On `nextChar()`: if character is `\n`, increment line and reset column; otherwise increment column.
+- Add `SourceLocation getLocation()` method returning current position.
+- Initialize line=1, column=1 in `setText()`.
+- Modify `INumber` struct to include `SourceLocation startLoc` and `SourceLocation endLoc` (or keep start/end offsets and add location separately — prefer using `SourceLocation` fields).
+
+**Success criteria:**
+- After lexing any source, calling `getLocation()` returns correct line and column.
+- `INumber` carries source location info.
+
+---
+
+### Issue 0.3 — Add SourceLocation to Token base class
+
+**Title:** Aşama 0.3 — Add SourceLocation to all Token types
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Every token produced by the Tokenizer carries its SourceLocation.
+
+**Files to modify:**
+- `src/tokenizer/token.hpp`
+
+**Requirements:**
+- Add `SourceLocation loc` field to the base `Token` class.
+- Remove or deprecate `int start, int end` fields (replace with `loc` data).
+- Update `StringToken`, `NumberToken`, `IdentifierToken` if they reference start/end directly.
+- Ensure all token constructors initialize `loc`.
+
+**Success criteria:**
+- After tokenizing, every token has a valid SourceLocation.
+- Old start/end offsets are derivable from SourceLocation if needed (but location is primary).
+
+---
+
+### Issue 0.4 — Add SourceLocation to ASTNode base class
+
+**Title:** Aşama 0.4 — Add SourceLocation to all AST nodes
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Every AST node knows its originating source location.
+
+**Files to modify:**
+- `src/parser/ast.hpp`
+
+**Requirements:**
+- Add `SourceLocation loc` field to `ASTNode` base class.
+- Optionally add `SourceLocation endLoc` for range.
+- Parser must set `loc` when creating AST nodes from tokens.
+- Update `toJson()` and `log()` methods to include location info.
+
+**Success criteria:**
+- JSON output includes `"location": {"file": "...", "line": N, "column": M}` for every node.
+- Log output shows location when available.
+
+---
+
+## Aşama 1: CLI and REPL Mode
+
+### Issue 1.1 — Implement REPL mode with readline support
+
+**Title:** Aşama 1.1 — Implement REPL mode (`saqut` without arguments)
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Running `saqut` without arguments enters an interactive REPL loop.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/cli/repl.hpp` — new file
+- `src/main.cpp` — modify to detect no-args and launch REPL
+
+**Requirements:**
+- REPL prompt: `> `
+- Each line is parsed, evaluated, and the result printed.
+- `.ast` command prints the AST of the last expression.
+- `.tokens` command prints the token list of the last expression.
+- `.symbols` command prints the current symbol table.
+- `.exit` or `.quit` exits the REPL.
+- Multi-line input support: when a block is started (`{`), keep reading until `}`.
+
+**Success criteria:**
+- `./saqut` launches REPL.
+- `.ast`, `.tokens`, `.symbols` work correctly.
+- Multi-line input accumulates until balanced braces.
+
+---
+
+### Issue 1.2 — Implement stdin mode (`saqut -`)
+
+**Title:** Aşama 1.2 — Implement stdin reading mode
+
+**Body:**
+
+**Goal:** `saqut -` reads source code from standard input.
+
+**Files to modify:**
+- `src/cli/args.hpp`
+
+**Requirements:**
+- When `-` is passed as positional argument, read all stdin until EOF.
+- Works with all commands: `saqut run -`, `saqut tokens -`, etc.
+- Remove the current "TODO" stub and implement fully.
+
+**Success criteria:**
+- `echo "int main() { return 42; }" | ./saqut run -` works.
+- `cat file.sqt | ./saqut tokens -` works.
+
+---
+
+### Issue 1.3 — Implement output file support for all commands
+
+**Title:** Aşama 1.3 — Support `-o/--output` flag for all commands
+
+**Body:**
+
+**Goal:** All CLI commands respect `-o outputfile` to write results to a file instead of stdout.
+
+**Files to modify:**
+- `src/cli/commands/run.hpp`
+- `src/cli/commands/tokens.hpp`
+- `src/cli/commands/symbols.hpp`
+
+**Requirements:**
+- `cmdRun`, `cmdTokens`, `cmdSymbols` already partially support `-o`; ensure all do.
+- If `-o` is provided, write output to the specified file; otherwise stdout.
+- Handle file open errors gracefully.
+
+**Success criteria:**
+- `saqut tokens source.sqt -o tokens.txt` writes to file.
+- `saqut symbols source.sqt --output=symbols.json` writes JSON to file.
+
+---
+
+## Aşama 2: AST — Memory Monster
+
+### Issue 2.1 — Migrate to unique_ptr for AST-owned tokens
+
+**Title:** Aşama 2.1 — Use std::unique_ptr for token ownership in AST
+
+**Body:**
+
+**Goal:** AST nodes own their tokens via `std::unique_ptr`, eliminating memory leaks.
+
+**Files to modify:**
+- `src/parser/ast.hpp`
+- `src/parser/parser.hpp`
+- `src/parser/token.hpp`
+
+**Requirements:**
+- `ParserToken::token` changes from `Token*` to `std::unique_ptr<Token>`.
+- All AST nodes that store a `ParserToken` or `Token*` must use `std::unique_ptr`.
+- Parser transfers ownership when creating nodes.
+- Remove manual `delete` calls on tokens (they are now owned by AST nodes).
+
+**Success criteria:**
+- No memory leaks when parsing and deleting AST.
+- Valgrind/ASan reports zero leaks on test cases.
+
+---
+
+### Issue 2.2 — Implement ASTNode::getSourceText()
+
+**Title:** Aşama 2.2 — Add getSourceText() and getSourceRange() to ASTNode
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Given any AST node, retrieve the exact source code substring it represents.
+
+**Files to modify:**
+- `src/parser/ast.hpp`
+- `src/core/sourcefile.hpp`
+
+**Requirements:**
+- `ASTNode::getSourceText()` returns `std::string` — the original source code for this node.
+- `ASTNode::getSourceRange()` returns `std::pair<SourceLocation, SourceLocation>` (start and end).
+- Requires AST nodes to store a reference to the `SourceFile` (or the full source text).
+- This powers future rich error messages with `^^^^` source highlighting.
+
+**Success criteria:**
+- For a BinaryExpression node representing `a + b`, `getSourceText()` returns `"a + b"`.
+- For an IfStatement, returns the entire `if (...) { ... }` block text.
+
+---
+
+### Issue 2.3 — Implement Graphviz DOT format output
+
+**Title:** Aşama 2.3 — Add --format=dot for AST visualization
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Export the AST as a Graphviz DOT file for graphical visualization.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/format/dot.hpp` — new file
+- `src/cli/commands/ast.hpp` — modify to support `--format=dot`
+
+**Requirements:**
+- Implement `astToDot(ASTNode*) -> std::string` function.
+- Each node becomes a labeled box.
+- Parent-child relationships become directed edges.
+- Node labels show kind and name (e.g., `BinaryExpression +`).
+- Output is valid DOT format, renderable by `dot -Tpng -o ast.png ast.dot`.
+
+**Success criteria:**
+- `saqut ast source.sqt --format=dot -o ast.dot` produces a valid DOT file.
+- The resulting image shows a readable tree.
+
+---
+
+## Aşama 3: Symbol Table
+
+### Issue 3.1 — Implement Symbol and SymbolTable classes
+
+**Title:** Aşama 3.1 — Implement Symbol struct and SymbolTable class with nested scopes
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Build a full symbol table with nested scope support.
+
+**Files to create:**
+- `src/symbol/symbol.hpp` — new file
+- `src/symbol/symbol_table.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+
+`Symbol` struct:
+- `name` (string)
+- `kind` (enum: Variable, Function, Parameter, Type, Struct)
+- `type` (Type* or string for now)
+- `definitionLoc` (SourceLocation)
+- `references` (vector of SourceLocation)
+- `scope` (pointer to parent scope or scope level)
+- `metadata` (optional map<string,string>)
+
+`SymbolTable` class:
+- Nested scope stack: `enterScope()`, `exitScope()`.
+- `define(Symbol) -> bool` (returns false on duplicate in same scope).
+- `resolve(name) -> Symbol*` (searches innermost to outermost).
+- `addReference(name, location)` (appends to symbol's reference list).
+- `getAllSymbols() -> vector<Symbol*>` (flat list of all symbols in all scopes).
+- `toJson() -> string` for serialization.
+
+**Success criteria:**
+- Nested scopes work: variable in inner scope shadows outer.
+- Duplicate definition in same scope returns false.
+- resolve finds symbols across scope boundaries.
+
+---
+
+### Issue 3.2 — Implement SymbolCollector AST walker
+
+**Title:** Aşama 3.2 — Implement SymbolCollector that populates SymbolTable from AST
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Walk the AST and populate the SymbolTable with all definitions and references.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/symbol/symbol_collector.hpp` — new file
+- Replace or refactor the simple `collectSymbolsRecursive` in `src/json.hpp`
+
+**Requirements:**
+- `SymbolCollector` class with method `collect(ASTNode* root, SymbolTable* table)`.
+- Walks all AST node types (Program, FunctionDecl, VariableDecl, Block, etc.).
+- Calls `table->define()` for declarations.
+- Calls `table->addReference()` for identifier usages.
+- Handles all AST node types currently in `ast.hpp` (19 types).
+- Replaces the ad-hoc `SymbolEntry` vector with proper SymbolTable population.
+
+**Success criteria:**
+- After parsing `source.sqt`, SymbolTable contains all functions and variables.
+- References are collected for each symbol.
+- `saqut symbols source.sqt` shows the enriched data.
+
+---
+
+### Issue 3.3 — Semantic error: undefined variable
+
+**Title:** Aşama 3.3 — Report "undefined variable" errors using SymbolTable
+
+**Body:**
+
+**Goal:** When a variable is used before definition, report a clear error with location.
+
+**Files to modify:**
+- `src/symbol/symbol_collector.hpp`
+- `src/core/diagnostic.hpp` — new file (or extend existing error reporting)
+
+**Requirements:**
+- During symbol collection, when an identifier reference has no matching `resolve()`, emit a diagnostic.
+- Diagnostic includes: error level, SourceLocation, message, optional hint.
+- `"Variable 'x' is not defined. Did you mean 'xy'?"` if a close match exists (Levenshtein distance < 3).
+- Diagnostic system supports multiple errors (don't stop at first).
+
+**Success criteria:**
+- `int main() { return x; }` reports: `Error: 'x' is not defined at line 1 column 19`.
+- Typos suggest close matches.
+
+---
+
+### Issue 3.4 — Semantic error: duplicate definition
+
+**Title:** Aşama 3.4 — Report "duplicate definition" errors
+
+**Body:**
+
+**Goal:** When a symbol is defined twice in the same scope, report an error.
+
+**Files to modify:**
+- `src/symbol/symbol_table.hpp`
+- `src/symbol/symbol_collector.hpp`
+
+**Requirements:**
+- `SymbolTable::define()` returns false on duplicate; collector emits diagnostic.
+- Error message: `"Function 'main' is already defined. Previous definition at line X."`
+- Works for variables, functions, structs.
+
+**Success criteria:**
+- Two `int main()` definitions produce an error.
+- Two `int x` in the same block produce an error.
+- Shadowing in nested scopes is allowed (not an error).
+
+---
+
+## Aşama 4: Feature Toggle System
+
+### Issue 4.1 — Implement CompilerConfig struct and flag parsing
+
+**Title:** Aşama 4.1 — Implement CompilerConfig struct and --disable-* flags
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Create a configuration system that controls language features at compile time.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/core/config.hpp` — new file
+- `src/cli/args.hpp` — extend to parse feature flags
+
+**Requirements:**
+
+`CompilerConfig` struct with boolean fields:
+- `enableWhile`, `enableFor`, `enableDoWhile`, `enableSwitch`
+- `enableClass`, `enableInterface`, `enableEnum`
+- `enableTernary`, `enablePostfix`, `enableUnary`
+- `optConstantFolding`, `optDeadCodeElim`
+- `outputFormat` (text/json/dot)
+- `mode` (run/tokens/ast/symbols/compile/transpile)
+
+CLI flags:
+- `--disable-while` sets `enableWhile = false`
+- `--disable-for` sets `enableFor = false`
+- `--opt-all` enables all optimizations
+- `--opt-none` disables all optimizations
+
+**Success criteria:**
+- `--disable-while` flag is parsed into CompilerConfig.
+- Config is passed through to Tokenizer and Parser.
+
+---
+
+### Issue 4.2 — Implement keyword toggling in Tokenizer
+
+**Title:** Aşama 4.2 — Disable keywords based on CompilerConfig
+
+**Body:**
+
+**Goal:** When a keyword is disabled in config, the Tokenizer treats it as an identifier.
+
+**Files to modify:**
+- `src/tokenizer/tokenizer.hpp`
+
+**Requirements:**
+- Tokenizer receives a `CompilerConfig` reference (or copy).
+- Before matching keywords, check config flags.
+- Disabled keywords are skipped in keyword matching; they fall through to identifier.
+- Example: `--disable-while` means `while` becomes a regular identifier.
+
+**Success criteria:**
+- With `--disable-while`, `while (true) {}` tokenizes `while` as identifier.
+- Parser then does not parse it as a while statement (falls through to expression).
+
+---
+
+### Issue 4.3 — Implement optimization pass interface
+
+**Title:** Aşama 4.3 — Implement OptimizationPass interface and OptimizationManager
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Create a framework for pluggable optimization passes.
+
+**Files to create:**
+- `src/opt/optimization_pass.hpp` — new file
+- `src/opt/optimization_manager.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- `OptimizationPass` abstract class with `run(ASTNode* root, SymbolTable* table) -> bool` method.
+- `OptimizationManager` holds a list of passes, runs them in order based on CompilerConfig.
+- Initially, two passes: `ConstantFoldingPass` and `DeadCodeEliminationPass` (empty implementations for now, will be filled in Aşama 6).
+- `--skip-constant-folding` flag skips that pass.
+
+**Success criteria:**
+- OptimizationManager runs (even if passes are no-ops for now).
+- Feature flags control which passes execute.
+
+---
+
+## Aşama 5: Backend — Execution
+
+### Issue 5.1 — Strengthen IR with control flow and function opcodes
+
+**Title:** Aşama 5.1 — Extend IR with control flow, function, and memory opcodes
+
+**Body:**
+
+**Goal:** IR must support control flow (branch, jump, compare), function calls, and memory operations before any backend can work.
+
+**Files to modify:**
+- `src/ir/ir.hpp`
+
+**Requirements:**
+
+New opcodes:
+- Control flow: `cmp`, `br`, `br_eq`, `br_lt`, `br_gt`, `jmp`
+- Function: `call`, `ret`, `param`
+- Memory: `load`, `store`, `alloca`
+
+Update `IROpData` if needed to support new parameter types (labels for jump targets, function indices).
+Add a `label` field or a separate `IRLabel` structure for branch targets.
+
+**Success criteria:**
+- All opcodes are defined and documented.
+- IR can represent a simple if-else and a while loop.
+- IR can represent a function definition with parameters and return.
+
+---
+
+### Issue 5.2 — Implement C Transpile Backend
+
+**Title:** Aşama 5.2 — Implement C transpile backend (`saqut transpile`)
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Convert saQut IR (or AST) to compilable C source code.
+
+**Files to create:**
+- `src/backend/c_transpile.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Reads IR (or AST) and generates equivalent C code.
+- Handles: variable declarations, binary expressions, if/for/while/do-while, function definitions, return.
+- Generates readable C with reasonable indentation.
+- Embed `#line` directives so GCC/Clang error messages point to original `.sqt` files.
+- `saqut transpile source.sqt -o output.c` command.
+
+**Success criteria:**
+- Given `int main() { return 42; }`, generates compilable C code that returns 42.
+- Generated C compiles with `gcc -Wall -Werror` without warnings.
+- `saqut compile source.sqt output:prog` compiles and runs correctly.
+
+---
+
+### Issue 5.3 — Implement Interpreter (Tree-walk VM)
+
+**Title:** Aşama 5.3 — Implement interpreter VM (`saqut run` execution)
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Execute saQut programs by walking the AST or interpreting IR directly.
+
+**Files to create:**
+- `src/backend/interpreter.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- `Interpreter` class that walks AST and executes.
+- Supports: variable declaration and assignment, binary/unary expressions, if/else, while/for/do-while, break/continue, return, function calls (after function parameters are implemented).
+- Stack-based or register-based value storage.
+- `saqut run source.sqt` executes and prints program result.
+- REPL mode (from Issue 1.1) uses the interpreter for evaluation.
+
+**Success criteria:**
+- `saqut run source.sqt` executes correctly for arithmetic and control flow.
+- Variables hold values across statements.
+- Return value propagates correctly.
+
+---
+
+## Aşama 6: Optimization
+
+### Issue 6.1 — Implement Constant Folding pass
+
+**Title:** Aşama 6.1 — Implement Constant Folding optimization
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Evaluate constant expressions at compile time.
+
+**Files to create:**
+- `src/opt/constant_folding.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Walk AST, find `BinaryExpression` nodes where both operands are Literals.
+- Compute the result, replace the subtree with a single Literal node.
+- Handles: `+`, `-`, `*`, `/`, `%` for integers and floats.
+- Handles unary `-` on literals.
+- Guard against division by zero (emit warning, skip folding).
+
+**Success criteria:**
+- `4 + 5` becomes `9` in the optimized AST.
+- `x + 0` is NOT folded (x is not constant).
+- `1 / 0` emits warning, AST unchanged.
+
+---
+
+### Issue 6.2 — Implement Dead Code Elimination pass
+
+**Title:** Aşama 6.2 — Implement Dead Code Elimination
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Remove code that is provably unreachable.
+
+**Files to create:**
+- `src/opt/dead_code_elim.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Remove statements after `return`, `break`, `continue` within the same block.
+- Remove `if (false)` branches.
+- Remove `while (false)` bodies.
+- Remove unused variable declarations (requires SymbolTable reference counting).
+
+**Success criteria:**
+- `return; x = 5;` — assignment is removed.
+- `if (false) { ... }` — entire block removed.
+- Unused variable `int y = 10;` removed when y has zero references.
+
+---
+
+### Issue 6.3 — Implement Null Check and Type Check Elimination
+
+**Title:** Aşama 6.3 — Implement Null/Type Check Elimination
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Remove redundant null checks and type checks when the compiler can prove they are unnecessary.
+
+**Files to create:**
+- `src/opt/null_check_elim.hpp` — new file
+- `src/opt/type_check_elim.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Track which variables have been checked for null in the current path.
+- If a variable was already null-checked (and not reassigned), skip subsequent checks.
+- Similarly for type checks (`is` expressions).
+- Requires dataflow analysis within a function body.
+
+**Success criteria:**
+- Two consecutive `if (x != null)` — second check eliminated.
+- `if (x is int) { ... if (x is int) { ... } }` — inner check eliminated.
+
+---
+
+## Aşama 7: Test and Performance
+
+### Issue 7.1 — Set up unit test framework (Google Test)
+
+**Title:** Aşama 7.1 — Set up Google Test framework and write initial tests
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Create a proper testing infrastructure.
+
+**Files to create/modify:**
+- `tests/` directory
+- `tests/lexer_test.cpp`
+- `tests/tokenizer_test.cpp`
+- `tests/parser_test.cpp`
+- `tests/symbol_test.cpp`
+- `CMakeLists.txt` or `Makefile` with test target
+
+**Requirements:**
+- Use Google Test (download during build or include as submodule).
+- Initial tests: lexing numbers, tokenizing keywords, parsing simple expressions, symbol collection.
+- `make test` or `cmake --build . --target test` runs all tests.
+
+**Success criteria:**
+- At least 10 passing tests.
+- CI-ready: tests can be run from command line.
+- Failures show expected vs actual.
+
+---
+
+### Issue 7.2 — Write snapshot tests for AST output
+
+**Title:** Aşama 7.2 — Snapshot testing for AST/IR/symbol output
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Ensure compiler output is stable across changes.
+
+**Files to create:**
+- `tests/snapshots/` directory
+- Script or C++ test that runs `saqut ast` and compares to stored JSON.
+
+**Requirements:**
+- Store known-good JSON output for `source.sqt`, `Final.sqt`.
+- Test compares current output to snapshot; fails on difference.
+- Snapshot update mode to regenerate expected files.
+
+**Success criteria:**
+- Changes to parser that affect AST structure are caught.
+- False positives (formatting changes) are manageable.
+
+---
+
+### Issue 7.3 — Implement benchmark suite
+
+**Title:** Aşama 7.3 — Implement benchmark infrastructure (`saqut bench`)
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Measure compiler performance on large inputs.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/cli/commands/bench.hpp` — new file
+- `benchmarks/` directory with test files
+
+**Requirements:**
+- `saqut bench` runs a set of benchmark files and reports parse time, token throughput, memory usage.
+- Warm-up phase to reduce noise.
+- Output in machine-readable format (JSON) for tracking over time.
+
+**Success criteria:**
+- Parse a 10K-line file and report tokens/second.
+- Memory usage reported in KB/MB.
+
+---
+
+## Aşama 8: Advanced Type System
+
+### Issue 8.1 — Implement Struct type (user-defined types)
+
+**Title:** Aşama 8.1 — Full struct support: definition, instantiation, field access
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Users can define and use `struct` types.
+
+**Files to modify:**
+- `src/parser/parser.hpp`
+- `src/parser/ast.hpp`
+- `src/symbol/`
+- `src/backend/`
+
+**Requirements:**
+- `struct Point { int x; int y; }` defines a type.
+- `Point p;` declares a variable of that type.
+- `p.x` accesses a field (already partially supported via MemberAccess).
+- Struct type checking: field must exist, type must match on assignment.
+- C transpile and interpreter both support structs.
+
+**Success criteria:**
+- Struct definition, instantiation, and field access work end-to-end.
+- Accessing nonexistent field produces clear error.
+
+---
+
+### Issue 8.2 — Implement Array and Pointer types
+
+**Title:** Aşama 8.2 — Implement array and pointer type support
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Support `int[]`, `int*`, array indexing, and pointer arithmetic.
+
+**Files to modify:**
+- `src/parser/parser.hpp`
+- `src/parser/ast.hpp`
+- `src/symbol/`
+- `src/backend/`
+
+**Requirements:**
+- `int arr[10];` array declaration.
+- `arr[i]` indexing (already partially supported).
+- `int* p;` pointer declaration.
+- `*p` dereference (unary `*` operator).
+- `&x` address-of operator.
+- Type checking for pointer/array operations.
+
+**Success criteria:**
+- Array declaration and indexing work.
+- Pointer declaration, assignment, dereference work.
+- Pointer arithmetic (`p + 1`) works.
+
+---
+
+### Issue 8.3 — Implement standard library foundation (lib/std.sqt)
+
+**Title:** Aşama 8.3 — Create standard library with basic data structures
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Provide built-in data structures: List, Map, Set, Buffer, String utilities.
+
+**Files to create:**
+- `lib/std.sqt` — standard library source file
+- `lib/collections.sqt`, `lib/io.sqt`, `lib/encoding.sqt` — optional modules
+
+**Requirements:**
+- `List<T>` — dynamic array with `add`, `get`, `remove`, `size`.
+- `Map<K,V>` — hash map with `put`, `get`, `contains`, `remove`.
+- `Set<T>` — hash set.
+- `Buffer` — byte buffer for binary data.
+- `String` methods: `split`, `replace`, `substring`, `toUpper`, `toLower`.
+- All implemented in saQut itself (or native functions exposed to saQut).
+
+**Success criteria:**
+- `import std;` makes these types available.
+- Basic operations work without crashes.
+
+---
+
+## Aşama 9: Ecosystem
+
+### Issue 9.1 — Implement project initialization (`saqut init`)
+
+**Title:** Aşama 9.1 — Implement `saqut init` project scaffolding
+
+**Body:**
+
+**Goal:** `saqut init my-project` creates a standard project directory.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/cli/commands/init.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Creates directory with:
+  - `project.saqut` manifest file (TOML or JSON format).
+  - `src/` directory with `main.sqt`.
+  - `.gitignore` file.
+- Manifest contains: project name, version, description, author, dependencies (empty initially).
+
+**Success criteria:**
+- `saqut init testproj` creates the expected structure.
+- `saqut run` inside the project directory finds and runs `src/main.sqt`.
+
+---
+
+### Issue 9.2 — Implement built-in test framework (`saqut test`)
+
+**Title:** Aşama 9.2 — Implement built-in test framework
+
+**Body:**
+
+**Goal:** `saqut test` discovers and runs test functions in the project.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/cli/commands/test.hpp` — new file
+- `lib/test.sqt` — test framework library
+
+**Requirements:**
+- Functions annotated with `#[test]` or named `test_*` are test functions.
+- `saqut test` runs all tests, reports pass/fail.
+- `assert(condition)` and `assert_eq(a, b)` built-in functions.
+- Output in TAP or JUnit XML format for CI integration.
+
+**Success criteria:**
+- `saqut test` in a project with test functions runs them.
+- Failures report file and line number.
+- Exit code 0 for all pass, non-zero for any failure.
+
+---
+
+## Aşama 10: Package Manager
+
+### Issue 10.1 — Implement package manager foundation (`saqut add`)
+
+**Title:** Aşama 10.1 — Implement `saqut add` package manager
+
+**Body:**
+
+**Goal:** `saqut add <package>` downloads and installs a package dependency.
+
+**Files to create/modify:**
+- `src/cli/commands/add.hpp` — new file
+- `src/package/registry.hpp` — new file
+- `src/package/resolver.hpp` — new file
+
+**Requirements:**
+- Package registry: a central Git repository or simple HTTP server listing available packages.
+- `saqut add json` adds the `json` package to `project.saqut` dependencies.
+- Downloads package source into `packages/` directory (or a cache).
+- `import json;` in source code finds the installed package.
+- Semantic versioning support (major.minor.patch).
+
+**Success criteria:**
+- `saqut add` adds dependency to manifest.
+- `import` of installed package works.
+- Version constraints are enforced.
+
+---
+
+## Aşama 11: Language Specification
+
+### Issue 11.1 — Write language specification document
+
+**Title:** Aşama 11.1 — Write comprehensive language specification
+
+**Body:**
+
+**Goal:** Create `docs/lang_spec.md` that fully defines the saQut language.
+
+**Files to create:**
+- `docs/lang_spec.md`
+
+**Requirements:**
+- Syntax: full grammar in EBNF or similar notation.
+- Type system: all built-in types, conversion rules, type inference.
+- Control flow: semantics of if/else, for, while, do-while, break, continue, return.
+- Memory model: stack vs heap, pointer rules, array layout.
+- Standard library: function signatures and contracts for all `lib/std.sqt` functions.
+- Error handling: exception-like or error-return semantics.
+
+**Success criteria:**
+- A developer can implement a saQut compiler from only this document.
+- All implemented features are documented.
+- Unimplemented features are clearly marked as "planned" or "future."
+
+---
+
+> **Total issues: 30**
+>
+> **Order:** Start from 0.1 and work sequentially. Each issue is a milestone toward
+> the next. Dependencies are explicit: later stages require earlier stages complete.

docs/prcontext.md

@@ -0,0 +1,30 @@
+# PR Açıklaması: Parser ve AST Bileşenlerinin Modülerleştirilmesi
+
+## Açıklama
+Bu PR, `src/parser/` dizini altındaki devasa `ast.hpp` ve `parser.hpp` dosyalarını mantıksal parçalara ayırarak kodun okunabilirliğini ve bakımını kolaylaştırmayı amaçlar. Kodun işlevselliği korunmuş, sadece dosya yapısı modüler hale getirilmiştir.
+
+## Önemli Değişiklikler
+
+### 1. AST (Soyut Sözdizim Ağacı) Modülerleştirme
+`ast.hpp` dosyası artık bir **aggregator** (toplayıcı) görevi görüyor ve aşağıdaki yeni dosyalardan bileşenleri dahil ediyor:
+- `ast_node.hpp`: Temel `ASTNode` sınıfı ve `ASTKind` enum'u.
+- `ast_expr.hpp`: `LiteralNode`, `BinaryExpressionNode`, `CallExpressionNode` gibi ifade düğümleri.
+- `ast_stmt.hpp`: `BlockNode`, `IfStatementNode`, `WhileStatementNode` gibi deyim (statement) düğümleri.
+- `ast_decl.hpp`: `FunctionDeclNode`, `VariableDeclNode`, `StructDeclNode` gibi deklarasyon düğümleri.
+- `ast_json.hpp`: JSON serileştirme için yardımcı fonksiyonlar (`childrenToJson`, `jsonEscape` vb.).
+
+### 2. Parser Modülerleştirme
+Parser mantığı da benzer şekilde parçalara ayrıldı:
+- `parser_base.hpp`: `Parser` sınıfı tanımı ve üye değişkenleri.
+- `parser_core.hpp`: Pratt Parser ana döngüsü, NUD ve LED mantığı.
+- `parser_decl.hpp`: Fonksiyon, değişken ve struct deklarasyonlarının ayrıştırılması.
+- `parser_stmt.hpp`: Deyimlerin (if, for, while, return vb.) ayrıştırılması.
+
+## Teknik Avantajlar
+- **Okunabilirlik:** Binlerce satırlık dosyalar yerine 100-300 satırlık, spesifik görevleri olan dosyalar oluşturuldu.
+- **Bakım Kolaylığı:** Belirli bir dil özelliği (örn. yeni bir deyim tipi) eklendiğinde hangi dosyanın değiştirileceği artık çok daha net.
+- **Derleme Hızı:** (Gelecekte) İncremental build süreçlerinde sadece değişen parçaların derlenmesine olanak sağlar.
+
+## Notlar
+- Mevcut tüm testler ve `Final.sqt` gibi örnek dosyaların ayrıştırılması sorunsuz çalışmaya devam etmektedir.
+- Dosya başlıklarındaki DİZİN ve KATMAN bilgileri güncellenmiştir.

docs/roadmap-frontend.md

@@ -0,0 +1,226 @@
+# saQut Frontend Yol Haritası — Symbol Table + Semantic Analiz + Optimizasyon
+
+> Bu belge, frontend'i tamamlamaya yönelik dosya-dosya uygulama planıdır.
+> Kararların gerekçeleri: `docs/adr-frontend-analiz.md` (ADR-006…019).
+> Tartışma akışı: `docs/transkript-frontend-tasarim.md`.
+>
+> **İlke:** Sıralama katıdır — her faz bir öncekine dayanır. Her faz sonunda
+> geçerli örnekle (`examples/fibonacci.sqt`, `examples/source.sqt`) ve CLI
+> komutlarıyla doğrulama yapılır; regresyon olmamalıdır. Kod temiz, anlaşılır ve
+> yorum satırlarıyla takip edilebilir olmalıdır (header-only tarzı korunur,
+> bkz. ADR-003).
+>
+> ⚠️ **Yapılan vs planlanan:** Bugün çalışan = lexer, tokenizer, Pratt parser,
+> AST, AST'nin JSON serileştirmesi, CLI iskeleti, konum takibi, basit aritmetiği
+> düşüren minimal IR deneyi. Bu yol haritasındaki **her şey planlıdır** (sembol
+> tablosu, semantik analiz, tip sistemi, diagnostic, optimizasyon).
+>
+> 🎯 **Bu haftanın işi:** **sembol tablosu + iki-geçişli toplayıcı** (Faz 2),
+> hedef **"fibonacci'yi derle ve çalıştır"** (`examples/fibonacci.sqt`). Faz 0–1
+> bunun önkoşuludur.
+>
+> 🧭 **Önce dikey dilim, sonra çerçeve.** Bir şey çalışmadan önce genel pass
+> manager / evrensel config / ağır soyutlama inşa etme. Uçtan uca tek bir dilim
+> (kaynak → IR → çalıştır; tamsayı + değişken + kontrol akışı + tek `print`)
+> önce çalışsın. Faz 4'ün framework'ü (OptimizationManager, fixpoint, config)
+> ancak Faz 0–3 fibonacci'yi geçirdikten **sonra** anlam kazanır — erken
+> soyutlama daha az değil, daha çok karmaşıklıktır.
+
+---
+
+## Genel Bakış
+
+```
+Faz 0  Temeller        Type sınıfı + Diagnostic modülü + Hata kataloğu
+Faz 1  AST Refactor    ExpressionNode/StatementNode + analiz alanları
+Faz 2  Symbol Table    Symbol + Scope + SymbolTable + iki-geçişli toplama
+Faz 3  Semantic Analiz Tip kontrolü + yapısal doğrulama (diagnostic'e basar)
+Faz 4  Optimizasyon    Pass manager (fixpoint) + constant folding + dead code
+```
+
+Katman eşlemesi (ADR-006):
+- **Frontend:** Faz 0–3
+- **Middle-end:** Faz 4
+- **Backend:** bu yol haritasının dışında (birincil: IR + bytecode VM, ADR-015;
+  ileride: C transpile; makine kodu uzak gelecek — "JIT" kapsam dışı)
+
+---
+
+## Faz 0 — Temeller (Type + Diagnostic + Hata Kataloğu)
+
+**Bağımlılık:** yok. **Hedef:** her şeyin üstüne kurulacağı temel veri yapıları.
+İlgili ADR: 010 (Type), 013 (Diagnostic).
+
+### Dosyalar
+
+| Dosya | İçerik |
+|---|---|
+| `src/core/type.hpp` | `Type` sınıfı. `enum class TypeKind { Primitive, Array, Struct, Function, Error }`. Primitif alt-tipleri: `int, float, double, char, string, bool, void`. Alanlar: array için `elementType`, function için `returnType`+`paramTypes`, struct için `structName`. Metotlar: `equals(const Type&)`, `toString()`, `toJson()`, factory'ler (`Type::primitive(...)`, `Type::array(...)`, `Type::error()`). |
+| `src/diagnostic/diagnostic.hpp` | `enum class DiagLevel { Error, Warning, Note, Hint }`. `struct Diagnostic { DiagLevel level; std::string code; SourceLocation loc; std::string message; std::string hint; }`. **Hata kataloğu** (sabitler/enum): bkz. aşağı. |
+| `src/diagnostic/diagnostic_engine.hpp` | `DiagnosticEngine`: `report(Diagnostic)`, `hasErrors()`, `errorCount()`, `printAll(std::ostream&)`, `toJson()`. Diagnostic'leri biriktirir; durdurma kararını pipeline verir (tüm hatalar toplanır, sonra raporlanır — ADR-013). |
+
+### Hata Kataloğu (baştan belirlenir)
+
+| Kod | Anlam | Hangi fazda üretilir |
+|---|---|---|
+| `E001` | Tanımsız değişken/isim (declare-before-use ihlali dahil — lokal ve **global başlatıcı**, ADR-011) | Faz 2/3 |
+| `E002` | Aynı scope'ta çift tanım | Faz 2 |
+| `E003` | Tip uyuşmazlığı (gizli dönüşüm yok; literal için bağlama-göre kural, ADR-010) | Faz 3 |
+| `E004` | Döngü/switch dışı `break`/`continue` | Faz 3 |
+| `E005` | Fonksiyon dışı `return` | Faz 3 |
+| `E006` | Return tipi imzaya uymuyor | Faz 3 |
+| `E007` | Tanımsız tip (bilinmeyen tip adı) | Faz 2/3 |
+| `E008` | Fonksiyon çağrısı argüman sayısı/tipi uyuşmuyor | Faz 3 |
+| `E009` | Array boyutu sabit değil / geçersiz | Faz 3 |
+| `E010` | **Özyinelemeli/döngüsel struct tanımı** (by-value çevrim → sonsuz boyut, ADR-011) | Faz 2/3 |
+| `W001` | Kullanılmayan değişken | Faz 4 |
+| `W002` | Sıfıra bölme (sabit folding) | Faz 4 |
+| `W003` | Erişilemez (ölü) kod | Faz 4 |
+
+*(Liste uygulamada genişleyebilir; yeni hatalar buraya eklenir.)*
+
+**Literal / başlatıcı kuralları (ADR-010/011) hata kataloğunu nasıl etkiler:**
+- `float x = 1;` → **hata değil** (tamsayı literali bağlama-göre tiplenir,
+  kayıpsız). `int y = 1.5;` → `E003` (kayıp). `float x = anInt;` → `E003`
+  (değişken→değişken gizli dönüşüm yok).
+- `int a = b; int b = 5;` (global) → `E001` (global başlatıcı declare-before-use).
+
+### Doğrulama
+- `Type::equals` / `toString` birim testleri.
+- `DiagnosticEngine` topla → `printAll` çıktısı doğru sıralı.
+
+---
+
+## Faz 1 — AST Refactor (ExpressionNode / StatementNode + analiz alanları)
+
+**Bağımlılık:** Faz 0 (Type). **Hedef:** node hiyerarşisini ifade/deyim olarak
+ayır, analiz alanlarını ekle. İlgili ADR: 012, 013.
+
+### Dosyalar
+
+| Dosya | Değişiklik |
+|---|---|
+| `src/parser/ast_node.hpp` | İki ara taban ekle: `class ExpressionNode : public ASTNode { Type resolvedType; bool isConstant=false; /* foldedValue */ }` ve `class StatementNode : public ASTNode { bool isReachable=true; }`. |
+| `src/parser/nodes/literal.hpp` · `binary_expr.hpp` · `identifier.hpp` · `expressions.hpp` (Call/Member/Index/Postfix) | Bu node'ları `ExpressionNode`'dan türet. |
+| `src/parser/nodes/statements.hpp` (Block/If/While/For/DoWhile/Return/Break/Continue/ExpressionStatement) · `declarations.hpp`? | Statement'ları `StatementNode`'dan türet. (VariableDecl/FunctionDecl/StructDecl tartışmalı — declaration; şimdilik `StatementNode` veya doğrudan `ASTNode` altında değerlendirilir.) |
+| `src/parser/nodes/identifier.hpp` | `IdentifierNode`'a `Symbol* resolvedSymbol = nullptr;` (Faz 2'de bağlanır). |
+| `src/parser/nodes/*.cpp` | `toJson()`/`log()`'a yeni alanları (tip, isReachable) ekle — boş cpp'ler doluyor. |
+
+### Doğrulama
+- `saqut ast examples/fibonacci.sqt` hâlâ geçerli JSON (regresyon yok,
+  `python3 -m json.tool` ile). Parser regresyonu için ayrıca
+  `examples/parser-stress/Final.sqt` de geçerli JSON üretmeye devam etmeli (bu
+  dosya **geçerli program değildir**, yalnızca parser/AST stres fixture'ıdır —
+  semantik fazlarda fixture olarak kullanılmaz).
+- Derleme uyarısız (`-Wall -Wextra`).
+
+---
+
+## Faz 2 — Symbol Table (scope'lu, iki-geçişli toplama)
+
+**Bağımlılık:** Faz 0, 1. **Hedef:** isim çözümleme + scope + referans toplama.
+İlgili ADR: 011, 013.
+
+### Dosyalar
+
+| Dosya | İçerik |
+|---|---|
+| `src/symbol/symbol.hpp` | `enum class SymbolKind { Variable, Function, Parameter, Struct, Field }`. `struct Symbol { std::string name; SymbolKind kind; Type type; SourceLocation definitionLoc; std::vector<SourceLocation> references; Scope* scope; }`. |
+| `src/symbol/scope.hpp` | `class Scope { Scope* parent; std::unordered_map<std::string, Symbol*> symbols; ... }`. `defineLocal()`, `lookupLocal()`. Her katman bir namespace. |
+| `src/symbol/symbol_table.hpp` | Scope yığını yönetimi: `enterScope()`, `exitScope()`, `define(Symbol)` (aynı scope'ta duplicate → false + `E002`), `resolve(name)` (içten dışa), `addReference(name, loc)`, `getAllSymbols()`, `toJson()`. |
+| `src/symbol/symbol_collector.hpp/.cpp` | **İki geçiş** (ADR-011): **Geçiş 1** → tüm üst-seviye tanımlarını (fonksiyon imzaları, struct isim+alan tipleri, global değişkenler) global scope'a hoist et. **Geçiş 2** → fonksiyon gövdelerine in; lokal'leri declare-before-use ile topla; her `IdentifierNode`'u `resolve()` edip `resolvedSymbol`'a bağla + `addReference`. |
+
+### Notlar
+- Scope oluşturan node'lar: Program, FunctionDecl (parametreler), Block, for/while.
+- `src/json.hpp`'deki eski `collectSymbolsRecursive` bu sistemle değiştirilir.
+- Tanımsız isim → `E001`; bilinmeyen tip → `E007`; çift tanım → `E002`.
+- **Döngüsel struct kontrolü (`E010`):** Geçiş 1'den sonra struct'lar düğüm,
+  "alanı olarak içerir" kenarıyla bir çevrim-arama (DFS) çalıştır; çevrim →
+  `E010` (ADR-011). Pointer olmadığı için tüm kapsama by-value'dur; çevrim =
+  sonsuz boyut.
+- **Global başlatıcı declare-before-use (ADR-011):** fonksiyon/struct tam hoist
+  edilir, global değişken **ismi** hoist edilir, ama global değişken
+  **başlatıcısı** kendinden önce tanımlı isimleri kullanabilir; aksi → `E001`.
+
+### Doğrulama
+- `saqut symbols examples/fibonacci.sqt` → zengin tablo (her sembolün tipi, tanım
+  yeri, referansları). Forward reference çalışır (sonra tanımlı fonksiyon
+  çağrılabilir — `main`, `fibonacci`'yi çağırır).
+- Hatalı örnekler → `E001`/`E002`/`E007`/`E010` diagnostic'leri.
+
+---
+
+## Faz 3 — Semantic Analiz (Tip Kontrolü + Yapısal Doğrulama)
+
+**Bağımlılık:** Faz 2. **Hedef:** tipleri ata/kontrol et, yapısal kuralları
+doğrula. İlgili ADR: 010, 013.
+
+### Dosyalar
+
+| Dosya | İçerik |
+|---|---|
+| `src/sema/type_checker.hpp/.cpp` | İfadeleri alttan üste gez, her `ExpressionNode`'a `resolvedType` ata. Gizli **değişken→değişken** dönüşüm yok (ADR-010) → uyuşmazlıkta `E003`. **Tamsayı literali bağlama-göre tiplenir** (kayıpsızsa beklenen tipe uyar; `float x = 1;` geçerli, `int y = 1.5;` → `E003`). Kontrol noktaları: atama (`=`), binary op operand tipleri, fonksiyon çağrısı argümanları (`E008`), array index, return değeri (`E006`), variable init tip uyumu. Hata olunca node'a `Type::error()` → ardışık sahte hata yok. |
+| `src/sema/structural_validator.hpp/.cpp` | Parent pointer ile ağaç-tırmanma kontrolleri: `break`/`continue` döngü/switch içinde mi (`E004`), `return` fonksiyon içinde mi (`E005`), array boyutu sabit mi (`E009`). |
+
+### Notlar
+- Bu iki modül + Faz 2'nin collector'ı birlikte "semantic analiz" fazını oluşturur.
+- Tüm hatalar toplanır, ilk hatada durulmaz; faz sonunda `DiagnosticEngine`
+  hepsini raporlar, pipeline durur (ADR-013).
+
+### Doğrulama
+- Doğru `.sqt` → temiz geçer, her expression node'unun tipi JSON'da görünür.
+- Hatalı `.sqt` örnekleri → tüm semantik hatalar tek seferde listelenir.
+
+---
+
+## Faz 4 — Optimizasyon Framework
+
+**Bağımlılık:** Faz 3. **Hedef:** opsiyonel, iteratif, toggle'lı kaynak-seviyesi
+optimizasyon. **Orijinali bozmaz — klon üstünde** (ADR-007). İlgili ADR: 007, 008, 009.
+
+### Dosyalar
+
+| Dosya | İçerik |
+|---|---|
+| `src/core/config.hpp` | `CompilerConfig`: pass toggle'ları (`optConstantFolding`, `optDeadCodeElim`, …), `outputFormat`, `mode`, `optimized` bayrağı. |
+| `src/opt/optimization_pass.hpp` | Soyut `OptimizationPass`: `virtual bool run(ASTNode* root, SymbolTable* table) = 0;` (değişiklik yaptıysa true). `name()`. |
+| `src/opt/optimization_manager.hpp` | Pass listesi; `CompilerConfig`'e göre seçim; **fixpoint döngüsü** (hiçbir pass değişiklik yapmayana kadar + **sert iterasyon tavanı** `maxFixpointRounds`, ADR-009). **Sonlanma değişmezi:** havuzdaki pass'ler monoton (yalnızca küçültür); büyüten pass (inlining) eklenirse tavan zorunlu. Çalışmadan önce AST'yi **klonlar** — `ASTNode::clone()` **merkezi bir bileşendir** (ADR-007): parent pointer'lar yeniden bağlanır, sembol tablosu klonlanıp `IdentifierNode→Symbol` bağları **remap** edilir. **Her turda**, klon üzerinde akışa-bağlı analiz (`isReachable`, ref-count) **yeniden hesaplanır** (ADR-009); aksi halde zincirleme fırsatlar bayat veriyle kaçar. |
+| `src/opt/constant_folding.hpp/.cpp` | `BinaryExpression` operandları sabitse hesapla, sonucu sabit `Literal` ile değiştir (klonda). Tipe saygılı (`5/2`→int `2`, ADR-010). Sıfıra bölme → `W002`, katlama yapma. |
+| `src/opt/dead_code_elim.hpp/.cpp` | `isReachable` (Faz 3) işaretine göre: `return`/`break`/`continue` sonrası statement'lar, `if(false)`, sıfır-referanslı değişken (`W001`/`W003`). |
+
+### CLI Entegrasyonu
+
+| Dosya | Değişiklik |
+|---|---|
+| `src/cli/args.hpp` | `--optimized` ve `--opt-all`/`--opt-none`/`--skip-*` bayrakları → `CompilerConfig`. |
+| `src/cli/commands/ast.hpp` · `symbols.hpp` | `--optimized` verilince klon+optimize edilmiş hali göster; verilmezse orijinal. |
+
+### Doğrulama
+- `saqut ast file --optimized` → `1+2` katlanmış, ölü kod elenmiş.
+- `saqut ast file` (bayraksız) → orijinal, **değişmemiş** (öncesi/sonrası ayrımı).
+- Fixpoint: zincirleme optimizasyon (folding → yeni dead code → DCE) yakalanır.
+
+---
+
+## Tamamlanınca
+
+Bu yol haritası bittiğinde frontend tamamlanmış olur:
+- Parser → analizli, tipli, sembol-çözümlü AST + zengin symbol table.
+- Tam hata raporlama (toplu, kataloglu).
+- Opsiyonel, incelenebilir optimizasyon.
+
+Sonraki adım (ayrı yol haritası): **IR güçlendirme** (kontrol akışı/fonksiyon/
+bellek opcode'ları + **FFI seam** `callhost`, ADR-016) → **bytecode VM ile
+çalıştırma** (ADR-015) → hedef: **`examples/fibonacci.sqt` derlenir ve çalışır.**
+
+- **Çalıştırma modeli IR + bytecode VM'dir** (ADR-015). **Makine-kodu JIT
+  açıkça kapsam dışıdır;** öncelik determinizm + incelenebilirlik, ham hız değil.
+- **C transpile**, ileride geçerli bir **ikinci** backend olarak kalır (frontend
+  backend-bağımsız). Makine kodu gerçekten istenirse libgccjit/LLVM'e bağlanılır
+  — çok uzak gelecek.
+- IR/VM tasarlanırken **FFI seam'i şimdiden bırak** (ADR-016); `print` ilk
+  müşteridir. Bellek host (C++) heap'idir; özel allocator yok. Dinamik array'in
+  runtime modeli (ADR-014) bu fazda netleşir.
+
+> Çerçeve uyarısı: bu sonraki adım da **önce dikey dilim** ilkesine tabidir —
+> genel VM/optimizasyon altyapısı kurmadan önce fibonacci uçtan uca çalışsın.

docs/todo.md

@@ -0,0 +1,404 @@
+# saQut Compiler Toolbox — Yol Haritası ve Yapılacaklar
+
+> **Felsefe**: saQut bir derleyici değil, bir **derleyici alet çantasıdır**.
+> Amacı en hızlı kodu üretmek, en güvenli sandbox'u kurmak veya en optimize
+> binary'yi çıkarmak değildir. Amacı, **derleyicinin kendisidir**.
+>
+> Her aşama (Lexer, Parser, Optimizer, Compiler) birbirinden bağımsız,
+> kendi parametreleriyle yönlendirilebilen, gerektiğinde devre dışı
+> bırakılabilen birer **araç kutusu modülü** olarak tasarlanır.
+>
+> Geliştirici, isterse sadece token listesini alır, isterse AST'yi JSON
+> olarak çeker, isterse sembol tablosunu inceler, isterse kodu çalıştırır.
+> Bu, ileride LSP sunucusu yazmayı, IDE eklentileri geliştirmeyi ve
+> kod hiyerarşisi görselleştirmeyi mümkün kılar.
+
+---
+
+## Temel Prensipler
+
+1. **Her aşama bağımsız**: Lexer → Tokenizer → Parser → Optimizer → IR → Backend.
+   Her biri tek başına çalışabilir, kendi parametrelerini alır.
+
+2. **Her şey metadata**: Her token ve AST düğümü; dosya adı, satır, sütun,
+   karakter offset'i taşır. Debug ve hata mesajları bu veri üzerine kurulur.
+
+3. **AST bellek canavarı**: Token'lar AST'de yaşar. Kaynak kodun neredeyse
+   birebir izdüşümü AST üzerinde korunur. Hiçbir bilgi atılmaz.
+
+4. **Sembol tablosu aynı felsefede**: Basit yapı, çok veri. Her sembolün
+   tanımlandığı yer, tipi, kullanıldığı tüm noktalar, scope bilgisi.
+
+5. **Feature toggle**: Her keyword, her operatör, her optimizasyon adımı
+   açılıp kapatılabilir. `--disable-while`, `--skip-constant-folding`.
+
+6. **Çoklu çıktı formatı**: Düz metin, JSON, (ileride) HTML/SVG. Tüm ara
+   gösterimler dışa aktarılabilir.
+
+7. **IR merkezli backend**: Tüm backend'ler (C transpile, QBE, LLVM, JIT)
+   aynı IR'den beslenir. Yeni backend eklemek = yeni bir IR yürüteci yazmak.
+
+---
+
+## Aşama 0: Metadata ve Konum Takibi
+
+> **Hedef**: Her token ve AST düğümü nereden geldiğini bilsin.
+
+### 0.1 SourceFile Yöneticisi
+- [ ] `SourceFile` sınıfı: dosya adı, tam metin, satır başı offset'leri
+- [ ] `SourceLocation` yapısı: `{file, line, column, offset}`
+- [ ] `offset → (line, column)` dönüşümü (binary search ile O(log n))
+- [ ] Çoklu dosya desteği (import/include için temel)
+
+### 0.2 Lexer'a Konum Ekleme
+- [ ] Lexer her `nextChar()`'da satır/sütun takibi yapsın
+- [ ] `getLocation()` → mevcut konumu `SourceLocation` olarak döndürsün
+- [ ] `INumber` yapısına `SourceLocation startLoc, endLoc` eklensin
+
+### 0.3 Token'lara Konum Ekleme
+- [ ] `Token` temel sınıfına `SourceLocation loc` eklensin
+- [ ] Her token oluşturulurken konumu kaydedilsin
+- [ ] `start`/`end` offset'leri `SourceLocation` ile değiştirilsin
+
+### 0.4 AST Düğümlerine Konum Ekleme
+- [ ] `ASTNode` temel sınıfına `SourceLocation loc` eklensin
+- [ ] Her düğüm oluşturulurken ilgili token'ın konumu kopyalansın
+
+---
+
+## Aşama 1: Interpreter (CLI + Dosya)
+
+> **Hedef**: `saqut` komutu ile REPL veya dosya çalıştırma.
+
+### 1.1 CLI Altyapısı
+- [ ] `argc/argv` ile komut satırı argümanları
+- [ ] `./saqut` → REPL modu (etkileşimli)
+- [ ] `./saqut file.sqt` → dosyayı çalıştır
+- [ ] `./saqut --mode=parse file.sqt` → sadece AST üret
+- [ ] `./saqut --mode=tokens file.sqt` → sadece token listesi
+- [ ] `./saqut --mode=ir file.sqt` → sadece IR
+- [ ] `./saqut --mode=symbols file.sqt` → sembol tablosu
+- [ ] `./saqut --format=json file.sqt` → JSON çıktı
+
+### 1.2 REPL Modu
+- [ ] `>` komut istemi
+- [ ] Her satır ayrı ayrı parse edilir
+- [ ] `.ast` komutu → son ifadenin AST'sini göster
+- [ ] `.tokens` komutu → son ifadenin token'larını göster
+- [ ] `.symbols` komutu → şu ana kadarki sembolleri göster
+- [ ] `.exit` / `.quit` → çıkış
+- [ ] Çok satırlı giriş (bloklar için)
+
+### 1.3 Dosya Modu
+- [ ] Kaynak dosyayı oku → pipeline'ı çalıştır
+- [ ] Çıktıyı seçilen formatta bas
+- [ ] `-o output.json` → dosyaya yaz
+
+---
+
+## Aşama 2: AST'yi Bellek Canavarı Yapma
+
+> **Hedef**: AST, kaynak kodun tam bir izdüşümü olsun.
+> Hiçbir bilgi kaybolmasın. Token'lar AST'de yaşasın.
+
+### 2.1 Token Tutma
+- [ ] AST düğümleri token'ları **sahiplensin** (unique_ptr veya shared_ptr)
+- [ ] `LiteralNode`, `IdentifierNode` → ilgili token'ı doğrudan tutar
+- [ ] `BinaryExpressionNode` → operatör token'ını tutar
+- [ ] Her statement → ilgili keyword token'ını tutar (`if` token'ı, `for` token'ı)
+
+### 2.2 Kaynak Kod Parçası Erişimi
+- [ ] `ASTNode::getSourceText()` → bu düğümün kaynak koddaki ham metni
+- [ ] `ASTNode::getSourceRange()` → başlangıç/bitiş SourceLocation
+- [ ] Hata mesajlarında kaynak kod parçası gösterimi:
+  ```
+  Hata: test.sqt:5:10: 'x' değişkeni tanımlı değil
+    4 | int main() {
+    5 |     y = x + 1;
+      |         ^
+    6 | }
+  ```
+
+### 2.3 AST Görselleştirme
+- [ ] `--format=json` → tam AST'yi JSON olarak dök
+- [ ] `--format=dot` → Graphviz DOT formatı (görsel ağaç)
+- [ ] `--format=html` → Etkileşimli HTML ağaç görünümü (ileride)
+- [ ] JSON çıktısı her düğüm için:
+  ```json
+  {
+    "kind": "BinaryExpression",
+    "operator": "PLUS",
+    "location": { "file": "test.sqt", "line": 5, "column": 9 },
+    "sourceText": "x + 1",
+    "left": { ... },
+    "right": { ... }
+  }
+  ```
+
+---
+
+## Aşama 3: Sembol Tablosu
+
+> **Hedef**: AST kadar zengin, basit yapılı bir sembol tablosu.
+> Her sembolün tüm kullanım noktaları, tip bilgisi, scope'u kayıtlı.
+
+### 3.1 Symbol Sınıfı
+- [ ] `Symbol` yapısı:
+  - `name`: sembol adı
+  - `kind`: variable, function, parameter, type, ...
+  - `type`: tip bilgisi (şimdilik string, ileride Type sistemi)
+  - `definitionLoc`: tanımlandığı SourceLocation
+  - `references`: kullanıldığı tüm SourceLocation'ların listesi
+  - `scope`: ait olduğu scope (global, function, block)
+  - `metadata`: opsiyonel anahtar-değer çiftleri
+
+### 3.2 SymbolTable Sınıfı
+- [ ] İç içe scope desteği (global → function → block)
+- [ ] `enterScope()` / `exitScope()`
+- [ ] `define(name, kind, type, location)` → yeni sembol ekle
+- [ ] `resolve(name)` → en yakın scope'tan başlayarak ara
+- [ ] `addReference(name, location)` → kullanım noktası ekle
+- [ ] `getAllSymbols()` → tüm scope'lardaki tüm semboller (düz liste)
+- [ ] JSON'a serialize edilebilme
+
+### 3.3 Sembol Toplama (AST Walker)
+- [ ] `SymbolCollector` sınıfı: AST'yi dolaşır, sembolleri toplar
+- [ ] Değişken tanımlarını yakala → `define()`
+- [ ] Değişken kullanımlarını yakala → `addReference()`
+- [ ] Fonksiyon tanımlarını yakala
+- [ ] Hata durumları: tanımsız değişken, çift tanım, tip uyuşmazlığı
+
+---
+
+## Aşama 4: Feature Toggle Sistemi
+
+> **Hedef**: Derleyicinin her özelliği açılıp kapatılabilir olsun.
+
+### 4.1 CompilerConfig Yapısı
+- [ ] `CompilerConfig` struct'ı:
+  ```cpp
+  struct CompilerConfig {
+      // Dil özellikleri
+      bool enableWhile     = true;
+      bool enableFor       = true;
+      bool enableDoWhile   = true;
+      bool enableSwitch    = true;
+      bool enableClass     = false;  // henüz yok
+      bool enableInterface = false;
+      bool enableEnum      = false;
+      
+      // Operatörler
+      bool enableTernary   = true;
+      bool enablePostfix   = true;
+      bool enableUnary     = true;
+      
+      // Optimizasyon adımları
+      bool optConstantFolding   = false;
+      bool optDeadCodeElim      = false;
+      bool optUnusedVariable    = false;
+      
+      // Çıktı
+      std::string outputFormat  = "text";  // text, json
+      std::string mode          = "run";   // tokens, ast, ir, symbols, run
+      std::string inputFile;
+      std::string outputFile;
+  };
+  ```
+
+### 4.2 Keyword Kontrolü
+- [ ] Tokenizer, config'te kapalı keyword'leri identifier olarak tanısın
+- [ ] Parser, kapalı keyword'ler için hata değil, görmezden gelsin
+- [ ] `--disable-while` → `while` artık bir keyword değil
+
+### 4.3 Optimizasyon Kontrolü
+- [ ] Her optimizasyon adımı bir `OptimizationPass` soyut sınıfı
+- [ ] `OptimizationManager`: config'e göre pas'ları çalıştırır
+- [ ] `--skip-constant-folding` → o adım atlanır
+- [ ] `--opt-all` → tüm optimizasyonlar aktif
+- [ ] `--opt-none` → hiçbiri aktif değil
+
+---
+
+## Aşama 5: Çoklu Backend Altyapısı (IR Merkezli)
+
+> **Hedef**: Tüm backend'ler aynı IR'den beslenir.
+> Yeni backend eklemek = yeni bir `IRRunner` yazmak.
+
+### 5.1 IR'yi Güçlendirme
+- [ ] Kontrol akışı: `br`, `jmp`, `cmp`, `br_eq`, `br_lt`, `br_gt`
+- [ ] Fonksiyon: `call`, `ret`, `param`
+- [ ] Bellek: `load`, `store`, `alloca`
+- [ ] Tip bilgisi: her IR komutu tipleri taşısın
+- [ ] Debug bilgisi: kaynak satır eşlemesi
+- [ ] `IRModule` sınıfı: fonksiyon listesi, global değişkenler, IR komutları
+
+### 5.2 Backend Arayüzü
+- [ ] `IBackend` soyut sınıfı:
+  ```cpp
+  class IBackend {
+  public:
+      virtual bool initialize(CompilerConfig& config) = 0;
+      virtual bool compile(IRModule& ir) = 0;
+      virtual bool run() = 0;
+      virtual std::string getOutput() = 0;
+      virtual ~IBackend() = default;
+  };
+  ```
+
+### 5.3 C Transpile Backend (Aşama 1)
+- [ ] IR → C kaynak kodu dönüşümü
+- [ ] Değişken tanımları, if/for/while, fonksiyonlar
+- [ ] GCC/Clang ile derleme ve çalıştırma
+- [ ] Üretilen C kodu okunabilir ve debug edilebilir olmalı
+
+### 5.4 Interpreter Backend (Aşama 1)
+- [ ] IR'yi doğrudan yürüten sanal makine
+- [ ] Stack tabanlı veya register tabanlı
+- [ ] Adım adım çalıştırma (step) desteği
+- [ ] Değişken değerlerini gösterme
+
+### 5.5 QBE Backend (Aşama 2)
+- [ ] QBE C API'si ile entegrasyon
+- [ ] IR → QBE IR dönüşümü
+- [ ] Native binary üretimi
+
+### 5.6 LLVM Backend (Aşama 3, opsiyonel)
+- [ ] LLVM C API ile entegrasyon
+- [ ] IR → LLVM IR dönüşümü
+- [ ] Agresif optimizasyonlar, çok platformlu kod üretimi
+
+---
+
+## Aşama 6: Hata Sistemi
+
+> **Hedef**: Sadece hata mesajı değil, **açıklama**.
+> Kullanıcıya neyi yanlış yaptığını ve nasıl düzelteceğini söyle.
+
+### 6.1 Diagnostic Sistemi
+- [ ] `Diagnostic` yapısı: `{level, location, message, hint, sourceLine}`
+- [ ] Seviyeler: error, warning, note, hint
+- [ ] Birden fazla diagnostic toplama (ilk hatada durma)
+- [ ] `DiagnosticEngine`: diagnostic'leri toplar, formatlar, basar
+
+### 6.2 Hata Mesajı Formatı
+- [ ] Kaynak satır gösterimi (^^^^ işaretleme)
+- [ ] Renkli çıktı (opsiyonel, `--color`)
+- [ ] JSON formatında da alınabilir
+- [ ] Hata kodları (örn: E0001, W0002)
+
+### 6.3 Zengin Hata Açıklamaları
+- [ ] Tanımsız değişken → "x tanımlı değil. Bunu mu demek istediniz: xy?"
+- [ ] Tip uyuşmazlığı → "int bekleniyor ama float verilmiş. Cast ekleyin."
+- [ ] Eksik noktalı virgül → "; eksik. Bu satırın sonuna ekleyin."
+- [ ] Sembol tablosu kullanarak bağlamlı öneriler
+
+---
+
+## Aşama 7: LSP Sunucusu (Uzun Vade)
+
+> **Hedef**: VS Code ve diğer IDE'ler için tam dil desteği.
+> Tüm metadata ve çoklu çıktı formatları LSP'yi kolaylaştırır.
+
+### 7.1 LSP Protokolü Temelleri
+- [ ] `initialize`, `shutdown`, `exit`
+- [ ] `textDocument/didOpen`, `didChange`, `didClose`
+- [ ] JSON-RPC 2.0 üzerinden iletişim
+
+### 7.2 Dil Özellikleri
+- [ ] **Syntax highlighting**: Token listesini LSP'e bildir
+- [ ] **Diagnostics**: Hata/uyarıları anlık bildir
+- [ ] **Go to definition**: Sembol tablosundan tanım konumuna git
+- [ ] **Find references**: Sembolün tüm kullanım noktalarını bul
+- [ ] **Hover**: İmleç üstündeki sembol hakkında bilgi göster
+- [ ] **Code completion**: Bağlama göre öneriler (sembol tablosundan)
+- [ ] **Document symbols**: Dosyadaki tüm sembolleri listele (AST'den)
+- [ ] **Code lens**: Fonksiyon başına reference sayısı
+
+### 7.3 Kod Hiyerarşisi Görselleştirme
+- [ ] `--format=html` ile etkileşimli AST ağacı
+- [ ] AST'yi JSON olarak alıp web UI'da görselleştirme
+- [ ] Sembol tablosunu grafik olarak gösterme
+- [ ] Fonksiyon çağrı grafiği (call graph)
+
+---
+
+## Aşama 8: Test ve Kalite
+
+### 8.1 Birim Testleri
+- [ ] Lexer testleri: her sayı formatı, her operatör, string
+- [ ] Tokenizer testleri: keyword'ler, delimiter'lar, yorumlar
+- [ ] Parser testleri: her statement tipi, iç içe ifadeler, hata durumları
+- [ ] IR testleri: her opcode, doğru register tahsisi
+- [ ] Sembol tablosu testleri: tanımlama, çözümleme, scope
+
+### 8.2 Anlık Görüntü (Snapshot) Testleri
+- [ ] `source.sqt` → `output.json` karşılaştırması
+- [ ] Her commit'te AST/IR/sembol çıktısı değişmemeli (regresyon)
+
+### 8.3 Benchmark
+- [ ] Büyük dosya parse süresi
+- [ ] Tokenizer throughput (token/saniye)
+- [ ] Bellek kullanımı
+
+---
+
+## Öncelik Sıralaması
+
+```
+Şu an (Aşama 0) ──▶ Metadata ve konum takibi
+                    │
+Haftaya (Aşama 1) ──▶ CLI + REPL + dosya modu
+                    │
+2 hafta (Aşama 2) ──▶ Bellek canavarı AST + JSON çıktı
+                    │
+3 hafta (Aşama 3) ──▶ Sembol tablosu
+                    │
+4 hafta (Aşama 4) ──▶ Feature toggle + CompilerConfig
+                    │
+5 hafta (Aşama 5) ──▶ IR güçlendirme + C transpile backend
+                    │
+6 hafta (Aşama 6) ──▶ Diagnostic + zengin hata mesajları
+                    │
+... (Aşama 7-8)  ──▶ LSP, testler, benchmark
+```
+
+---
+
+## Anlık Görevler (Bu Hafta)
+
+### Bugün / Yarın
+- [ ] `SourceLocation` yapısını tanımla (`src/core/location.hpp`)
+- [ ] `SourceFile` sınıfını yaz (offset → satır/sütun dönüşümü)
+- [ ] Lexer'a satır/sütun takibi ekle
+- [ ] `INumber` yerine `SourceLocation` kullanan yeni yapı
+
+### Bu Hafta
+- [ ] Token'lara `SourceLocation` ekle
+- [ ] AST düğümlerine `SourceLocation` ekle
+- [ ] Token'ları AST'nin sahiplenmesi (unique_ptr)
+- [ ] CLI modülü: argc/argv, temel komutlar
+
+---
+
+## Mimari Notlar
+
+### Neden Bellek Canavarı?
+Çünkü amaç **bilgiyi korumak**. Derleyiciler genelde parse ettikten sonra
+kaynak kod bilgisini atar. Biz atmayacağız. Bu sayede:
+- Hata mesajlarında kaynak kodu gösterebiliriz
+- IDE'de "go to definition" yapabiliriz
+- Kodu yeniden oluşturabiliriz (pretty printer)
+- Dönüşümleri (refactoring) güvenle yapabiliriz
+
+### Neden Feature Toggle?
+Çünkü bu bir **toolbox**. Kullanıcı dili özelleştirebilmeli:
+- Eğitim amaçlı: önce sadece if/else, sonra while ekle
+- Deney amaçlı: "while olmadan program yazabilir misin?"
+- Güvenlik: belirli yapıları yasakla (eval, system call)
+- DSL: kendi alt-dilini oluştur
+
+### Neden IR Merkezli?
+IR, tüm backend'lerin ortak dilidir. Yeni bir backend eklemek
+istediğimizde parser'ı, lexer'ı, optimizer'ı değiştirmemize gerek kalmaz.
+Sadece IR → Hedef dönüşümü yazarız. Bu, LLVM dışında QBE, Cranelift,
+hatta kendi JIT'imizi eklemeyi mümkün kılar.

docs/transkript-frontend-tasarim.md

@@ -0,0 +1,214 @@
+# saQut Frontend Tasarım Oturumu — Transkript
+
+> Bu belge, frontend (symbol table + semantic analiz + optimizasyon) mimarisinin
+> kararlaştırıldığı tasarım oturumunun **sadık bir transkriptidir.** Alınan
+> kararların gerekçeleri ADR formatında `docs/adr-frontend-analiz.md`'de,
+> uygulama planı `docs/roadmap-frontend.md`'de yer alır. Bu belge ise tartışmanın
+> **akışını ve düşünce sürecini** korur — bir kararın nasıl olgunlaştığı, hangi
+> itirazların nasıl çözüldüğü buradadır.
+
+---
+
+## 0. Başlangıç durumu
+
+Oturum öncesi tamamlananlar:
+- Aşama 0 (SourceLocation / konum takibi) bitirildi: her token ve AST node'u
+  dosya/satır/sütun/offset taşıyor.
+- İki bug giderildi: (1) `location.file` boş geliyordu → `Tokenizer::scan` artık
+  dosya yolu alıyor; (2) `"kind": true` bug'ı → `JsonObject::add`'a `const char*`
+  overload'u eklendi.
+- AST JSON çıktısındaki fazla boşluk/girinti hataları temizlendi.
+- Bu işler commit'lendi, master'a merge edildi ve push edildi.
+
+---
+
+## 1. "Rotamız ne? IR/JIT'e geçebilir miyiz?"
+
+**Kullanıcı:** AST ve parser hazır mı? IR ve JIT adımına geçebilir miyiz?
+
+**Asistan (özet):** Henüz değil, doğrudan atlamak riskli. Roadmap durumu:
+- Aşama 0 (konum) ✅
+- Aşama 1 (CLI/REPL) 🟡 yarım
+- Aşama 2 (AST bellek canavarı) 🟡 yarım
+- Aşama 3 (Symbol Table) ❌ yok (`src/symbol/` klasörü bile yok)
+- Aşama 4 (Feature Toggle) ❌ yok
+- Aşama 5 (IR + Backend) ❌ embriyonik (IR'de sadece 5 opcode: mathadd/sub/mul/div,
+  declare; backend yok)
+
+JIT'e atlamamak için iki engel: (1) Symbol table yok — IR üretimi değişken
+çözümlemesi ister; (2) IR'de kontrol akışı/fonksiyon/bellek opcode'ları yok, yani
+if/while/fonksiyon derlenemez. Ayrıca ADR-001'e göre strateji: C transpile →
+QBE → custom/JIT. JIT "uzun vade".
+
+Önerilen sıra: Symbol Table → IR güçlendirme → C transpile → sonra JIT/QBE.
+
+---
+
+## 2. Kullanıcının vizyonu: 2-pass parser ve AST'yi derinleştirme
+
+**Kullanıcı (özet):** Parser 2 aşamalı olacak. İlk pass syntax'ı çözüp basit
+AST'yi bırakacak (tokenler, yerleri, türleri). İkinci pass'te symbol table
+kurulacak (değişkenler, türleri, yerleri, kapsamları, kaç kez/nerede kullanıldıkları).
+Sonraki tüm operasyonlar AST üzerinden döneceği için AST'de çok fazla ham/işlenmiş
+veri olmalı; optimizasyon ve analizler tamamen burada olacak. 2. pass'te ilk AST
+ve symbol table kullanılarak: kullanılmayan değişkenler, return sonrası kod,
+bir kez atanıp bir kez kullanılan değişkenler, literal-operatör-literal (`1+2`)
+kapatılacak (constant folding). Yorumlar/eleştiriler isteniyor.
+
+**Asistan — 4 itiraz/uyarı:**
+
+1. **"AST'yi derinleştirmek" felsefeyle çelişebilir.** "Hiçbir bilgi atılmaz"
+   prensibi var. `1+2`'yi yıkıcı şekilde `3` yaparsan orijinali silersin →
+   `saqut ast` artık kullanıcının yazdığını göstermez. Çözüm: **annotation**
+   (node'a `foldedValue:3` ekle, ağacı bozma) vs **transformation** (asıl silmeyi
+   AST→IR indirmede yap).
+
+2. **"2. pass" tek pass değil, içine 3 iş tıkıyorsun:** (a) sembol toplama/isim
+   çözümleme, (b) semantik doğrulama, (c) optimizasyon. Bunlar farklı bağımlılık
+   sırasına sahip; optimizasyon semantik analiz bitince anlamlı; optimizasyonlar
+   birbirini tetikler (fixpoint gerekir); ayrı test edilmeli.
+
+3. **"Bir kez atanıp bir kez kullanılan" optimizasyonu ağır.** Def-use chain /
+   dataflow ister; basit tree-walk değil. Ertele, IR'de yap.
+
+4. **Tip kontrolünü atlamamış ol.** Symbol table tip tutacaksa, `int x = "..."`
+   hatasını kim yakalar? Her expression node'una sonuç tipi annotate etmek değerli.
+
+İki soru soruldu: constant folding yıkıcı mı annotation mı? Scope kuralı
+(forward reference) ne?
+
+---
+
+## 3. Kullanıcının netleştirmesi: pass = derleyici aşaması; optimizasyon nerede?
+
+**Kullanıcı (özet):** "2-pass" sadece parser içindi, optimizasyonu kastetmedim.
+Sıralama: 1. pass AST kur, 2. pass symbol table, 3. pass AST'yi derinleştir.
+Ölü kodu 3'te sadece işaretleyelim demiştim ama haklısın, optimizasyon kendi
+içinde tekrar çalışmalı — belki 5, belki 10 pass; her pass öncekinden rahat.
+
+**Önemli soru:** Optimizasyonları tam derleme/IR üretme zamanından önce
+yapmamız gerekmiyor mu? Neden AST aşamasında optimize edeceğimizi düşündün?
+Parametre olarak AST isteniyorsa optimizasyon halini isteğe bağlı vermeliyiz;
+kullanıcı AST'nin/symbol table'ın optimizasyon öncesi/sonrası halini görmek
+isteyebilir.
+
+**Scope:** Bunu JIT veya compiler frontend olarak düşünüyorum; arka planda Java
+gibi forward reference olan ama C syntax'lı bir dil. Başta OOP yok, JS gibi düşün.
+
+**Asistan:**
+- "Pass" düzeltmesi kabul: "5-10 pass" değil **fixpoint** (değişiklik durana
+  kadar). Her **tur** daha az iş yapar; analiz pass'leri bir kez çalışır.
+- "Neden AST'de optimize?" sorusuna dürüst cevap: Ben "optimize" değil
+  "annotate" demiştim. **Analiz (gerçekler) vs optimizasyon (değişiklik)** ayrımı.
+  Frontend/middle-end/backend katmanlaması tanıtıldı. Basit kaynak-seviyesi
+  optimizasyonlar AST'de (backend-bağımsız, incelenebilir); ağır dataflow
+  optimizasyonları IR'de. Backend'e koyarsak 3 backend'de 3 kez yazarız.
+- **Kullanıcının "öncesi/sonrası görebilmeli" gereksinimi mimariyi belirledi:**
+  optimizasyon orijinali ASLA bozmamalı → klon üret. `saqut ast` öncesi,
+  `saqut ast --optimized` sonrası.
+- Scope kararı önerildi: üst seviye tam forward reference (2 alt-geçiş), lokal
+  declare-before-use. "Local hoisting istiyor musun?" sorusu soruldu.
+
+---
+
+## 4. Tipli dil, hoisting yok; kalan tasarım sorunları
+
+**Kullanıcı (özet):** JS'i sadece syntax basitliği için örnek verdim, kötü
+yanlarını almıyoruz — null/undefined karmaşası yok. Lokal'de hoisting olmasın,
+tipli dil olacak. Pass = derleyicinin kendi aşamaları (lexing/parsing/optimizing/
+compiling), bunları çoğaltabiliriz. Scope: tam forward reference olsun.
+Başka sorun var mı?
+
+**Asistan — "pass = aşama" doğrulandı,** her aşama bağımsız çalışan modül; CLI
+komutları bunun yansıması. Sonra **3 gerçek mesele + küçük kararlar:**
+
+1. **Tip sistemi hiç tanımlanmadı.** `varType` şu an sadece string. Minimal ama
+   genişletilebilir `Type` sınıfı gerek. Tip çıkarımı (auto)? Implicit conversion?
+2. **Diagnostic altyapısı şimdi gelmeli.** Semantik analiz hata üretecek ama
+   koyacak yer yok. Aşama 6'nın tamamı değil ama minimal `Diagnostic` toplayıcı
+   bu işle birlikte gelmeli.
+3. **Annotation'lar node'larda nerede yaşayacak?** `ExpressionNode`/`StatementNode`
+   ara tabanları önerisi.
+
+Küçük kararlar: overloading yok; scope granülerliği (Program/FunctionDecl/Block/
+for-while); recursive struct → pointer gelince; aritmetik semantiği (5/2 int mi).
+
+---
+
+## 5. Kullanıcının kapsam kararları + sorular
+
+**Kullanıcı (özet):** En baştan: pointer sistemi yok, tipleme basit, tuple
+(`<T,U>`) yok, class yok struct var, array'ler define sırasında `[]` ile —
+ama dinamik mi statik bellek mi karar veremedim. Fonksiyonlar tipli. `class`
+gibi keyword'leri dikkate alma, `auto` yok. Otomatik float↔int dönüşümü yok,
+her şey açık; gizli dönüşüm istemiyorum, sadece constant'larda (`5/2`→`2`).
+Minimal Type sınıfına katılıyorum ama ileride geliştirilebilir olmalı — bu dilin
+geleceğini bilmiyorum, popüler de olabilir, tozlanabilir de. Diagnostic için tüm
+hataları baştan belirlemeliyiz; sistemi durdurup tüm hataları kullanıcıya
+söylemeliyiz; hata raporlama fonksiyonları ayrı bir yerde olsun. Recursive struct
+define yok ama `struct StructA { StructB BVar }` olabilir. Scope granülerliği
+onaylandı. Duplicate'i tamamen yok et. For döngüsü içindeki objeler dışında
+silinebilir — ama symbol table'ı karmaşıklaştırır, her katmanda namespace
+tutmalıyız; üst katmanda hem öncesi hem sonrası aranacak — symbol table da mı 2
+geçiş olacak? AST'nin temiz kalması neyi zorlaştırır bilmiyorum, sen karar ver.
+AST node cpp dosyaları neredeyse boş, oraları kullanalım, o class'ları dolduralım.
+
+**ExpressionNode konusunu tam anlamadım, açar mısın?** Ben tüm analizi AST'de
+yapar, her node'da anlamlı veri tutar, ref'leri kendi içimde pointer olarak
+tutarım diye düşünüyordum.
+
+**Asistan cevapları:**
+- **Array:** Pointer yoksa dinamik array kuramazsın (heap+gizli pointer ister).
+  Öneri: statik sabit boyut. *(Bu karar bir sonraki turda revize edildi — bkz. §6.)*
+- **ExpressionNode = aslında aynı fikirdeyiz.** Sorum felsefi değil, C++ detayı:
+  `resolvedType`'ı hangi node'a koyacağız? Tipli dilde sadece ifadelerin tipi var
+  (`5+3`→int; `if`→tipsiz). İki ara taban (`ExpressionNode`/`StatementNode`)
+  alanları doğru yere koyar + "burası ifade olmalı" kontrolü sağlar. Analiz yine
+  AST'de yaşar; bu sadece alanları doğru sınıflara dağıtmak.
+- **Symbol table 2 geçiş?** Evet ama sadece üst seviyede. Geçiş 1: global'leri
+  hoist et. Geçiş 2: gövdelere in, çöz. Fonksiyon içi tek geçiş (lokal'de forward
+  ref yok). Öncesi/sonrası derdi sadece global'ler için, onu Geçiş 1 çözer.
+- **AST temiz vs her şey AST'de → karar: her şey AST'de** (senin modelin).
+  Optimizasyon klonda dönüştürür. **Önemli:** "kaç kez kullanıldı" Symbol'da
+  yaşar (değişkene ait), node'da değil; IdentifierNode Symbol'a pointer tutar.
+- **Hoisting açıklaması** (kullanıcı "local hoisting ne demek, global=local değil
+  mi?" diye sordu): Hoisting = tanımın yazıldığı satırdan önce de görünmesi.
+  Global'de forward ref güvenli (gövde tanımda çalışmaz, çağrılınca çalışır).
+  Lokal'de declare-before-use (değişkenin sırası/değeri var). Asimetri =
+  tutarsızlık değil, tam olarak Java'nın davranışı.
+
+---
+
+## 6. Pointer netleştirmesi + son onaylar
+
+**Kullanıcı (özet):** Yanlış anlama düzeltmesi: pointer derleyici **içinde** tabii
+ki var; programlama **dilinde** `*`/`&` yok. Pointer sadece derleyicinin içinde.
+Bu, değişken listelerini destekler — JS'te pointer syntax'ı yok ama array var.
+Kullanıcıya pointer yok, arka planda A'dan Z'ye pointer var. Ayrıca: local
+hoisting senin dediğin gibi (declare-before-use). Array'ler `int[]` olsun.
+**Ama bu backend'de dinamik bellek zorunluluğu getirmez mi? JIT'te?**
+ExpressionNode → evet ekle. Her şey temiz, anlaşılır, yorum satırlarıyla
+takip edilebilir olsun yeter.
+
+**Asistan:**
+- **Array kararı revize edildi:** Pointer arka planda olduğuna göre dinamik
+  array mümkün. Frontend için `Type` sadece "array of T" temsil etsin, boyut
+  tipte olmasın. Runtime bellek modeli (statik/heap/free) backend kararı, ertelendi.
+- **Dinamik bellek/JIT yükümlülüğü cevabı:** Evet ileride yükümlülük getirir ama
+  frontend'i bloklamaz. C transpile'da malloc/realloc/free ile neredeyse bedava;
+  JIT'te minik runtime kütüphanesine call emit edilir; yönetim stratejisi en
+  basiti scope-tabanlı ownership, GC gerekmez.
+- Tüm kararlar kilitlendi; dosya-dosya yol haritası sunuldu (Faz 0…4).
+
+---
+
+## 7. Belgeleme talebi
+
+**Kullanıcı:** Konuştuklarımızı ve kararları ADR formatında, neden öyle yaptığımızı
+da belgele; hiçbir şey boş geçmesin; transkript de yazabilirsin; en son yol
+haritasını oluştur; her şeyden önce yeni bir branch çık.
+
+**Asistan:** `feature/frontend-analysis` branch'i açıldı. Üç belge üretildi:
+- `docs/adr-frontend-analiz.md` (ADR-006…014)
+- `docs/transkript-frontend-tasarim.md` (bu belge)
+- `docs/roadmap-frontend.md` (uygulama planı)

examples/fibonacci.sqt

@@ -0,0 +1,33 @@
+// saQut — geçerli örnek program (semantik analiz + kod üretimi fixture'ı)
+//
+// Kilitlenmiş tasarıma uyar: prosedürel, value semantics, kullanıcıya açık
+// pointer yok, tek main, struct/array gerektirmez. Birinci kilometre taşının
+// ("fibonacci'yi derle ve çalıştır") referans programıdır.
+//
+// İlk ifade doğrudan bir fonksiyon tanımı olabilir; zorunlu class/main
+// boilerplate'i yoktur (Java'nın aksine).
+
+int fibonacci(int n) {
+    if (n <= 1) {
+        return n;
+    }
+    return fibonacci(n - 1) + fibonacci(n - 2);
+}
+
+int fibonacciIterative(int n) {
+    int first = 0;
+    int second = 1;
+    for (int i = 0; i < n; i = i + 1) {
+        int next = first + second;
+        first = second;
+        second = next;
+    }
+    return first;
+}
+
+int main() {
+    int n = 10;
+    print(fibonacci(n));           // recursive
+    print(fibonacciIterative(n));  // iterative
+    return 0;
+}

examples/parser-stress/Final.sqt

@@ -0,0 +1,89 @@
+int fibonacci(int n) {
+    if (n <= 1)
+        return n;
+    return fibonacci(n - 1) + fibonacci(n - 2);
+}
+
+void fibonacciIterative(int n) {
+    int first = 0, second = 1, next;
+    
+    for (int i = 0; i < n; i++) {
+        if (i <= 1)
+            next = i;
+        else {
+            next = first + second;
+            first = second;
+            second = next;
+        }
+        printf("%d ", next);
+    }
+    printf("\n");
+}
+
+int main() {
+    int n = 10;
+    
+    // Formatlı ifade kullanmadan, string concatenation mantığı ile
+    printf("");
+    printf(n);
+    printf(" elemanlı Fibonacci dizisi (iterative):\n");
+    fibonacciIterative(n);
+    
+    printf("\n");
+    printf("");
+    printf(n);
+    printf(". Fibonacci sayısı (recursive): ");
+    printf(fibonacci(n - 1));
+    printf("\n");
+    
+    return 0;
+}
+
+struct List {
+    int arr[100];
+    int length;
+};
+
+struct List createList() {
+    struct List list;
+    list.length = 0;
+    return list;
+}
+
+void push(struct List* list, int value) {
+    if (list->length < 100) {
+        list->arr[list->length] = value;
+        list->length++;
+    }
+}
+
+int get(struct List* list, int index) {
+    if (index < list->length) {
+        return list->arr[index];
+    }
+    return -1;
+}
+
+void printList(struct List* list) {
+    for (int i = 0; i < list->length; i++) {
+        // println yerine direkt yaz
+        int val = list->arr[i];
+        // sayıyı göster
+    }
+    // yeni satır
+}
+
+int main() {
+    struct List myList = createList();
+    
+    push(myList, 5);
+    push(myList, 10);
+    push(myList, 15);
+    
+    // JavaScript benzeri kullanım
+    // myList[0] gibi düşün
+    
+    printList(myList);
+    
+    return 0;
+}

examples/parser-stress/README.md

@@ -0,0 +1,21 @@
+# Parser Stres Fixture'ları
+
+Buradaki dosyalar **yalnızca parser/AST'yi zorlamak** için yazılmıştır.
+**Geçerli saQut programı değildirler** ve semantik analiz / kod üretimi için
+fixture olarak **kullanılmamalıdır**.
+
+## `Final.sqt`
+
+Tarihsel olarak parser'ın token/AST kapsamını test etmek için kullanıldı
+(289 token, 200+ AST node). Ancak kilitlenmiş dil tasarımını birden çok yerde
+**ihlal eder**:
+
+- **Kullanıcıya açık pointer kullanımı** (`struct List*`, `->`) — dilde `*`/`&`
+  yoktur (bkz. ADR-014).
+- **Sabit boyutlu array** (`int arr[100]`) — array tipi `int[]`'tir, boyut tipin
+  parçası değildir (bkz. ADR-010).
+- **İki `int main()` tanımı** — aynı scope'ta çift tanım yasaktır (ADR-011, `E002`).
+- `printf` format-string semantiği — dilin builtin'i `print`'tir; format'lı
+  çıktı bir kütüphane/FFI işidir (bkz. ADR-017).
+
+Geçerli, küçük bir örnek için `examples/fibonacci.sqt`'ye bakın.

examples/source.sqt

@@ -0,0 +1 @@
+int main() { int x = 0; while (x < 5) { x = x + 1; } do { x = x - 1; } while (x > 0); return x; }

readme.md

@@ -1,127 +1,185 @@
-# Syntax
+# saQut
 
-Syntax modunda 2 seçenek bulunmaktadır
+**Programlanabilir, incelenebilir bir derleyici — bir "alet çantası" (toolbox).**
-    - JIR: Söz dizimi tamamen Java programlama diline uygun olarak parse edilmektedir. Compiling, transpiling desteklenir Interpreter desteklenmez
-    - CIR: Söz dizimi tamamen C programlama diline uygun olarak parse edilir. Compiling ve Interpreter desteklenir. transpiling desteklenmez
 
-# Compiler short options
+saQut'un asıl varlık sebebi dilin kendisinden çok, **derleme sürecinin her
+aşamasının dışarıdan görülebilir ve müdahale edilebilir olmasıdır.** Token'lar,
+AST, sembol tablosu, optimizasyonun öncesi/sonrası ve IR — hepsi ayrı ayrı
+incelenebilir. Dil, bu aletin üzerinde çalıştığı küçük, prosedürel bir
+örnektir; vitrin değil, alet.
+
+Uygulama dili **C++**'tır (header-only eğilimli, bkz. `docs/fikirler.md` ADR-003).
+
+---
+
+## Şu an ne çalışıyor, ne çalışmıyor
+
+Belgeler **planlanan** ile **yapılan**ı net ayırır. Bugünkü gerçek durum:
+
+### ✅ Çalışıyor (built)
+- **Lexer** — karakter seviyesi tarama, konum takibi.
+- **Tokenizer** — token üretimi (6 token tipi), yorum satırı desteği.
+- **Pratt parser** — ifade (Pratt) + statement (recursive descent) ayrıştırma.
+- **AST** — fonksiyon, blok, değişken tanımı, if/for/while/do-while/return,
+  ifade node'ları.
+- **AST'nin JSON serileştirmesi** — `saqut ast` ile incelenebilir.
+- **CLI komut yapısı** — `tokens`, `ast`, `symbols`, `run` iskeletleri.
+- **Kaynak konum takibi** (SourceLocation) — offset → (satır, sütun).
+- **Minimal IR deneyi** — basit aritmetiği düşürür (örn. `1 + (7/3)` → kısa
+  doğrusal komut dizisi). Henüz tam bir backend değil, bir deneydir.
+
+### 🚧 Henüz yok (planned)
+- Sembol tablosu
+- Semantik analiz
+- Tip sistemi
+- Diagnostic (hata raporlama) motoru
+- Optimizasyon
+- IR + bytecode VM ile çalıştırma
+
+> `feature/frontend-analysis` dalı şu an yalnızca bu yapılmamış işin **tasarım
+> belgelerini** içerir, kodunu değil.
+
+**Birinci kilometre taşı ("bitti" tanımı):** derleyici **fibonacci'yi**
+(recursive + iterative) ve basit matematik/döngü programlarını **derleyip
+çalıştırabilmeli.** Referans program: `examples/fibonacci.sqt`.
+
+---
+
+## Dil kimliği (kilitli)
+
+Prosedürel, **C ailesi sözdizimi**, **value semantics**. İlk ifade doğrudan bir
+işlem/tanım olabilir; zorunlu class/`main` boilerplate'i yoktur (Java'nın aksine).
+
+| Özellik | Karar |
+|---|---|
+| Class / OOP / kalıtım | **Yok** |
+| Closure | **Yok** |
+| Generic | **Yok** |
+| Kullanıcıya açık pointer (`*` / `&`) | **Yok** — derleyici/runtime içeride pointer'ı serbestçe kullanır |
+| `struct` | **Var** |
+| Tipli fonksiyonlar (dönüş + parametre) | **Var** |
+| Array (`int[]`) | **Var** |
+| `interface` | **Ertelendi** (v0 değil — gerekçe ADR-018) |
+| `auto` / tip çıkarımı | **Yok** |
+| Gizli int↔float dönüşümü | **Yok** (tek istisna: sabit folding) |
+
+Gerekçe: prosedürel tasarım semantik karmaşıklığı en aza indirir ve hedeflerle
+(fibonacci, matematik, sıralama, ayrıştırma) örtüşür. Standart C'de `class`
+yoktur (o C++'tır); C, struct + fonksiyonun yettiğini kanıtlar.
+
+---
+
+## Çalıştırma modeli (kilitli): IR + bytecode VM
+
+saQut, kendi **IR**'sine derler ve bu IR'yi bir **yorumlayıcı döngü (bytecode
+VM)** ile çalıştırır.
+
+- **Tree-walker DEĞİL** (çok yavaş).
+- **Gerçek makine-kodu JIT DEĞİL.** Makine kodu üretimi (register allocation,
+  ABI/çağırma sözleşmeleri, çalıştırılabilir `mmap` bellek) **kapsam dışıdır** —
+  tek faydası ham hızdır ve hız burada öncelik değildir. Öncelikler
+  **determinizm** ve **incelenebilirliktir**; bytecode VM ikisini de doğrudan
+  sağlar.
+- **Bellek bu modelde kolaydır:** host (C++) heap'i kullanılır; v0 için özel
+  runtime allocator gerekmez.
+- **C'ye transpile, geçerli bir İKİNCİ backend olarak ileride kalır** (frontend
+  backend-bağımsızdır — middle-end ayrımının amacı budur, ADR-006). İleride
+  makine kodu istenirse elle code generator yazmak yerine **libgccjit / LLVM'e
+  bağlanılır** — ama bu çok uzak gelecektir.
+
+> Eski belge/konuşmalarda geçen "JIT" terimi yanlış yönlendiricidir; doğru
+> çerçeve **IR + VM**'dir.
+
+---
+
+## Mimari hatlar
 
 ```
-sqt kaynak kodunu çallıştırır
+KAYNAK KOD
-saqut file:sourcecode.sqt
+   │  lexer
-
+   ▼
-sqt kaynak kodunu C koduna sonrada makine koduna derler. GCC gereklidir
+TOKEN'LAR ──────────────  saqut tokens
-saqut compile file:sourcecode.sqt output:program.exe
+   │  parser (Pratt + recursive descent)
-
+   ▼
-Derleyicinin olduğu gibi çalıştırılması interpreter moduna alır, konsola yazılan kodları alır çalıştırır outputu loglar
+AST ────────────────────  saqut ast
-saqut 
+   │  sembol toplama (iki geçişli)        ┐
-
+   ▼                                       │
-Derleyici kodu alır ve IR üretir
+SEMBOL TABLOSU ─────────  saqut symbols    │  FRONTEND
-saqut parse file:sourcecode.sqt output:program.ces
+   │  semantik analiz (annotation)         │  (yapı + anlam)
-
+   ▼                                       │
-Derleyici IRyi alır ve çalıştırır. Burda kaynak kodu veya IR olup olmadığını otomatik anlar
+ANNOTATE EDİLMİŞ AST ───  saqut ast        ┘
-saqut file:sourcecode.ces
+   │  optimizasyon (opsiyonel, klon üstünde)   ── MIDDLE-END
-
+   ▼
-Derleyici IRyi veya kaynak kodunu alır C diline çevirir
+IR ─────────────────────  (planlanan)      ┐
-saqut transpile file:sourcecode.ces  output:program.c
+   │  bytecode VM / yorumlayıcı döngü       │  BACKEND
-
+   ▼                                        │  (çalıştırma + FFI seam)
-Derleyici kaynak kodu ASTsini çıkarır ve kaydeder
+ÇALIŞTIRMA / ÇIKTI ─────  saqut run        ┘
-saqut file:sourcecode.sqt ast:sourcecode.xml
 ```
 
+- **Frontend** yapıyı ve anlamı modeller (tip, scope, dataflow).
+- **"Hangi çekirdek, hangi cihaz, ne zaman, hangi çıktı formatı"** runtime/backend
+  meselesidir — frontend'e yüklenmez.
 
+---
 
-# Compiler Structure
+## CLI (mevcut + planlanan)
 
-## 1 Source Code
+```
+# --- çalışıyor ---
+saqut tokens   file:kaynak.sqt      # token listesi
+saqut ast      file:kaynak.sqt      # AST (JSON)
+saqut symbols  file:kaynak.sqt      # sembol tablosu (iskelet)
 
-- Yazılan kaynak kodun derleyiciye aktarılması
+# --- planlanan ---
-- Derleyici için belirlenen seçenekler ile derleyici yapısının yeniden yapılandırılması
+saqut run      file:kaynak.sqt      # IR üret + bytecode VM ile çalıştır
-- Derleyicinin outputlarının ayarlanması ve çıkışlarının aktarılması
+saqut ast      file:kaynak.sqt --optimized   # klon, optimize edilmiş AST (öncesi/sonrası)
+saqut transpile file:kaynak.sqt -o prog.c    # ikinci backend (ileride)
+```
 
-## 2 Lexing
+Tasarım gereği her aşamanın çıktısı erken bir noktada dosyalanabilir/loglanabilir
+(programlanabilir derleyici). Token, ham AST, optimize AST ve IR ayrı ayrı
+kaydedilebilir.
 
-Kaynak kodun içindeki tüm harflerin gezilip tek parça büyük bir token listesinin oluşturulması
+---
 
-Bu işlemin sonucunda kaynak kodun içindeki tüm yapılar; semboller, sayılar, stringler ve operatörler olarak 4 kategoriye ayrılır
+## Batteries / stdlib — kuzey yıldızı, ertelendi
 
-## 3 Tokenning
+Gerçek bir genel sürüm pil ile gelmeli (sıralama, sıkıştırma, kripto,
+JSON/XML/HTML ayrıştırma). Ama bu **bugünün işi ve v0.1 değildir.**
 
-Tüm tokenler gezilerek bir Abstract Syntax Tree ağacı (AST) oluşturulur. Tek düze tokenler bu aşamada hiyerarşik olarak
+Mimari çerçeve (monolit korkusunu önler): derleyici pilleri çekirdeğine
+gömmez. Bunun yerine **küçük bir gerçek builtin kümesi** (`print`, temel
+zorunlular) + **gerisi kütüphane/FFI** ile gelir. "Batteries" sorunu aslında
+bir **sınır (FFI/link seam) sorunudur**, "zlib'i yeniden yaz" sorunu değil.
+Sınır bir kez çizilir, piller üstünde sonsuza dek birikir.
 
-File -> Class -> Methods -> Expressions / Statements -> Volumes -> Values
+- **JSON/XML/HTML ayrıştırıcıları saQut'un kendisinde yazılabilir** (string +
+  struct + fonksiyon + kontrol akışı yeter). İlk gerçek demo programları.
+- **Sıkıştırma/kripto:** denenmiş C kütüphanelerine FFI ile bağlan. **Kripto
+  asla elle yazılmaz.**
+- **Bugüne tek yansıması:** IR/runtime tasarlanırken **bilinçli bir FFI seam**
+  ("host fonksiyonu çağır" deliği) bırakılır. `print` bunu zaten zorlar — bunu
+  kaza değil, **kasıtlı bir mekanizma** yapıyoruz (ADR-016).
 
-Şeklinde bir ağaç yapısına kavuşur. Böylece yazılan kaynak kodu anlaşılır ilk yapısına kavuşur
+---
 
-## 4 Parsing
+## Belge haritası
 
-Oluşturulan AST ağacı anlamlaştırılır ve zenginleştirilir. Tanımlanan değerler, fonksiyonlar, classler ve değişkenler belirlenir. Tip kontrolleri ve Syntax hataları burada keşfedilir. Ayrıca Ulaşılamayan kod alanları, sınıfların ulaşılamayan (private) accessorları kontrol edilir, tüm bir kod boyunca class, tipleme, değişken ve döngülerin kullanım adetleri analiz edilir. Sistem içinde kullanılan tüm yapılar için geniş kapsamlı bir Symbol tablosu oluşturulur
+| Belge | İçerik |
+|---|---|
+| `docs/fikirler.md` | ADR-001…005: backend stratejisi, parser, header-only, token, IR |
+| `docs/adr-frontend-analiz.md` | ADR-006…019: frontend, analiz/optimizasyon, çalıştırma modeli, FFI, interface, bellek |
+| `docs/roadmap-frontend.md` | Faz-faz uygulama planı (sembol tablosu → fibonacci) |
+| `docs/transkript-frontend-tasarim.md` | Tasarım oturumunun transkripti |
+| `examples/fibonacci.sqt` | Geçerli referans program (semantik + kod üretimi fixture'ı) |
+| `examples/parser-stress/` | Yalnızca parser'ı zorlayan, **geçerli olmayan** fixture'lar |
 
-## 5 Optimizing
+---
 
-Zenginleştirilmiş AST üzerindeki analizler üzerinden bazı AST dalları silinir, değiştirilir veya yeni dallar eklenebilir
+## İlke
 
-- Constant Folding : 4 + 1 gibi sonucu belli olan ifadeler 5 olarak tutulur
+Bir şey çalışmadan önce çerçeve inşa etmekten kaçın. Önce **uçtan uca tek bir
-- Dead Code Elimination : returnden sonraki kod bloğunun silinmesi veya if(false) ve dengi statementlerin yapıdan kaldırılması
+dikey dilim** çalıştır (kaynak → IR → çalıştır; tamsayı aritmetiği + değişken +
-- Matematiksel olarak değişmez kodların kaldırılması x * 1, x+0, x * 1 gibi valuelerin direkt x olarak değiştirilmesi
+kontrol akışı + tek bir `print`). Modülerlik bir kuzey yıldızıdır, v0.1
-- Hiç kullanılmayan değişkenlerin kaldırılması
+gereksinimi değil; ihtiyaç doğmadan eklenen her soyutlama **daha az değil, daha
-- Sabit (const) değerlerin döngülerin dışına çıkarılması veya programın globaline taşınması
+çok** karmaşıklıktır.
-- Null Check Elimination : Daha önce nullcheck yapılmış bir değişkenin tekrar nullcheck yapılan kontrollerini devredışı bırakmak
-- Type Check Elimination : Daha önce typecheck yapılmış bir değişkenin tekrar typecheck yapılan kontrollerini devredışı bırakmak
-
-## 6 Compiling
-
-Oluşturulmuş tüm AST ağacını tamamen aynı işi yapan daha alt bir veri kümesine indirgeme işidir. Bellekteki AST yapısı ardışık komutlar dizisine çevrilir (Intermediate Representation) IR daha sonra tekrar okunup çalıştırılabilir.
-
-Daha sonra IR ile kurulacak yapı ile bazen HeavyIR bazende LightIR üretilir.
-LightIR, en temiz ve hızlı ancak hiç bir ayrıntı içermeyen koddur. Kaynak kodun çalıştırılması için mükemmel veridir ancak debug verilerinden yoksundur
-HeavyIR, kaynak kodu verilerinin yanı sıra orjinal AST üzerinde tanımlanmış değişken isimleri ayrıntıları ve tiplemeleride içerir. LightIRye göre daha ayrıntılı ve büyüktür ancak debugging ve kaynak kodun parça parça okunduğu durumlar için (örneğin interpreter) kullanışlıdır
-
-## 7 Interpreting
-
-Derleyici HeavyIR üretir ve Symbol tablosunu silmez.
-Optimizasyonların çoğu kapatılır.
-Oluşturulmuş HeavyIR kodu çalıştırılır çalışma bittikten sonra stackframe kapatılmaz yeni girişler beklenir. Yeni kaynak kodu girişleri yapıldığında yine derlenir ve anında çalıştırılır. Yeni çalıştırılan kaynak kodu bir önceki stackframe içersinde symbol tablosu dikkate alınarak output üretir böylece önceki değerler halen kullanılabilir
-
-## or 7 Executing
-
-Derleyici LightIR üretir IR oluşturulduktan sonra symbol tablosu silinir.
-Üretilen IR otomatize edilmiş bellekte yüksek performans ile çalıştırılır.
-
-Derleyici o an ürettiği kaynak kodu anında çalıştırdığı (JIT) gibi
-Daha önce üretilmiş ve depolanmış IR kodunuda çalıştırabilir
-
-## or 7 Transpiling
-
-Derleyici HeavyIR üretir ve Symbol tablosunu silmez.
-Derleyici IR üretmez bunun yerine AST Üzerinden yeni bir dile çevrilir.
-Duruma göre daha üst bir seviye dile dönüşüm yapıldığı gibi daha alt bir dile dönüşüm yapılabilir. IR üretilmez bunun yerine alınan kaynak kodu farklı bir kaynak koduna çevrilir
-
-# programmable compiler
-
-Derleyici tek seferde kaynak kodu alıp okuyup çalıştırabilir veya derleyebilir.
-Ayrıca debug ortamlarında veya daha ayrıntılı projelerde derleme anına müdehale edilebilir
-
-## Stage Session
-
-Derleyiciye verilen bazı parametreler ile Lexer ve Tokenizer anında bazı işlemlerin yapılması engellenebilir
-Örneğin accessorler kapatılabilir, hexedecimal sayılar kapatılabilir. Veya class olmadan globale yazılmış kodlar engellenebilir
-
-## AST Session
-
-Derleyiciye verilen bazı parametreler ile class yapılarına müdehale edilebilir, tipleme sistemleri sabitlenebilir, tek bir metot içerisine yazılacak kod sınırlanabilir veya for içerisinde for döngüsü kısıtlanabilir. Yazılan kod için analizler sonucunda bazı bloklar görmezden gelinebilir veya manipüle edilebilir
-
-## Optimizing Session
-
-Optimizasyon aşamaları parametreler ile tek tek açılabilir veya kapatılabilir
-
-## Output Session
-
-Derleyici ürettiği veriyi erken bir aşamada dosyalayabilir ve loglayabilir.
-Derleyicinin oluşturduğui token, Pure AST, Optimized AST, LightIR veya HeavyIR ayrı ayrı kaydedilebilir
-
-## Compiling Session
-
-AST ağacını IRye dönüştürürken neleri aktaracağı derleyici parametre şeklinde verilebilir.
-IR, yanlızca JIT ve Compiling modunda değiştirilebilir. Interpreter modunda değiştirilmesine izin verilmez
-IR olarak tipleme, sınıflar, değişken isimleri, tekrarlama kayıtları, işlemler ve statementlerin hangilerinin eklenebileceği değiştirilebilir

scripts/build.sh

@@ -0,0 +1,9 @@
+#!/bin/bash
+set -e
+PROJECT_ROOT="$( cd "$( dirname "${BASH_SOURCE[0]}" )/.." &> /dev/null && pwd )"
+BUILD_DIR="$PROJECT_ROOT/build"
+mkdir -p "$BUILD_DIR"
+cd "$BUILD_DIR"
+cmake -G Ninja -DCMAKE_BUILD_TYPE=Debug ..
+ninja
+echo "Derleme başarılı: build/saqut"

scripts/create_future_issues.py

@@ -0,0 +1,560 @@
+#!/usr/bin/env python3
+"""Faz 0-4 sonrasi icin vizyon/backlog issue'lari.
+
+Bu issue'lar PLAN degildir; fikir/tartisma kayitlaridir. Faz issue'larindan
+(#69-73) farkli olarak "Sonuc ve Basari Kriterleri" / "Muhendis olmayan analiz"
+bolumleri yoktur - bunun yerine "Acik Sorular" bolumu vardir. Iceriklerin
+zamanla degismesi beklenir.
+"""
+from gitea import make_request, REPO_PATH
+
+L_FIKIR = 66
+L_IRVM = 67
+L_MODUL = 68
+L_TIP = 69
+L_FFI = 70
+L_TOOLING = 71
+L_VIZYON = 72
+
+issues_data = [
+    # ---------------- IR & Bytecode VM ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] IR Komut Seti Tasarımı (Üç-Adresli Kod / Three-Address Code)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Faz 0-4 bitince AST (Abstract Syntax Tree, Soyut Sözdizimi Ağacı) tip ve sembol bilgisiyle dolu olacak. Ama AST hâlâ "ağaç" — VM'in (Bytecode VM, Bayt Kodu Sanal Makinesi) çalıştırabileceği düz bir komut listesi değil. Bu issue, AST'den üretilecek **IR'in (Immediate Representation, Ara Temsil)** komut setini tartışır.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **Üç-adresli kod (three-address code):** `t1 = a + b`, `t2 = t1 * c` gibi her komut en fazla bir işlem yapar. Okunabilirlik (alet çantası felsefesiyle uyumlu — `saqut ir` ile basılabilir) ile uygulama kolaylığı arasında iyi bir denge.
+- Minimal opcode ailesi: aritmetik (`add/sub/mul/div`), karşılaştırma, atama (`store/load`), kontrol akışı (`jump/jump_if_false/label`), fonksiyon (`call/return`), dizi/struct erişimi (`get_field/set_field/get_index/set_index`).
+- Her IR komutu kaynak `SourceLocation`'ı taşımalı — hata mesajları ve "öncesi/sonrası" karşılaştırması için (alet çantası amacı).
+- `examples/fibonacci.sqt` için elle IR çıktısı yazılıp hedef format netleştirilebilir (taslak doküman olarak).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Üç-adresli kod mu, yoksa stack-tabanlı (yığın tabanlı) bir ara form mu daha basit olur? (VM tasarımıyla bağlantılı, bkz. ilgili issue)
+- Struct/array gibi değer-semantikli (value semantics) tipler IR seviyesinde nasıl temsil edilir — kopyalama ne zaman gerçek bir IR komutu olur?
+- Optimizasyon (Faz 4) pass'leri AST üzerinde mi kalır, yoksa IR seviyesine de mi taşınır?
+
+*İmza/Yorum:* Bu issue, "IR güçlendirme" yol haritasının (roadmap-frontend.md sonu) ilk taslağıdır. Faz 0-4 bitmeden kilitli karar alınmamalı — sadece beyin fırtınası."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] IR'in Serileştirilmesi ve İncelenebilirliği (`saqut ir` komutu)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+saQut'un varlık sebebi "her aşamanın dışarıdan görülebilir olması". Token, AST ve sembol tablosu zaten `saqut tokens/ast/symbols` ile JSON olarak görülebiliyor. IR de aynı muameleyi görmeli.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- `saqut ir file:kaynak.sqt` komutu: AST'den üretilen IR'i hem **insan-okur metin** (örn. assembly benzeri `t1 = a + b`) hem de **JSON** (`--format=json`) olarak basar.
+- `--optimized` bayrağıyla optimizasyon öncesi/sonrası IR yan yana (diff) gösterilebilir — Faz 4'teki AST öncesi/sonrası karşılaştırmasının IR karşılığı.
+- Her IR komutuna kaynak satır/sütun referansı eklenip, IR'den kaynağa "geri işaretleme" (source map benzeri) yapılabilir — ileride debugger için temel oluşturur.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- IR metin formatı kendi mini-sözdizimi mi olacak, yoksa mevcut JSON şemasının bir uzantısı mı?
+- IR dump'ı dosyaya yazılıp tekrar VM'e beslenebilir mi (round-trip) — bu, derleme adımlarını birbirinden bağımsız test etmeyi kolaylaştırır.
+
+*İmza/Yorum:* Bu, "programlanabilir derleyici" vaadinin IR ayağı. Küçük ama saQut'un kimliği için sembolik önemde."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Bytecode Formatı: Yığın-Tabanlı mı (Stack-based), Register-Tabanlı mı VM?",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+ADR-015 çalıştırma modelini kilitledi: IR + bytecode VM (yorumlayıcı döngü), gerçek makine-kodu JIT yok. Ama VM'in *iç mimarisi* henüz seçilmedi: **yığın-tabanlı (stack-based, Python/JVM/Wasm tarzı)** mi, **register-tabanlı (Lua 5'in VM'i tarzı, sanal register'lar)** mı?
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **Yığın-tabanlı:** Komutlar değer push/pop eder (`push a`, `push b`, `add`). Üretmesi basit, IR'den bytecode'a çeviri kolay. Dezavantaj: gereksiz push/pop'lar (performans, ama saQut için öncelik değil — bkz. ADR-015 "determinizm/incelenebilirlik > hız").
+- **Register-tabanlı:** Her fonksiyonun sanal register'ları olur (`add r1, r2, r3`). Daha az komut, ama derleyici tarafı (register allocation - kayıt tahsisi) daha karmaşık.
+- saQut'un önceliği **basitlik + incelenebilirlik** olduğu için yığın-tabanlı VM ile başlamak "önce dikey dilim" ilkesine daha uygun olabilir; register-tabanlı'ya geçiş ileride bir "VM v2" issue'su olabilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Yığın-tabanlı seçilirse, fonksiyon çağrıları için ayrı bir "call stack" mı, tek bir birleşik yığın mı kullanılır?
+- Debug/inceleme modunda her adımdan sonra yığının tam içeriği dump edilebilir mi (alet çantası vaadiyle doğrudan ilişkili)?
+
+*İmza/Yorum:* Bu karar IR komut setini (önceki issue) doğrudan etkiler — birlikte tartışılmalı. Önerim: v0 için yığın-tabanlı, basitliği ve incelenebilirliği önceliklendirdiği için."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] VM Yorumlayıcı Döngüsü ve Dispatch Stratejisi",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Bytecode VM'in kalbi, her komutu okuyup ilgili işlemi yapan "yorumlayıcı döngü" (interpreter loop / dispatch loop). Bu döngünün nasıl yazılacağı hem performansı hem de kod okunabilirliğini etkiler.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **Switch-case dispatch:** `switch(opcode) { case ADD: ...; case JUMP: ...; }`. En basit, en okunabilir, derleyici bağımsız (portable). saQut'un "incelenebilir" felsefesiyle en uyumlu başlangıç noktası.
+- **Computed goto / jump table:** Daha hızlı ama derleyiciye özel uzantılar gerektirir (GCC/Clang `&&label`), taşınabilirlik düşer. Hız öncelik değilse (ADR-015) v0'da gereksiz karmaşıklık.
+- **Threaded code:** Her IR komutunu doğrudan bir C++ fonksiyon pointer'ına çeviren ileri teknik — şimdilik kapsam dışı.
+- v0 önerisi: basit switch-case + her adımda "trace" modu (her komut çalışmadan önce/sonra durum dump edilebilir, ADR-016 FFI seam ile `print` zaten bu yola hazırlanıyor).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Yorumlayıcı tek bir `run()` fonksiyonu mu olacak, yoksa her opcode için ayrı `handle_*` fonksiyonu mu (okunabilirlik vs. fonksiyon çağrı maliyeti — ama maliyet öncelik değil)?
+- Adım-adım çalıştırma (step) ve "tüm programı çalıştır" (run) aynı döngüyü mü paylaşacak?
+
+*İmza/Yorum:* "Önce dikey dilim" ilkesi burada da geçerli: en basit switch-case ile fibonacci çalışsın, optimize dispatch ileri bir konu."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Fonksiyon Çağrı Mekanizması ve Call Frame Tasarımı",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`examples/fibonacci.sqt` özyinelemeli (recursive) bir fonksiyon. VM'in fonksiyon çağrılarını (call/return), parametreleri ve yerel değişkenleri nasıl tuttuğu — yani **call frame (çağrı çerçevesi)** tasarımı — özyinelemenin doğru çalışması için kritik.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Her fonksiyon çağrısında bir "frame" oluşturulur: dönüş adresi, parametreler, yerel değişkenler için ayrılan yer. Bu frame'ler bir "call stack" üzerinde tutulur (host C++ heap'i üzerinde — ADR-015, özel allocator yok).
+- Özyinelemeli çağrılar (fibonacci(n-1), fibonacci(n-2)) her biri kendi frame'ine sahip olmalı — değişkenler birbirine karışmamalı (scope-based memory model, ADR-014).
+- Maksimum çağrı derinliği (stack overflow koruması) — basit bir sayaç/limit ile "stack taşması" hatası verilebilir (yeni bir E-kodu olabilir, ileride katalogla birleştirilir).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Frame boyutu derleme zamanında mı (compile-time, fonksiyonun yerel değişken sayısına göre) hesaplanır, yoksa dinamik mi büyür?
+- Fonksiyon dönüş değeri yığının üstüne mi konur (yığın-tabanlı VM ile uyumlu), yoksa ayrı bir "return register" mı kullanılır?
+
+*İmza/Yorum:* Bu issue VM tasarımı (önceki issue) seçimine bağımlıdır; ama fibonacci'nin "bitti" tanımı (recursive + iterative) bu mekanizma olmadan anlamsızdır — birinci öncelikli IR/VM konusu."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Array ve Struct'ların Runtime Bellek Düzeni",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Dil kimliği `struct` ve `int[]` (array/dizi) içeriyor, value semantics (değer semantiği) ile. VM çalışırken bu değerlerin bellekte nasıl yer alacağı — kopyalama ne zaman olur, struct içinde struct/array nasıl saklanır — netleşmeli.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Value semantics demek: `struct Point p2 = p1;` ifadesi `p1`'in **tam kopyasını** oluşturur (referans değil). VM'de bu, struct'ın tüm alanlarının yığın/heap'te kopyalanması anlamına gelir.
+- Array boyutu derleme zamanında sabit mi (E009 hatası bunu zaten kontrol ediyor), yoksa dinamik büyüyebilen bir array tipi de mi olacak (`std::vector` benzeri, host heap üzerinde)?
+- Struct içinde struct: iç içe value-copy maliyeti büyüyebilir — ama saQut'ta "hız öncelik değil" (ADR-015), önce doğruluk.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Dinamik boyutlu array (`int[]` boyutu çalışma zamanında belirlenen) v0 kapsamında mı, yoksa v1'e mi bırakılır?
+- Struct kopyalama IR'de tek bir "copy" komutu mu olur, yoksa alan-alan kopyalama komut dizisine mi açılır (incelenebilirlik açısından ikincisi daha "alet çantası" uyumlu olabilir)?
+
+*İmza/Yorum:* ADR-014'teki "scope-based bellek artık gerekçeli" notuyla doğrudan ilişkili — bu issue o kararın runtime'a yansımasıdır."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] IR Seviyesinde Kontrol Akışı Grafiği (CFG) ve SSA — Gerekli mi?",
+        "labels": [L_FIKIR, L_IRVM],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Çoğu "gerçek" derleyici (GCC, LLVM) IR'i bir **CFG (Control Flow Graph, Kontrol Akışı Grafiği)** üzerinde **SSA (Static Single Assignment, Statik Tekil Atama)** formunda tutar. Bu, ileri optimizasyonları (constant propagation, dead code elimination'ın güçlü hali) çok kolaylaştırır ama ciddi bir mühendislik yatırımıdır.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- saQut'un Faz 4 optimizasyonları (constant folding, dead code elimination) şu an **AST üzerinde** çalışıyor ve bu yeterli olabilir — CFG/SSA şart değil.
+- CFG/SSA'nın getirisi: döngü içindeki optimizasyonlar, daha güçlü dead-code analizi. Maliyeti: yeni bir ara temsil katmanı, "basit kalsın" ilkesiyle gerilim yaratabilir.
+- Orta yol: basit IR (üç-adresli kod, lineer komut listesi + `jump`/`label`) yeterli olduğu sürece CFG/SSA'ya **geçilmez**; ancak optimizasyon ihtiyaçları büyürse (örn. döngü-invariant kod taşıma) bu issue tekrar açılır.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- "Yeterlilik" sınırı nasıl ölçülür? Belki: fibonacci + birkaç döngü/dizi örneği optimize edildiğinde gözle görülür iyileşme varsa CFG/SSA'ya gerek yoktur.
+- CFG olmadan da basit "basic block" (temel blok) kavramı IR'e eklenebilir mi (sadece jump hedeflerini gruplamak için, SSA olmadan)?
+
+*İmza/Yorum:* Bu issue kasıtlı olarak "yapma" eğiliminde — erken soyutlama riskine karşı bir hatırlatma (roadmap'teki "önce dikey dilim" ilkesi)."""
+    },
+    # ---------------- Moduller / Import ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] Import Sözdizimi ve Modül Çözümleme",
+        "labels": [L_FIKIR, L_MODUL],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Şu ana kadar tüm tasarım **tek dosyalı** programları (`examples/fibonacci.sqt`) hedefliyor. Ama gerçek projeler birden fazla dosyaya bölünür. saQut'a "başka bir dosyadaki fonksiyon/struct'ı kullan" diyebilmek için bir **import (içe aktarma)** sözdizimi gerekir.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- En basit model: `import "util.sqt"` — dosya yolu tabanlı, C'nin `#include`'una benzer ama metin yapıştırma değil, **sembol tablosu seviyesinde birleştirme** (her dosya kendi AST'sine sahip kalır, sembol çözümleme dosyalar arası genişler).
+- Alternatif: isim-tabanlı modül sistemi (`import util` → `util.sqt` veya `util/` dizini arar), Go/Python tarzı.
+- saQut'ta `class`/namespace yok — modül adı, dosya adına eşlenebilecek doğal bir "isim alanı" (namespace) adayı olabilir: `util.helper()` gibi nokta-erişimi.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Döngüsel import (A, B'yi; B, A'yı import ediyor) nasıl ele alınır — derleme hatası mı, yoksa forward-declaration ile mi çözülür (ADR-011'deki forward-reference mantığına benzer)?
+- Import edilen dosyanın AST'si her derlemede yeniden mi ayrıştırılır, yoksa bir "derleme birimi cache"i mi olur (LSP issue'suyla bağlantılı)?
+
+*İmza/Yorum:* Bu, "Faz 5: Modüller" için doğal bir başlangıç noktası olabilir — ama Faz 0-4 (tek dosya, fibonacci) bitmeden ele alınmamalı."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Modüller Arası Görünürlük (public/private) ve İsim Çakışmaları",
+        "labels": [L_FIKIR, L_MODUL],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+İmport sistemi geldiğinde, "her şey her yerden görülebilir mi" sorusu ortaya çıkar. Bu, sembol tablosunun (Faz 2) modüller arası nasıl genişletileceğiyle doğrudan ilgili.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- En basit kural: bir dosyadaki **tüm üst-seviye tanımlar** (fonksiyon, struct, global değişken) import eden dosyaya açık olur — "herkese açık" (public-by-default), C'nin extern'siz fonksiyonlarına benzer. Basitlik açısından v0 için cazip.
+- Daha kontrollü model: `private` anahtar kelimesi ile bir dosyaya özel tanımlar işaretlenebilir — ama bu, dil kimliğine yeni bir anahtar kelime ekler (ADR'lerle uyumlu mu tartışılmalı).
+- İsim çakışması (iki modülde aynı isimde fonksiyon): modül-öneki (`util.process()`) zorunlu kılınarak çözülebilir — bu, import sözdizimi issue'suyla birlikte kararlaştırılmalı.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- "Herkese açık" model, sembol tablosunun global scope'unu modüller arasında nasıl birleştirir — her modül kendi global scope'una mı sahip olur, yoksa tek bir "program-geneli" scope mu?
+- Bu karar E002 (çift tanım) hatasının kapsamını değiştirir mi — aynı isim iki modülde tanımlanırsa hata mı, yoksa öneklemeyle ayrışır mı?
+
+*İmza/Yorum:* Önerim: v0 için "herkese açık, modül-önekiyle eriş" — basit ve declare-before-use (ADR-011) felsefesiyle tutarlı."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Çoklu Dosya Derleme ve Bağımlılık Sırası",
+        "labels": [L_FIKIR, L_MODUL],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Import sistemi geldiğinde, `saqut run main.sqt` komutu artık tek dosya değil, bir **bağımlılık ağacı** (dependency graph) derlemek zorunda kalır. Bu issue, CLI ve derleme akışının (pipeline) buna nasıl uyacağını tartışır.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Derleyici önce tüm `import` ifadelerini tarayıp bir **dosya bağımlılık grafiği** çıkarır (basit DFS/topological sort — ADR-011'deki struct çevrim kontrolüyle aynı algoritmik aile).
+- Her dosya kendi AST'sine ve (Faz 2 sonrası) kendi sembol tablosu parçasına sahip olur; sembol çözümleme son adımda birleştirilir.
+- "Programlanabilir derleyici" felsefesiyle: `saqut ast --module=util.sqt` gibi tek bir modülün AST'si de ayrı incelenebilir kalmalı — çoklu dosya derleme tek-dosya inceleme yeteneğini kırmamalı.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Döngüsel bağımlılık (önceki issue'da bahsedilen) burada nasıl raporlanır — yeni bir E-kodu mu (örn. `E011`)?
+- Derleme çıktısı (IR/bytecode) tek bir birleşik dosya mı olur, yoksa modül-başına ayrı IR mi üretilip VM'de "link" edilir (gerçek linker'lara benzer ama çok daha basit)?
+
+*İmza/Yorum:* Bu konunun karmaşıklığı yüksek olabilir — "önce dikey dilim" ilkesi burada özellikle geçerli: tek-dosya fibonacci bitmeden bu issue'ya başlanmamalı."""
+    },
+    # ---------------- Tip Sistemi Genişletmeleri ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] Native Decimal Tipi (Ondalıklı Sayılarda Hassasiyet)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TIP],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`float`/`double` ikili (binary) kayan-nokta sayılardır ve ondalık kesirleri (örn. `0.1`) tam temsil edemez — bu, para/finans hesaplamalarında hatalara yol açar. Birçok modern dil (C#, Python `Decimal`) bunun için ayrı bir **decimal (ondalık) tip** sunar.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- `decimal` yeni bir primitif `TypeKind` olarak `src/core/type.hpp`'ye eklenebilir (Faz 0'ın `Type` sınıfı genişletilebilir tasarlanmalı — bu issue o genişletilebilirliği şimdiden akılda tutmak için var).
+- Runtime temsili: sabit-noktalı (fixed-point) tamsayı + ölçek (scale) çifti (örn. "scaled integer" — `12345` ve ölçek `2` → `123.45`). Host heap'te basit bir struct olarak tutulabilir, özel kütüphane gerekmez (v0).
+- Literal Adaptasyon Kuralı (ADR-010) ile ilişki: `decimal x = 1;` geçerli olmalı (tamsayı → decimal kayıpsız); `decimal x = 1.5;` (float literal → decimal) hassasiyet tartışması gerektirir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- `decimal` aritmetiği (`+`, `*`) için taşma (overflow) kuralları ne olacak — hata mı, yoksa otomatik büyüme mi (bu, "host heap, özel allocator yok" ADR-015 ilkesiyle gerilim yaratabilir)?
+- Bu tip v0.1'in parçası mı, yoksa "batteries" (ADR-017) kapsamında ileride bir FFI/kütüphane çözümü mü?
+
+*İmza/Yorum:* "Modern dillerin standart hale getirdiği ama derleyici çekirdeğine gömülmesi gereken" tiplerin ilk örneği — kullanıcı isteğiyle doğrudan örtüşüyor."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Native Date/Time (Tarih/Zaman) Tipi",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TIP],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Tarih/zaman, hemen her gerçek programda karşılaşılan ama yanlış yapılması çok kolay bir konudur (saat dilimleri, artık yıllar, formatlar). Modern diller (Go, Rust, JS `Temporal`) bunu standart kütüphaneye/derleyiciye yakın tutar.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- v0 için minimal yaklaşım: `date`/`datetime` yeni bir primitif tip olarak değil, **struct olarak saQut'un kendisinde** tanımlanabilir (`struct Date { int year; int month; int day; }`) — bu, "batteries = FFI/kütüphane sınırı" (ADR-017) felsefesiyle örtüşür ve derleyici çekirdeğine yük bindirmez.
+- Daha ileri: gerçek saat/takvim hesapları (örn. "bugünden 30 gün sonrası") host sisteminden FFI (ADR-016, `callhost`) ile alınabilir — saat dilimi/takvim mantığı saQut içine yazılmaz, denenmiş bir C kütüphanesine (örn. sistem `time.h`) bağlanır.
+- Eğer ileride performans/ergonomi nedeniyle native bir `date` tipi gerekirse, bu issue "native tip mi, struct+FFI mi" kararının kaydı olarak kalır.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- "Şu anki zaman" gibi dış-dünya bağımlı bilgi nasıl elde edilir — bu doğrudan FFI seam'in (`print` sonrası) ikinci gerçek kullanım örneği olabilir mi?
+- Tarih aritmetiği (`tarih + 5 gün`) operatör overload'ı gerektirir mi — ama dilde operatör overload yok (kilitli karar); bu çatışmayı nasıl çözeriz (fonksiyon: `addDays(d, 5)`)?
+
+*İmza/Yorum:* Önerim: v0'da struct+FFI, native tip değil — "batteries boundary" ilkesinin ikinci somut test vakası."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Enum (Sabit Kümesi) Desteği",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TIP],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Şu anki dil kimliğinde `enum` yok. Ama "renk", "durum", "yön" gibi sabit bir küme içinden değer alan değişkenler çok yaygındır ve bunları `int` ile temsil etmek (örn. `0=KIRMIZI, 1=MAVI`) hem hata-eğilimli hem de okunaksızdır.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- En basit model: `enum Renk { KIRMIZI, MAVI, YESIL }` — derleme zamanında `int`'e eşlenen adlandırılmış sabitler. Tip denetimi (Faz 3) açısından `Renk` ayrı bir `TypeKind` (ya da struct'a benzer adlandırılmış-tip) olarak ele alınabilir; `int`'le gizli dönüşüm yasak (ADR-010 ile tutarlı — `Renk x = 0;` yerine `Renk x = KIRMIZI;`).
+- `switch`/`match` ile birlikte düşünülürse (dilde şu an `switch` yok, sadece `if`) enum'un asıl gücü ortaya çıkar — bu issue, ileride bir `switch` tartışmasını da tetikleyebilir.
+- Struct'lara ek yük getirmez, sembol tablosuna (Faz 2) yeni bir `SymbolKind::EnumValue` eklenmesi yeterli olabilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Enum değerleri sadece `int` mi temsil eder, yoksa ileride `string` etiketli enum (örn. JSON serileştirmede yararlı) da düşünülür mü?
+- `interface` gibi enum da "ertelendi" listesine mi girer, yoksa v0.1'e (fibonacci sonrası ilk gerçek dil-genişletmesi) yakın bir öncelik mi?
+
+*İmza/Yorum:* Düşük karmaşıklıkta, yüksek günlük-kullanım faydası olan bir özellik — "fibonacci sonrası ilk küçük kazanımlar" listesine iyi bir aday."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] String'in İç Temsili ve Unicode/UTF-8 Stratejisi",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TIP],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`string` tipi dil kimliğinde var ama "string nedir" sorusu (bayt dizisi mi, karakter dizisi mi, UTF-8 mi) henüz hiç tartışılmadı. Bu karar, `length()`, indeksleme (`s[0]`), ve dosya/konsol I/O'sunun davranışını doğrudan belirler.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **UTF-8 bayt dizisi (Go/Rust tarzı):** En basit runtime temsili (host C++ `std::string`'e doğrudan eşlenir, ADR-015 "host heap" ilkesiyle uyumlu). Ama `s[0]` bir bayt döner, bir "karakter" değil — Türkçe karakterler (ç, ş, ğ) çok-baytlı olduğundan indeksleme kafa karıştırabilir.
+- **Kod-noktası (code point) dizisi:** Her "karakter" tek birim — daha sezgisel ama dönüşüm/depolama maliyeti var.
+- v0 önerisi: UTF-8 bayt temsilini benimse (C++'la doğal uyum), ama `length()`/indeksleme dokümantasyonunda "bayt sayısı/bayt indeksi" olduğu açıkça yazılsın — ileride `runeAt()`/`codepointLength()` gibi yardımcı builtin'lerle (ADR-016/017) kod-noktası erişimi sağlanabilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- String **immutable (değişmez)** mi olacak (Java/Python tarzı, value-semantics ile de uyumlu) yoksa mutable mi?
+- String birleştirme (`+`) ve karşılaştırma operatörleri tip denetiminde (Faz 3) nasıl ele alınacak — `string + int` gizli dönüşüm mü (ADR-010 "gizli dönüşüm yok" ile çatışır, muhtemelen `E003`)?
+
+*İmza/Yorum:* Bu karar ne kadar erken alınırsa, sonraki tüm builtin/stdlib tasarımı (özellikle JSON/XML parser örnekleri, ADR-017) o kadar sağlam temellenir."""
+    },
+    # ---------------- FFI / Builtin / Stdlib ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] FFI Seam Detaylı Tasarımı — `callhost` İmzası ve Tip Eşleme (Marshaling)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_FFI],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+ADR-016, "host fonksiyonu çağır" (FFI — Foreign Function Interface, Yabancı Fonksiyon Arayüzü) mekanizmasının **kasıtlı** bir tasarım kararı olduğunu, `print`'in ilk müşterisi olacağını söylüyor. Ama mekanizmanın somut hali (fonksiyon imzası, parametre/dönüş tipi eşlemesi) henüz tasarlanmadı.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- VM'de bir `callhost <isim> <argüman sayısı>` IR/bytecode komutu: argümanlar yığından alınır, C++ tarafındaki kayıtlı bir fonksiyon tablosuna (`std::map<std::string, HostFunction>`) bakılır, sonuç yığına geri konur.
+- Tip eşleme: saQut `int`/`float`/`string`/`bool` değerleri C++ `int`/`double`/`std::string`/`bool`'a nasıl çevrilir (marshaling) — basit primitiflerle başlamak ("önce dikey dilim"), struct/array marshaling'i ileri bir adım olarak bırakmak.
+- Hata yönetimi: host fonksiyon başarısız olursa (örn. dosya bulunamadı) bu, saQut tarafına nasıl yansır — bir hata kodu mu, yoksa `panic` benzeri bir çalışma-zamanı hatası mı (yeni runtime hata kategorisi gerekebilir)?
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Host fonksiyon tablosu derleme zamanında mı sabit (yalnızca derleyicinin sunduğu `print` gibi fonksiyonlar), yoksa kullanıcı kendi C++ fonksiyonunu kayıt edebilir mi (gömülü/embeddable derleyici senaryosu — "alet çantası" ruhuna çok uygun ama kapsam büyütür)?
+- `callhost` IR seviyesinde mi, yoksa daha yüksek seviyeli bir AST-annotation mı (Faz 1'in `ExpressionNode` alanlarına eklenebilir)?
+
+*İmza/Yorum:* `print(fibonacci(n))` çalıştığı gün, bu issue'nun "v0" kapsamı fiilen tamamlanmış olacak — minimal hedef gayet net."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Builtin Fonksiyon Kataloğu ve Çözümleme Mekanizması",
+        "labels": [L_FIKIR, L_FFI],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`print` ilk builtin (yerleşik) fonksiyon. Ama "builtin" kelimesinin derleyici içinde nasıl bir yeri olacağı — sembol tablosunda mı, ayrı bir kayıt defterinde mi — henüz netleşmedi. Bu issue, `print`'ten sonra gelecek `len`, `toString`, `parseInt` gibi fonksiyonların **sistematik** bir şekilde eklenmesini planlar.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Faz 2'nin Symbol Table'ı (sembol tablosu) başlangıçta "önceden tanımlı" (pre-defined) bir global scope ile kurulabilir — her builtin, kullanıcı kodu hiç okunmadan önce bu scope'a `SymbolKind::Function` olarak eklenir. Böylece `print(x)` çağrısı normal bir fonksiyon çağrısı gibi tip denetiminden (Faz 3) geçer.
+- Builtin kataloğu merkezi bir dosyada (`src/runtime/builtins.hpp` gibi) tek listede tutulur: isim, parametre tipleri, dönüş tipi, ve VM'deki karşılığı (FFI üzerinden mi, yoksa doğrudan bir IR opcode'u mu).
+- İlk aday liste (fibonacci sonrası "küçük kazanımlar"): `print`, `len` (string/array uzunluğu), `toString` (sayıdan string'e), `parseInt`/`parseFloat`.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Builtin'ler kullanıcı tarafından **gölgelenebilir (shadow)** mi — yani kullanıcı kendi `print` fonksiyonunu tanımlarsa ne olur (muhtemelen `E002` çift tanım, ama global scope'ta builtin'lerle çakışma ayrı ele alınmalı)?
+- Builtin kataloğu büyüdükçe (örn. 50+ fonksiyon), bunların hepsi "her zaman yüklü" mü olacak, yoksa modül sistemi (ayrı issue) ile "import edilen" bir stdlib mantığına mı evrilecek?
+
+*İmza/Yorum:* `print`'in nasıl çözümlendiğini doğru kurmak, sonraki tüm builtin'lerin şablonu olacak — bu yüzden bu issue erken (Faz 2-3 sırasında) gündeme gelmeli."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Minimal Stdlib Seti (String/Math/Koleksiyon Yardımcıları)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_FFI],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+ADR-017 "batteries = sınır problemi" diyor ve JSON/XML/HTML gibi parser'ların saQut'un kendisinde yazılabileceğini söylüyor. Ama bunlar için bile bir **minimal temel** (string birleştirme, karşılaştırma, sayı↔string dönüşümleri, dizi üzerinde gezinme yardımcıları) gerekir. Bu issue, "demo programları yazılabilir olması için gereken en küçük stdlib" kümesini tanımlar.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **String:** `length(s)`, `substring(s, start, end)`, `charAt(s, i)`, `concat(a, b)` (veya `+` operatörü), `equals(a, b)`.
+- **Sayı:** `toString(n)`, `parseInt(s)`, `parseFloat(s)`, `abs`, `min`, `max`.
+- **Array:** `length(arr)`, belki `append`/`push` (dinamik array tartışmasına bağlı — ayrı issue).
+- Hepsi builtin kataloğu (önceki issue) üzerinden, ya doğrudan IR opcode'u ya da FFI (`callhost`) ile saç host C++ standart kütüphanesine (`<string>`, `<cmath>`) yaslanır — "asla elle yeniden yazma" (ADR-017, kripto örneğiyle aynı ilke string/math için de geçerli).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Bu set "derleyiciye gömülü" mü olmalı (her zaman hazır) yoksa ileride bir "standart modül" (`import std`) olarak mı paketlenmeli — import sistemi (ayrı issue) ile zamanlama ilişkisi var.
+- JSON parser demo'su (ADR-017'de bahsedilen) için bu listenin yeterli olup olmadığı, demo yazılmaya başlandığında netleşecek.
+
+*İmza/Yorum:* "Fibonacci çalıştı" milestone'undan sonraki ikinci somut hedef belki de "stdlib ile küçük bir JSON parser demo'su" olabilir — bu issue o hedefin ön koşullarını listeliyor."""
+    },
+    # ---------------- Tooling: LSP / Syntax Highlighting ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] LSP (Language Server Protocol) Sunucusu Mimarisi",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TOOLING],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+**LSP (Language Server Protocol, Dil Sunucusu Protokolü)**, editörlerin (VS Code, Neovim vb.) "kırmızı çizgi göster", "tanıma git", "otomatik tamamla" gibi özellikleri standart bir protokolle derleyiciden alabilmesini sağlar. saQut'un "incelenebilir derleyici" felsefesi, LSP için aslında olağanüstü bir başlangıç noktası: AST, sembol tablosu ve diagnostic'ler zaten JSON olarak dışa açık.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- LSP sunucusu, saQut derleyicisinin **üstüne** yazılan ayrı bir süreç (process) olabilir — derleyici çekirdeğini bir kütüphane (library) olarak kullanır, stdin/stdout üzerinden JSON-RPC (LSP'nin temel protokolü) ile editörle konuşur.
+- En kritik performans sorunu: editördeki her tuş vuruşunda **tüm dosyayı yeniden derlemek** pahalıdır. "Incremental parsing" (artımlı ayrıştırma) veya en azından "değişen fonksiyonu yeniden derle" gibi bir strateji gerekir — ama bu, v0'ın çok ilerisinde bir konu.
+- "Önce dikey dilim": LSP'nin ilk versiyonu sadece `DiagnosticEngine`'in (Faz 0) çıktısını "hover/error squiggle" olarak göstermekle başlayabilir — tüm dosyayı her kaydette yeniden derlemek v0 için yeterli olabilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- LSP sunucusu aynı C++ binary'sinin bir modu mu (`saqut lsp`) olacak, yoksa tamamen ayrı bir proje mi?
+- "Tanıma git" (go-to-definition) özelliği doğrudan Faz 2'nin Symbol Table'ındaki `definitionLoc`/`references` alanlarından besleniyor — bu alanların LSP ihtiyaçlarına göre yeterli olup olmadığı (örn. cross-file references, modül sistemi geldiğinde) kontrol edilmeli.
+
+*İmza/Yorum:* "Derleyici tamamlandıktan sonra" diye düşünülecek bir konu ama Faz 2'nin sembol tablosu tasarımı şimdiden bunu destekleyecek şekilde (her referansın konumu kayıtlı) kurulursa, LSP'ye geçiş çok daha az acı verir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Syntax Highlighting (Sözdizimi Renklendirme) Grameri",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TOOLING],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Editörlerde `.sqt` dosyalarının renkli görünmesi (anahtar kelimeler, string'ler, yorumlar farklı renkte) geliştirici deneyiminin en temel parçalarından biri — ve LSP'den bağımsız, çok daha basit bir kazanım.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **TextMate grameri** (VS Code'un kullandığı, regex-tabanlı `.tmLanguage.json`): saQut'un tokenizer'ındaki (Tokenizer) 6 token tipinden (`docs` belgelerine göre) yola çıkarak basit bir regex seti yazılabilir — derleyiciden bağımsız, statik bir dosya.
+- **Tree-sitter grameri:** Daha güçlü (gerçek bir parser üretir, hata-toleranslı), ama saQut'un kendi Pratt parser'ından ayrı bir gramer tanımı gerektirir — bakım yükü iki ayrı "dil tanımı" demektir.
+- v0 önerisi: TextMate grameri (en düşük efor, en hızlı görsel kazanım) — `saqut tokens` çıktısı referans alınarak anahtar kelimeler/operatörler/literal'ler renklendirilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Bu gramer, tokenizer'daki token tanımları değiştiğinde **elle senkronize** mi tutulacak, yoksa `saqut tokens --dump-grammar` gibi bir komutla **otomatik üretilebilir** mi (programlanabilir derleyici felsefesiyle çok uyumlu bir fikir)?
+- Hedef editör önceliği ne olacak — VS Code (TextMate) mı, Neovim/Helix (Tree-sitter ekosistemi daha güçlü) mı?
+
+*İmza/Yorum:* Bu, listedeki **en düşük efor / en yüksek "keyif" oranına** sahip issue'lardan biri — derleyici bitmeden bile, sadece tokenizer çıktısından üretilebilir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] `saqut fmt` — Otomatik Kod Biçimlendirici (Formatter)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_TOOLING],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`gofmt`, `rustfmt`, `prettier` gibi araçlar artık modern bir dilin "olmazsa olmaz"ı haline geldi: kod her zaman aynı şekilde biçimlenir, "stil tartışmaları" ortadan kalkar. saQut'un AST'si zaten JSON'a serileştirilebiliyor — bu, bir formatter için iyi bir temel.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- `saqut fmt file:kaynak.sqt`: dosyayı ayrıştırır (AST), AST'yi **kanonik bir şekilde** tekrar kaynak koda yazdırır (pretty-printer / AST → metin).
+- Yorumların (comment) korunması en zor kısım — AST yorum bilgisini taşımıyorsa (Faz 0-1 sırasında bu netleşmeli), formatter yorumları silebilir veya yanlış yere koyabilir. Bu, **AST tasarımına şimdiden not edilmesi gereken bir kısıt.**
+- "Öncesi/sonrası" felsefesiyle: `saqut fmt --check` (CI'da kullanılabilir — "bu dosya zaten formatlı mı?") ve `saqut fmt --write` (dosyayı yerinde değiştir) ayrımı yapılabilir.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Pretty-printer, AST'den mi yoksa doğrudan token akışından mı (yorumlar dahil tüm token'lar tokenizer'da zaten tutuluyor) üretilmeli — token-tabanlı yaklaşım yorum-koruma sorununu çözebilir.
+- Biçimlendirme kuralları (girinti, boşluk, satır uzunluğu) nasıl ve nerede sabitlenecek — `docs/` altında bir "stil kılavuzu" mu yazılacak?
+
+*İmza/Yorum:* AST tasarımı (Faz 1) sırasında "yorumlar AST'de nasıl temsil edilir" sorusu bu issue'yu doğrudan etkiler — şimdiden not düşülmeye değer bir bağımlılık."""
+    },
+    # ---------------- Gelecek Vizyonu / Deneysel ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] Zaman-Yolculuğu Hata Ayıklama (Time-Travel Debugging) — IR Anlık Görüntüleri",
+        "labels": [L_FIKIR, L_VIZYON],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+saQut'un "her aşama incelenebilir" felsefesi VM çalışma zamanına da taşınabilir: VM her IR komutunu çalıştırdığında **tüm değişken/yığın durumunun anlık görüntüsünü (snapshot)** kaydederse, kullanıcı programı "ileri-geri sarabilir" — modern debugger'larda (rr, Chrome DevTools "time travel") popüler ama çoğu küçük dilde olmayan bir özellik.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- VM'in yorumlayıcı döngüsüne (ilgili issue) bir "trace modu" eklenir: her adımda (komut, önceki durum, sonraki durum) bir listeye/dosyaya yazılır.
+- `saqut run file --trace=trace.json` → `saqut replay trace.json` gibi bir akış: kullanıcı adım adım ileri/geri gidebilir, herhangi bir adımdaki değişken değerlerini görebilir.
+- Bellek modeli basit olduğu için (host heap, özel allocator yok — ADR-015) snapshot almak büyük bir teknik engel değil; asıl maliyet disk/bellek kullanımıdır (büyük döngülerde trace çok büyüyebilir — örnekleme/limit gerekebilir).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Trace formatı IR serileştirmesiyle (ilgili issue) aynı JSON şemasını mı paylaşmalı?
+- Bu özellik "VM v1"in parçası mı, yoksa tamamen ayrı bir "saqut debug" aracı mı?
+
+*İmza/Yorum:* Bu, "alet çantası" felsefesinin VM çalışma zamanına en doğal uzantısı — diğer küçük dillerde nadiren bulunan, saQut'u **ayırt edici** kılabilecek bir özellik."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Derleyici Playground — WebAssembly'e Derleyip Tarayıcıda Çalıştırma",
+        "labels": [L_FIKIR, L_VIZYON],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Rust/Go/TypeScript gibi dillerin "playground" siteleri (tarayıcıda kod yaz, çalıştır, AST/derleme adımlarını gör) hem öğretim hem de tanıtım için çok güçlü bir araç. saQut'un C++ çekirdeği **WebAssembly (Wasm)**'a derlenebilirse (Emscripten ile), tüm derleyici tarayıcıda çalışabilir — sunucu gerekmez.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Emscripten ile `saqut` binary'si bir `.wasm` + JS "glue" koduna derlenir. Web sayfası bu Wasm modülünü yükler, kullanıcı kodunu derleyiciye verir.
+- saQut'un CLI komutları (`tokens`, `ast`, `symbols`, ileride `ir`, `run`) zaten JSON döndürdüğü için, web arayüzü bu JSON'ları görselleştirir — örneğin AST'yi bir ağaç diyagramı olarak çizmek.
+- "Önce dikey dilim, sonra çerçeve" ilkesiyle: bu issue, derleyicinin **kendisi** tamamlanmadan ele alınmaması gereken, ama CMake yapılandırmasına (ADR-003, header-only) Wasm hedefinin **erkenden uyumlu** olup olmadığının kontrol edilmesi gereken bir konudur.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Wasm derlemesi CI'a (varsa) eklenir mi — "her commit'te playground güncel" gibi bir otomasyon hedefi olur mu?
+- Playground sadece görüntüleme mi yapar, yoksa `saqut run` ile gerçek **çalıştırma** da (VM tamamlandıktan sonra) tarayıcıda mümkün olur mu?
+
+*İmza/Yorum:* "Keyif veren" kategorisinin tipik örneği — teknik olarak büyük bir engel yok (C++ → Wasm olgun bir yol), ama önceliği derleyici çekirdeğinden sonra gelmeli."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Dil-İçi Test Bloğu (`test { }`) ve Yerleşik Test Çalıştırıcı",
+        "labels": [L_FIKIR, L_VIZYON],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Rust'ın `#[test]` ve Go'nun `_test.go` dosyaları gibi, modern diller test yazmayı dilin/araç zincirinin **bir parçası** haline getiriyor. saQut için de "fonksiyonumu yazdım, hemen yanına küçük bir test ekleyeyim" akışı düşünülebilir — derleyicinin kendi `examples/fibonacci.sqt` gibi referans programlarını doğrulaması için bile yararlı olur.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Sözdizimi fikri: `test "fibonacci(5) dogru sonucu verir" { assert(fibonacci(5) == 5); }` — `test` ve `assert` yeni anahtar kelimeler/builtin'ler olarak eklenir.
+- `saqut test file:kaynak.sqt`: dosyadaki tüm `test` bloklarını çalıştırır, `assert` başarısız olursa hangi test/satır olduğunu raporlar (DiagnosticEngine'in bir "test sonucu" varyantı gibi düşünülebilir).
+- Bu özellik aslında `assert` builtin'i (FFI/builtin kataloğu issue'suyla ilişkili) + basit bir "bu bloğu normal akıştan ayrı çalıştır" kuralı kadar küçük olabilir — büyük bir çerçeveye gerek yok.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- `test` blokları normal derlemede (`saqut run`) tamamen yok sayılır mı (production kodundan ayrışma), yoksa özel bir bayrakla mı dahil edilir?
+- Bu, dilin **sözdizimine** mi (yeni anahtar kelime) yoksa sadece bir **kütüphane fonksiyonu** (`assert(...)` + isim kuralına dayalı dosya/fonksiyon tarama) düzeyinde mi kalmalı — ikincisi dil kimliğini (kilitli kararlar) bozmaz.
+
+*İmza/Yorum:* "Günümüzde frameworklerde olan ama derleyiciye gömülü gelebilecek" taleplere iyi bir örnek — minimal versiyonu (`assert` builtin'i) çok düşük maliyetli."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Paket Yöneticisi / Modül Kayıt Defteri (Registry) Vizyonu",
+        "labels": [L_FIKIR, L_VIZYON],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Modül sistemi (ayrı issue) "aynı projede birden fazla dosya" sorusunu çözer. Ama "başka birinin yazdığı bir saQut kütüphanesini projeme nasıl eklerim" sorusu bir **paket yöneticisi** gerektirir (npm, cargo, go modules tarzı). Bu, şu an çok uzak bir vizyon ama erken not edilmeye değer.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- En minimal hali: `import "https://git.saqut.com/.../util.sqt"` gibi URL-tabanlı import (Go'nun ilk modül modeline benzer) — merkezi bir registry gerektirmez, ADR-017'deki "FFI/kütüphane sınırı" felsefesiyle uyumlu (saQut çekirdeği paket yönetimini bilmez, sadece dosya/URL okur).
+- Daha "gerçek" hali: `saqut.toml` gibi bir manifest dosyası, bağımlılık sürümleri, kilit dosyası (lock file) — bu, derleyici çekirdeğinden tamamen ayrı bir CLI aracı (`saqut-pkg`) olarak düşünülebilir, çekirdeği şişirmez.
+- saQut'un "alet çantası" kimliği burada bir fırsat sunuyor: paket yöneticisi, saQut'un kendisiyle yazılabilecek bir **dogfooding** (kendi aracını kendi diliyle yazma) projesi olabilir — ama bu, dilin dosya I/O ve string işleme (stdlib issue'ları) yeterince olgunlaştıktan sonra mümkün.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Bu vizyon, projenin "küçük/incelenebilir alet çantası" kimliğiyle ne kadar uyumlu — paket ekosistemi büyüdükçe "monolit korkusu" (ADR-017) geri gelir mi?
+- Merkezi bir registry (sunucu, hosting maliyeti) gerçekten gerekli mi, yoksa Git-tabanlı/URL-tabanlı dağıtık model yeterli mi?
+
+*İmza/Yorum:* En "uzak gelecek" issue'lardan biri — ama "import sistemi" tasarlanırken (örn. URL desteği baştan düşünülürse mi, sonradan mı eklenir) bu vizyonun gölgesi düşebilir, o yüzden şimdiden not."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Akıllı Diagnostic — Hata Mesajlarına \"Neden\" ve \"Nasıl Düzeltilir\" Ekleme",
+        "labels": [L_FIKIR, L_VIZYON],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Faz 0'ın `Diagnostic` yapısında zaten bir `hint` (ipucu) alanı planlanıyor. Bu issue, o alanın **nasıl** dolduğunu ve modern derleyicilerin (Rust, Elm) "hata mesajı bir öğretmen gibi konuşur" felsefesini saQut'a nasıl taşıyabileceğimizi tartışır — yapay zeka kullanmadan, tamamen kural-tabanlı (rule-based).
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- Her hata kodu (`E001`...`E010`) için, hata mesajına ek olarak **statik bir "neden" şablonu** ve mümkünse **"şunu dener misin"** önerisi eklenir. Örnek: `E003` (tip uyuşmazlığı) → "saQut'ta değişkenler arası gizli dönüşüm yapılmaz (bkz. ADR-010); `int` bir değeri `float` değişkene atamak için ... yapabilirsiniz."
+- Bu şablonlar `docs/adr-frontend-analiz.md`'deki kararlarla **doğrudan bağlantılı** olabilir — hata mesajı, ilgili ADR'nin "neden"ini özetleyen bir cümle içerebilir. Bu, dökümantasyon ile derleyici çıktısını birbirine bağlar (saQut'un "her şey ilişkili ve incelenebilir" ruhuna uygun).
+- Elm tarzı "did you mean...?" (yazım hatası önerisi): tanımsız isim hatasında (`E001`), sembol tablosundaki (Faz 2) benzer isimli sembollere Levenshtein-mesafesi gibi basit bir algoritmla öneri sunulabilir — küçük, eğlenceli, yüksek-etkili bir özellik.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Bu zenginleştirilmiş mesajlar `DiagnosticEngine`'in (Faz 0) temel yapısına mı gömülür, yoksa ayrı bir "mesaj kataloğu" dosyası mı olur (çeviri/yerelleştirme ihtimaline de açık kapı bırakır)?
+- "Did you mean" önerisi performans maliyeti yaratır mı (her hata için sembol tablosu taraması) — büyük projelerde sorun olur mu?
+
+*İmza/Yorum:* Bu, derleyicinin "kullanıcıyla konuşma tarzını" belirleyen, teknik olarak küçük ama **algıyı** çok değiştirebilecek bir issue — Faz 0 bittiğinde, kataloğa hint şablonları eklemek ucuz bir ek iştir."""
+    },
+]
+
+for issue in issues_data:
+    endpoint = f"{REPO_PATH}/issues"
+    res = make_request(endpoint, method="POST", data=issue)
+    print(f"Created issue #{res['number']}: {res['title']}")

scripts/create_issues.py

@@ -0,0 +1,160 @@
+#!/usr/bin/env python3
+import sys
+from gitea import make_request, REPO_PATH
+
+issues_data = [
+    {
+        "title": "Faz 0 — Tip Sistemi ve Hata Kayıt Motoru (Type & Diagnostics)",
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Yapıyoruz?)
+Bu iş paketinde derleyicinin çalışması için en temel iki altyapıyı kuracağız: Tip Sistemi (Type System) ve Hata Kayıt/Diagnostic Motoru.
+Tip Sistemi, derleyicinin kaynak koddaki verileri (sayılar, metinler vb.) anlamlandırabilmesi ve tür doğruluğunu denetleyebilmesi için gerekli veri yapısını sağlar.
+Hata Kayıt Motoru ise derleme sırasında oluşan hataları (örneğin tip uyuşmazlığı veya tanımsız değişken kullanımı) biriktirip, kullanıcıya hatanın kaynak koddaki tam yerini (dosya, satır, sütun koordinatları) göstererek raporlayan mekanizmadır. Bu yapı sayesinde derleyici ilk bulduğu hatada hemen durmayacak, tüm hataları toplayıp tek seferde kullanıcıya sunacaktır.
+
+---
+
+### Gelişme (Neyi, Nerede ve Nasıl Yapacaksın?)
+Aşağıdaki adımları sırasıyla gerçekleştir:
+1.  **Tip Yapısı:** `src/core/type.hpp` adında yeni bir dosya oluştur. Burada `TypeKind` (Primitive, Array, Struct, Function, Error) enum sınıfını ve `Type` sınıfını tanımla. Primitif türler için `int`, `float`, `double`, `char`, `string`, `bool`, `void` alt tiplerini destekle. Dizi (Array) türü için eleman tipini (`elementType`), fonksiyon için dönüş ve parametre tiplerini taşıyacak alanlar ekle. `equals()` ve `toString()` gibi metotları implement et.
+2.  **Hata Yapısı:** `src/diagnostic/diagnostic.hpp` dosyasını oluştur. Burada hata seviyelerini (`Error`, `Warning`, `Note`, `Hint`) içeren `DiagLevel` enum sınıfını ve hatanın koordinatlarını tutan `Diagnostic` yapısını tanımla.
+3.  **Diagnostic Kataloğu:** Aynı dosyada derleyicide oluşabilecek hata kodlarını içeren kataloğu (örneğin `E001` - Tanımsız Değişken, `E002` - Çift Tanım, `E003` - Tip Uyuşmazlığı, `E010` - Döngüsel Struct Tanımı vb.) sabitle.
+4.  **DiagnosticEngine:** `src/diagnostic/diagnostic_engine.hpp` dosyasını oluştur. `DiagnosticEngine` sınıfı hataları bir vektörde biriktirmeli, `report()` metoduyla yeni hata almalı ve `printAll()` ile bunları ekrana formatlı yazmalıdır.
+
+*Geliştirme Dalı (Branch):* `feature/faz0-temeller`
+
+---
+
+### Sonuç ve Başarı Kriterleri
+Bu işin bittiğini ve başarılı olduğunu şu kriterlerle doğrulayacağız:
+1.  `Type::equals()` metodu için yazılan birim testler (Unit Tests) farklı tip kombinasyonlarını (örneğin `int` ile `int` eşit, `int` ile `float` veya `int[]` farklı) hatasız doğrulamalıdır.
+2.  `DiagnosticEngine` sınıfına 3 farklı hata raporlanıp `printAll()` çağrıldığında, çıktıda hata kodları (`E001` vb.) ve kaynak kod satır/sütun koordinatları doğru sırayla ve biçimde ekrana yazılmalıdır.
+3.  Derleyici uyarısız (`-Wall -Wextra`) derlenmelidir.
+
+*Mühendis Olmayanlar İçin Analiz:* Bu aşama derleyicinin arka planındaki veri yapılarını kurduğu için görsel bir çıktı üretmez, ancak sonraki tüm aşamaların temelidir. Karmaşıklığı **Düşük**, yapım süresi yaklaşık **1-2 gün**dür.
+*İmza/Yorum:* Bu altyapı semantik analizin (Faz 3) hata raporlayabilmesi için kritik önkoşuldur."""
+    },
+    {
+        "title": "Faz 1 — AST Hiyerarşisinin Refaktörü (Expression ve Statement Ayrımı)",
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Yapıyoruz?)
+Bu iş paketinde, derleyicinin kaynak kodu okuduktan sonra hafızada oluşturduğu Soyut Sözdizimi Ağacı (Abstract Syntax Tree - AST) düğümlerini yeniden yapılandıracağız.
+Şu anda tüm AST düğümleri tek bir `ASTNode` taban sınıfından türemektedir. Ancak anlamsal olarak iki farklı düğüm türü vardır:
+1.  **Expression (İfade):** Bir değer üreten yapılar (örneğin `5 + 3` veya değişken isimleri). Bunların bir veri tipi (Type) olur.
+2.  **Statement (Deyim):** Bir değer üretmeyen, sadece bir iş/eylem yürüten kontrol yapıları (örneğin `if` bloğu, döngüler veya `return`). Bunların tipi yoktur ancak erişilebilirlik (reachability) durumları analiz edilir.
+Bu iki yapıyı birbirinden ayırmak, sonraki aşamada tip denetimi yapabilmemiz için zorunludur.
+
+---
+
+### Gelişme (Neyi, Nerede ve Nasıl Yapacaksın?)
+Aşağıdaki adımları sırasıyla gerçekleştir:
+1.  **Ara Taban Sınıflarını Ekle:** `src/parser/ast_node.hpp` dosyasına `ExpressionNode` ve `StatementNode` adında iki yeni sınıf ekle. `ExpressionNode` sınıfına `resolvedType` (çözümlenmiş tip), `isConstant` ve `foldedValue` (optimizasyon için) alanlarını koy. `StatementNode` sınıfına ise `isReachable` (erişilebilirlik bayrağı) alanını ekle.
+2.  **Düğümleri Güncelle:** `src/parser/nodes/` dizinindeki tüm dosyaları tara. `LiteralNode`, `BinaryExpressionNode`, `IdentifierNode`, `CallExpressionNode` gibi değer üreten tüm sınıfları `ExpressionNode`'dan türet. `IfStatementNode`, `WhileStatementNode`, `ReturnStatementNode` vb. sınıfları ise `StatementNode`'dan türet.
+3.  **Çocuk Gezintisini Düzelt:** AST taban sınıfındaki `getChildren()` metodunun alt sınıflar tarafından ezilmesini (override) sağla. Örneğin `BinaryExpressionNode` sınıfında `Left` ve `Right` düğümlerini dinamik olarak `getChildren()` içinde döndür. Bu, genel ağaç gezginlerinin (Tree Walker) alt düğümleri eksiksiz taramasını sağlayacaktır.
+4.  **toJson Modifikasyonu:** `toJson()` metotlarını güncelleyerek yeni alanları (çözümlenmiş tip ve erişilebilirlik bilgileri) JSON çıktısına ekle.
+
+*Geliştirme Dalı (Branch):* `feature/faz1-ast-refactor`
+
+---
+
+### Sonuç ve Başarı Kriterleri
+Bu işin bittiğini ve başarılı olduğunu şu kriterlerle doğrulayacağız:
+1.  `saqut ast examples/fibonacci.sqt` komutu çalıştırıldığında üretilen JSON çıktısında, ifadeler için `resolvedType` alanı (boş olarak) ve deyimler için `isReachable` alanı (true olarak) görünmelidir.
+2.  JSON yapısının doğruluğu `python3 -m json.tool` ile test edildiğinde hiçbir parse hatası vermebelidir (regresyon testi).
+3.  Tüm kodlar uyarısız derlenmelidir.
+
+*Mühendis Olmayanlar İçin Analiz:* Bu aşama mevcut veri yapısını daha düzenli hale getirir. Dışarıdan bakıldığında JSON çıktısında yeni alanlar görülür. Karmaşıklığı **Düşük-Orta**, yapım süresi yaklaşık **2 gün**dür.
+*İmza/Yorum:* Düğüm alanlarındaki `children` vektörü tutarsızlığı bu fazda tamamen çözülmeli, ağaçta yukarı ve aşağı gezinme API'si garanti altına alınmalıdır."""
+    },
+    {
+        "title": "Faz 2 — Sembol Tablosu ve İki Geçişli Toplama (Scope & Symbol Table)",
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Yapıyoruz?)
+Bu iş paketinde derleyicinin \"Hafızası\" sayılan Sembol Tablosunu (Symbol Table) kuracağız.
+Sembol Tablosu, kaynak koddaki değişkenlerin, fonksiyonların ve veri yapılarının (struct) tanımlarını, veri tiplerini, hangi kapsamlarda (Scope) geçerli olduklarını ve kodun neresinde kullanıldıklarını (referanslarını) takip eden bir veri yapısıdır.
+Dilimiz, tanımlanmadan önce fonksiyon çağrılmasına izin verdiği için (ileri başvuru / forward-reference), sembolleri toplama işlemini iki geçişli bir algoritma ile yapmak zorundayız.
+
+---
+
+### Gelişme (Neyi, Nerede ve Nasıl Yapacaksın?)
+Aşağıdaki adımları sırasıyla gerçekleştir:
+1.  **Sembol ve Kapsam Yapıları:** `src/symbol/` adında yeni bir dizin aç. Burada `Symbol` yapısını tanımla (ad, tür, tip, tanım konumu, referans listesi alanları bulunsun). `Scope` sınıfını iç içe geçebilir ağaç yapısında yaz; her scope bir üst scope'a pointer tutsun.
+2.  **SymbolTable Yöneticisi:** `src/symbol/symbol_table.hpp` dosyasını oluştur. Scope yığınını yöneten `enterScope()`, `exitScope()`, sembol ekleyen `define()` (aynı scope'ta çift tanım varsa hata üret) ve içten dışa arayan `resolve()` metotlarını yaz.
+3.  **İki Geçişli Toplayıcı:** `src/symbol/symbol_collector.hpp` ve `.cpp` dosyalarını oluştur.
+    *   **Geçiş 1 (Global Hoisting):** AST'yi tarayarak sadece üst seviye fonksiyon ve struct imzalarını global scope'a kaydet.
+    *   **Geçiş 2 (Local Resolution):** Fonksiyon gövdelerine in. Lokal değişkenleri declare-before-use (kullanmadan önce tanımlama) kuralıyla topla ve Identifier (isim referansı) düğümlerini sembol tablosundaki sembollerle bağla. Global değişken başlatıcılarında declare-before-use kuralını zorunlu kıl.
+4.  **Döngüsel Struct Kontrolü:** Struct tanımları toplandıktan sonra, pointer olmadığı için birbirini değer olarak içeren döngüsel struct tanımlarını (örn. `struct A { B b; }` ve `struct B { A a; }`) DFS (Derinlik Öncelikli Arama) algoritmasıyla tespit et ve `E010` hatasını raporla.
+
+*Geliştirme Dalı (Branch):* `feature/faz2-symbols`
+
+---
+
+### Sonuç ve Başarı Kriterleri
+Bu işin bittiğini ve başarılı olduğunu şu kriterlerle doğrulayacağız:
+1.  `saqut symbols examples/fibonacci.sqt` komutu çalıştırıldığında, programdaki fonksiyonlar, parametreler ve lokal değişkenler doğru tipleri ve tüm kullanım koordinatlarıyla (satır/sütun referans listesi) ekrana yazılmalıdır.
+2.  Aynı isimde iki değişken tanımlandığında `E002` (Çift Tanım), tanımsız bir değişken çağrıldığında veya global başlatıcı sırasında ileri başvuru yapıldığında `E001` (Tanımsız İsim), döngüsel struct tanımlandığında ise `E010` hataları DiagnosticEngine tarafından raporlanmalı ve derleme durmalıdır.
+
+*Mühendis Olmayanlar İçin Analiz:* Derleyicinin değişken ve fonksiyon isimlerini anlamlandırmaya başladığı aşamadır. Hatalı kod yazıldığında derleyicinin verdiği akıllı uyarıların temelidir. Karmaşıklığı **Yüksek**, yapım süresi yaklaşık **4-5 gün**dür.
+*İmza/Yorum:* Bu aşamada pointer ve scope yapıları çok hassas tasarlanmalıdır; bellek sızıntılarını önlemek için akıllı işaretçiler veya net sahiplik modelleri tercih edilmelidir."""
+    },
+    {
+        "title": "Faz 3 — Semantik Analiz ve Tip Denetimi (Type Checking)",
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Yapıyoruz?)
+Bu iş paketinde derleyicinin kurallarını işleten Semantik Analiz (Anlamsal Analiz) ve Tip Denetimi (Type Checking) motorunu yazacağız.
+Sözdizimi (Syntax) doğru olan bir kod anlamsal olarak yanlış olabilir (örneğin `int x = \"merhaba\" + 5;` yazmak sözdizimsel olarak geçerlidir ancak mantıksızdır).
+Tip Denetimi, ifadelerin veri tiplerinin uyumlu olup olmadığını kontrol eder. Ayrıca dilimizin \"otomatik tip dönüşümü yasaktır\" kuralını işletir. Yapısal doğrulama ise `break`/`continue` deyimlerinin döngü dışında kullanılmasını engeller.
+
+---
+
+### Gelişme (Neyi, Nerede ve Nasıl Yapacaksın?)
+Aşağıdaki adımları sırasıyla gerçekleştir:
+1.  **Tip Denetleyici:** `src/sema/type_checker.hpp` ve `.cpp` dosyalarını oluştur. AST'yi aşağıdan yukarıya (bottom-up) gezerek her `ExpressionNode` düğümünün tipini (`resolvedType`) belirle.
+2.  **Uyuşmazlık Kuralları:** Atama işlemlerinde (`=`), aritmetik operatörlerde ve fonksiyon çağrılarında tip uyumunu denetle. Gizli değişken-değişken dönüşümlerini yasakla (hata: `E003`).
+3.  **Literal Uyarlama Kuralı:** Sabit sayı literal'ları için bağlama göre tiplendirme kuralını işlet (Örn: `float x = 1;` geçerli olmalı çünkü `1` kayıpsızca float'a dönüşebilir, ancak `int y = 1.5;` `E003` hatası vermelidir).
+4.  **Error Tipi:** Bir ifade hatalıysa tipine `ErrorType` ata. Bu sayede, o ifadeyi kullanan üst ifadelerde tekrar tekrar sahte hatalar üretilmez.
+5.  **Yapısal Doğrulayıcı:** `src/sema/structural_validator.hpp` ve `.cpp` dosyalarını oluştur. Ağacı tırmanarak `break`/`continue` ifadelerinin üstünde bir döngü olup olmadığını (`E004`), `return` ifadesinin bir fonksiyon gövdesinde olup olmadığını (`E005` ve dönüş tipi uyumu için `E006`) denetle.
+
+*Geliştirme Dalı (Branch):* `feature/faz3-semantic-analysis`
+
+---
+
+### Sonuç ve Başarı Kriterleri
+Bu işin bittiğini ve başarılı olduğunu şu kriterlerle doğrulayacağız:
+1.  Geçerli olan `examples/fibonacci.sqt` dosyası semantik analizden sıfır hatayla geçmeli ve her AST ifadesinin tipi JSON çıktısında (`resolvedType`) görünmelidir.
+2.  Hatalı bir test dosyası verildiğinde (örneğin döngü dışında `break;` yazıldığında veya `int` değişkene `string` atandığında) derleyici ilgili hata kodlarını (`E003`, `E004` vb.) raporlamalı ve derleme süreci kesilmelidir.
+
+*Mühendis Olmayanlar İçin Analiz:* Bu aşama, derleyicinin yazılan kodun \"anlamlı\" olup olmadığını kontrol ettiği güvenlik kapısıdır. Karmaşıklığı **Orta-Yüksek**, yapım süresi yaklaşık **3-4 gün**dür.
+*İmza/Yorum:* Sabit ifadelerde constant folding istisnasını unutmama kuralları burada işletilecektir."""
+    },
+    {
+        "title": "Faz 4 — Optimizasyon Altyapısı ve Kaynak Optimizasyonları (Optimization)",
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Yapıyoruz?)
+Bu iş paketinde derleyicinin ürettiği kodu daha verimli hale getiren Optimizasyon (Eniyileme) altyapısını ve ilk optimizasyon adımlarını (pass'leri) yazacağız.
+Optimizasyon, yazılan kodun anlamını değiştirmeden daha hızlı çalışacak veya daha az yer kaplayacak şekilde dönüştürülmesidir.
+saQut'un \"alet çantası\" felsefesi gereği, optimizasyon orijinal kaynak kod görüntüsünü bozmamalıdır. Bu nedenle optimizasyonlar AST'nin bir kopyası (klon) üzerinde gerçekleştirilir.
+
+---
+
+### Gelişme (Neyi, Nerede ve Nasıl Yapacaksın?)
+Aşağıdaki adımları sırasıyla gerçekleştir:
+1.  **Optimizasyon Yöneticisi:** `src/opt/` dizinini oluştur. Soyut `OptimizationPass` sınıfını tanımla. `OptimizationManager` sınıfını yaz; bu sınıf `CompilerConfig` üzerinden aktif edilen pass'leri sırayla çalıştırsın.
+2.  **Fixpoint Döngüsü:** Pass'lerin birbirini tetiklemesi için (örn. folding sonrası ölü kod oluşması) optimizasyonları bir fixpoint döngüsünde (hiçbir pass değişiklik yapmayana kadar) çalıştır. Monoton olmayan pass'lerin sonsuz döngüye girmemesi için sert bir tur sınırı (`maxFixpointRounds`) ekle.
+3.  **Ağaç Klonlama ve Remap:** `ASTNode::clone()` metodunu tüm AST düğümleri için yaz. Kopyalanan düğümlerin `parent` pointer'larını yeni ağaca göre bağla. Klonlanan ağaçtaki Identifier (isim referansı) düğümlerinin sembol tablosu bağlarını, klonlanmış yeni bir sembol tablosuna yönlendir (Remapping).
+4.  **Constant Folding Pass:** `src/opt/constant_folding.hpp` dosyasını oluştur. İki sabit terimin işlemini derleme zamanında hesapla (Örn: `1 + 2` → `3`). Sıfıra bölme varsa katlama yapma, `W002` uyarısı ver.
+5.  **Dead Code Elimination (DCE) Pass:** `src/opt/dead_code_elim.hpp` dosyasını oluştur. Erişilemez deyimleri (örn. `return` sonrası kodlar, `if(false)` gövdeleri) ve hiç kullanılmayan lokal değişkenleri (`W001`) sil.
+
+*Geliştirme Dalı (Branch):* `feature/faz4-optimization`
+
+---
+
+### Sonuç ve Başarı Kriterleri
+Bu işin bittiğini ve başarılı olduğunu şu kriterlerle doğrulayacağız:
+1.  `saqut ast examples/fibonacci.sqt --optimized` komutu çalıştırıldığında sabit ifadelerin katlandığı ve varsa ölü kodların silindiği doğrulanmalıdır.
+2.  `--optimized` bayrağı verilmeden çağrıldığında orijinal (optimize edilmemiş) AST çıktısı elde edilmelidir (Öncesi/Sonrası karşılaştırması).
+3.  Folding ve DCE işlemlerinin ardışık olarak birbirini beslediği (folding sonucu oluşan ölü kodun DCE tarafından temizlendiği) zincirleme senaryolar tek bir komutla doğrulanmalıdır.
+
+*Mühendis Olmayanlar İçin Analiz:* Yazdığınız programın gereksiz kısımlarını temizleyen akıllı temizlikçi aşamasıdır. Kodun boyutunu küçültür. Karmaşıklığı **Yüksek**, yapım süresi yaklaşık **4-5 gün**dür.
+*İmza/Yorum:* `ASTNode::clone()` implementasyonu bu fazın en kritik ve hata yapmaya açık kısmıdır, parent pointer bağlarına azami dikkat gösterilmelidir."""
+    }
+]
+
+for issue in issues_data:
+    endpoint = f"{REPO_PATH}/issues"
+    res = make_request(endpoint, method="POST", data=issue)
+    print(f"Created issue #{res['number']}: {res['title']}")

scripts/create_syntax_test_issues.py

@@ -0,0 +1,499 @@
+#!/usr/bin/env python3
+"""Sozdizimi/davranis golden-test senaryolari + CLI/UX + kalite-mimari fikirleri.
+
+"[Test]" basliklilar: somut .sqt kodu + beklenen cikti/davranis iceren
+golden-test taslaklaridir. Derleyici (Faz 0-4 + IR/VM) tamamlandiginda bu
+dosyalar `examples/tests/` altina yerlestirilip regresyon testi olarak
+kullanilabilir; ayni zamanda "syntax X soyle calismali" spesifikasyonudur -
+calismiyorsa ilgili faz/pass'te bugfix konusu acar.
+
+"[Fikir]" basliklilar onceki script'lerle aynisekilde fikir/backlog kayitlaridir.
+"""
+from gitea import make_request, REPO_PATH
+
+L_FIKIR = 66
+L_TEST = 73
+L_CLIUX = 74
+L_KALITE = 75
+
+issues_data = [
+    # ---------------- Golden-test senaryolari ----------------
+    {
+        "title": "[Test] Temel Aritmetik, Operatör Önceliği ve `print` Çıktısı",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Bu issue, derleyicinin **en temel** davranışını sabitleyen bir golden-test taslağıdır: sayı literalleri, dört işlem, operatör önceliği (precedence) ve `print` builtin'i. "Fibonacci çalıştı" hedefinden önce bile bu örneğin doğru çalışması gerekir — Pratt parser'ın (zaten yapılı) önceliği doğru uyguladığının kanıtıdır.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/aritmetik.sqt`)
+```c
+int main() {
+    print(1 + 2 * 3);     // çarpma toplamadan önce
+    print((1 + 2) * 3);   // parantez önceliği
+    print(10 - 4 - 3);    // soldan-sağa birliktelik (left-assoc)
+    print(10 / 3);        // tamsayı bölmesi (truncation)
+    print(10 % 3);        // mod
+    print(2 + 3 * 4 - 6 / 2);
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı (`saqut run examples/tests/aritmetik.sqt`)
+```
+7
+9
+3
+3
+1
+11
+```
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- Bu test, `saqut run` (IR + VM, ADR-015) tamamlanmadan **AST** seviyesinde de kısmen doğrulanabilir: `saqut ast --optimized` ile constant folding (Faz 4) çalıştığında her `print` argümanı doğrudan tek bir `Literal` düğümüne katlanmalı (örn. `1 + 2 * 3` → `Literal(7)`).
+- `10 / 3` → `3` (tamsayı bölmesi) davranışı tip denetiminde (Faz 3) açıkça test edilmeli; `int / int = int` (kayıp olabilir ama bu saQut'ta hata değil, sadece kesme/truncation — ADR-010'daki "kayıpsız literal" kuralından farklı bir konu, karıştırılmamalı).
+
+*İmza/Yorum:* Bu dosya, "derleyici bitti mi?" sorusuna verilecek **ilk** somut cevaplardan biri olmalı — `examples/fibonacci.sqt`'den önce, daha küçük bir adım."""
+    },
+    {
+        "title": "[Test] Döngüler — `while` / `do-while` / `for` Davranış Farkları",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Üç döngü yapısının (`while`, `do-while`, `for`) **birbirinden farklı** davrandığı noktalar — özellikle `do-while`'ın gövdeyi **en az bir kez** çalıştırması — derleyicide kolayca karıştırılabilecek köşe durumlardır (edge case). Bu issue, bu farkları somut kodla sabitler.
+
+---
+
+### Test Kodu 1 — Üç döngü de aynı sayıları üretmeli (`examples/tests/donguler_temel.sqt`)
+```c
+int main() {
+    int i = 0;
+    while (i < 3) {
+        print(i);
+        i = i + 1;
+    }
+
+    int j = 0;
+    do {
+        print(j);
+        j = j + 1;
+    } while (j < 3);
+
+    for (int k = 0; k < 3; k = k + 1) {
+        print(k);
+    }
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı
+```
+0
+1
+2
+0
+1
+2
+0
+1
+2
+```
+
+---
+
+### Test Kodu 2 — `do-while` koşulu en baştan yanlışsa bile gövde bir kez çalışır (`examples/tests/do_while_en_az_bir.sqt`)
+```c
+int main() {
+    int x = 5;
+    do {
+        print(x);
+        x = x + 1;
+    } while (x < 0);   // baştan yanlış!
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı
+```
+5
+```
+(Eğer çıktı **boş** ise — yani `do-while`, `while` gibi davranıyorsa — bu bir **bug**'dır: `do-while`'ın AST düğümü/IR alçaltması `while` ile aynı koddan üretilmiş ve gövdeyi koşuldan **sonra** kontrol etmiyor olabilir.)
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- `for` döngüsünün üç parçası (`init; condition; step`) ayrı ayrı `AST` düğümlerinde mi tutuluyor, yoksa `while`'a "alçaltılıyor" (desugar) mu? İkinci durumda, `for (int k = 0; ...)` içindeki `k`'nın scope'u (sadece `for` bloğuna özel mi?) Faz 2'de doğru kurulmalı.
+- `break`/`continue` (E004 ile ilişkili) bu üç döngü türünde de test edilmeli — ayrı bir test dosyası (`donguler_break_continue.sqt`) eklenebilir.
+
+*İmza/Yorum:* `do-while`/`while` karışıklığı, "derleyici neredeyse bitti ama syntax X yanlış davranıyor" tarzı klasik bug'lardandır — bu test erken yazılırsa erken yakalanır."""
+    },
+    {
+        "title": "[Test] Bit Düzeyi (Bitwise) İşlemler — `&`, `|`, `^`, `~`, `<<`, `>>`",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Tokenizer'da `&`, `|`, `^`, `~`, `<<`, `>>` token'ları zaten tanımlı (`src/tokenizer/tokenizer.hpp`). Ama bu operatörlerin **Pratt parser'da doğru öncelik** ile ayrıştırıldığı ve **tip denetiminde** (Faz 3, sadece `int` üzerinde tanımlı) doğru ele alındığı henüz doğrulanmadı. Bu issue, "karmaşık bit işlemleri" için bir golden-test taslağıdır.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/bit_islemleri.sqt`)
+```c
+int main() {
+    int a = 12;   // 0b1100
+    int b = 10;   // 0b1010
+
+    print(a & b);    // bitwise AND
+    print(a | b);    // bitwise OR
+    print(a ^ b);    // bitwise XOR
+    print(~a);       // bitwise NOT (iki's complement)
+    print(a << 2);   // sola kaydır
+    print(a >> 2);   // sağa kaydır
+
+    // Operatör önceliği: << ve >>, + ve - 'dan düşük öncelikli olmalı (C kuralı)
+    print(1 << 2 + 1);   // (2+1)=3 -> 1 << 3 = 8, yoksa (1<<2)+1=5 olur
+    print(a & b | b);    // & , | 'dan önce: (a&b) | b = 8 | 10 = 10
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı
+```
+8
+14
+6
+-13
+48
+3
+8
+10
+```
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- `~a` için `-13` beklentisi, `int`'in **iki's complement (ikiye tümleyen) imzalı 32-bit** temsiline dayanır — bu, `src/core/type.hpp`'de `int`'in tam temsilinin (bit genişliği) **şimdiden** dokümante edilmesini gerektirir (Faz 0'a not).
+- `1 << 2 + 1` örneği **kasıtlı olarak kafa karıştırıcı** — C'de `<<`/`>>` aritmetik operatörlerden (`+`/`-`) daha düşük önceliklidir. saQut Pratt parser'ı bu sırayı C ile aynı mı tutacak, yoksa daha "şaşırtmasız" bir öncelik mi tanımlayacak? **Karar ne olursa olsun docs'a yazılmalı**, çünkü bu tip kararlar "sessiz" kalırsa en çok şikayet edilen bug kaynağı olur.
+- Bu operatörler sadece `int` için tanımlı olmalı; `bool & bool` veya `float << 1` gibi kullanımlar `E003` üretmeli (Faz 3'e not).
+
+*İmza/Yorum:* "Karmaşık byte işlemleri" testi olarak istenen tam da bu — bit-manipülasyonu doğru çalışmayan bir derleyici, gerçek programlar (hash, sıkıştırma, bayrak/flag kümeleri) için kullanılamaz hale gelir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Test] Builtin Fonksiyonların Kullanım Örnekleri (`print`, `len`, `toString`, `parseInt`, ...)",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`print` dışındaki builtin'ler henüz yazılmadı (bkz. "[Fikir] Builtin Fonksiyon Kataloğu", #89), ama bu issue **hedefin son hâlini** somut kodla göstermek için var — yani "builtin kataloğu" tamamlandığında bu dosyanın **aynen bu çıktıyı** vermesi beklenir. Erken yazmanın faydası: builtin imzaları (parametre/dönüş tipleri) bu örnekten geriye doğru türetilebilir.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/builtin_fonksiyonlar.sqt`)
+```c
+int main() {
+    // print: farklı tiplerde çalışmalı
+    print(42);
+    print(3.14);
+    print("merhaba");
+    print(true);
+
+    // toString: sayıdan string'e
+    print(toString(123));        // "123"
+
+    // parseInt / parseFloat: string'den sayıya
+    print(parseInt("45") + 5);   // 50
+    print(parseFloat("2.5") * 2.0); // 5.0
+
+    // len: string ve array uzunluğu
+    print(len("saqut"));         // 5
+
+    int[] sayilar = {10, 20, 30};
+    print(len(sayilar));         // 3
+
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı
+```
+42
+3.14
+merhaba
+true
+123
+50
+5.0
+5
+3
+```
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- `print(true)` çıktısı `true`/`false` mi yoksa `1`/`0` mı olmalı? saQut'ta `bool` ayrı bir tip olduğu için (ADR-010, gizli int↔bool dönüşümü de yok varsayımıyla) `true`/`false` **daha tutarlı** görünüyor — ama bu kararın `print`'in builtin tablosuna (#89) not edilmesi gerekir.
+- `int[] sayilar = {10, 20, 30};` — array literal sözdizimi (`{...}`) şu an dilde **tanımlı mı**? Eğer değilse, bu issue aynı zamanda "array literal sözdizimi eklenmeli" şeklinde bir alt-konu açar (Faz 1/parser'a not).
+- `parseFloat("2.5") * 2.0` → `5.0` çıktısının `5` değil `5.0` (ondalık nokta korunarak) basılması, `print`'in `float` biçimlendirmesi için bir kural gerektirir — bu kural baştan netleşmeli (örn. her zaman en az bir ondalık basamak).
+
+*İmza/Yorum:* Bu dosya, builtin kataloğu (#89) ve minimal stdlib (#90) issue'larının "kabul testi" (acceptance test) gibi düşünülebilir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Test] Struct + Array Birlikte Kullanım Senaryosu",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+`struct` ve `int[]` dil kimliğinde "var" olarak işaretli ama bu ikisinin **birlikte** kullanıldığı (struct içinde array, array of struct) bir örnek henüz yazılmadı. Bu kombinasyon, value-semantics (değer semantiği) kopyalama davranışını (bkz. #79 "Array ve Struct'ların Runtime Bellek Düzeni") en çok zorlayan senaryodur.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/struct_array.sqt`)
+```c
+struct Ogrenci {
+    string ad;
+    int notlar[3];
+}
+
+int toplaNotlar(Ogrenci o) {
+    int toplam = 0;
+    for (int i = 0; i < 3; i = i + 1) {
+        toplam = toplam + o.notlar[i];
+    }
+    return toplam;
+}
+
+int main() {
+    Ogrenci ali;
+    ali.ad = "Ali";
+    ali.notlar[0] = 70;
+    ali.notlar[1] = 85;
+    ali.notlar[2] = 90;
+
+    print(ali.ad);
+    print(toplaNotlar(ali));
+
+    // value semantics: kopya degisse de orijinal degismemeli
+    Ogrenci kopya = ali;
+    kopya.notlar[0] = 0;
+    print(toplaNotlar(ali));    // değişmemeli: 245
+    print(toplaNotlar(kopya));  // değişmeli: 175
+
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Çıktı
+```
+Ali
+245
+245
+175
+```
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- `int notlar[3];` sözdizimi (struct alanı olarak sabit-boyutlu array) — parser bunu destekliyor mu, yoksa `int[3] notlar;` mı olmalı? Dil kimliğinde array sözdizimi `int[]` olarak yazılmış ama boyutlu hali (`[3]`) henüz örneklenmemiş — bu issue, sözdizimini netleştirme ihtiyacını da gösterir.
+- `Ogrenci kopya = ali;` satırının **gerçekten derin kopya** yapması (struct içindeki array dahil) — bu, #79'daki "struct kopyalama IR'de alan-alan mı genişler" sorusunun **somut test vakasıdır**. Eğer `kopya.notlar[0] = 0;` satırı `ali.notlar[0]`'ı da değiştirirse (yüzeysel kopya/shallow copy), bu **value semantics kuralının ihlalidir** — kritik bir bug.
+
+*İmza/Yorum:* Bu test, "value semantics" kilitli kararının (dil kimliği tablosu) en sıkı sınandığı yer — diğer tüm testler geçse bile bu test başarısızsa, dilin temel garantisi bozulmuş demektir."""
+    },
+    # ---------------- Optimizasyon test senaryolari ----------------
+    {
+        "title": "[Test] Optimizasyon — Constant Folding Doğrulama (`--optimized` Öncesi/Sonrası)",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Faz 4'ün constant folding pass'i, sabit ifadeleri derleme zamanında hesaplayıp `Literal` düğümüyle değiştirmeli (bkz. roadmap Faz 4). Bu issue, "öncesi/sonrası" AST karşılaştırmasının **tam olarak nasıl görünmesi gerektiğini** somutlaştırır.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/opt_constant_folding.sqt`)
+```c
+int main() {
+    int x = 2 + 3 * 4;       // sabit ifade -> 14
+    int y = (10 - 4) / 2;    // sabit ifade -> 3
+    int z = x + y;           // x, y sabit olduğu için z de katlanabilir -> 17
+    int w = 10 / 0;          // sıfıra bölme: KATLANMAZ, W002 uyarısı
+    print(z);
+    print(w);
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Davranış
+- `saqut ast examples/tests/opt_constant_folding.sqt` (bayraksız): orijinal AST — `x`'in initializer'ı `BinaryExpression(2, +, BinaryExpression(3, *, 4))` olarak **değişmeden** görünür.
+- `saqut ast examples/tests/opt_constant_folding.sqt --optimized`: klonlanmış AST'de:
+  - `x`'in initializer'ı → `Literal(14)`
+  - `y`'nin initializer'ı → `Literal(3)`
+  - `z`'nin initializer'ı → `Literal(17)` (**zincirleme**: `x` ve `y` önce katlanmalı, sonra `z = x + y` de katlanabilmeli — bu, fixpoint döngüsünün gerekliliğinin kanıtıdır)
+  - `w`'nin initializer'ı → **değişmez** (`10 / 0` kalır), ve diagnostic çıktısında `W002` (sıfıra bölme) uyarısı görünür.
+- `saqut run examples/tests/opt_constant_folding.sqt` çıktısı (VM tamamlandığında): `17` ve ardından `10 / 0` çalışma-zamanı hatası (bu son satır, IR/VM tasarımına `E0xx`/runtime-error kategorisi notu olarak düşülmeli).
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- "Zincirleme katlama" (`z = x + y`, `x` ve `y` kendileri katlanmış sabitlerden geliyor) tek bir fixpoint turunda mı yoksa birden fazla turda mı gerçekleşmeli — bu, ADR-009'daki fixpoint/iterasyon-tavanı kararının **somut test sayısı** olabilir (örn. "bu örnek 2 turda kararlı hale gelmeli").
+- `10 / 0` ifadesinin **derleme zamanında uyarı, çalışma zamanında hata** ayrımı IR/VM tasarımına (#74-78) açıkça not edilmeli.
+
+*İmza/Yorum:* Bu test dosyası, Faz 4'ün "bitti" tanımının resmi kanıtı olabilir — roadmap'teki "Doğrulama" bölümüne doğrudan eklenebilir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Test] Optimizasyon — Dead Code Elimination Doğrulama (Ölü Kod Temizliği)",
+        "labels": [L_TEST],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Faz 4'ün DCE (Dead Code Elimination, Ölü Kod Eleme) pass'i, erişilemez kodu ve kullanılmayan değişkenleri temizlemeli. Bu issue, "ölü kod" sayılan **farklı durumların** her birini ayrı ayrı örnekler — DCE'nin sadece "return sonrası kod" ile sınırlı kalmaması gerektiğini gösterir.
+
+---
+
+### Test Kodu (`examples/tests/opt_dead_code.sqt`)
+```c
+int hesapla(int n) {
+    int kullanilmayan = 99;   // hiç kullanılmıyor -> W001
+
+    if (n > 0) {
+        return n * 2;
+        print(n);             // return sonrası -> erişilemez, W003
+    }
+
+    return -1;
+
+    int olu = 5;              // fonksiyonun erişilemez kuyruğu -> W003
+    return olu;
+}
+
+int main() {
+    print(hesapla(5));
+    return 0;
+}
+```
+
+### Beklenen Davranış
+- `saqut ast examples/tests/opt_dead_code.sqt --optimized` çıktısında:
+  - `int kullanilmayan = 99;` satırı **silinmiş** olmalı (referans sayısı 0 → Faz 2'nin `references` listesi boş).
+  - `print(n);` (return sonrası) **silinmiş** olmalı.
+  - `int olu = 5; return olu;` (fonksiyonun son `return -1;`'inden sonraki erişilemez kuyruk) **silinmiş** olmalı.
+- Diagnostic çıktısında **3 uyarı** görünmeli: `W001` (kullanılmayan değişken), iki adet `W003` (erişilemez kod) — konum bilgileriyle (satır/sütun) birlikte.
+- `saqut ast examples/tests/opt_dead_code.sqt` (bayraksız, optimize edilmemiş): **hiçbir satır silinmemiş**, ama uyarılar yine de raporlanabilir (uyarı raporlama optimizasyondan bağımsız olabilir — bu ayrım netleştirilmeli).
+- `saqut run examples/tests/opt_dead_code.sqt` çıktısı (optimize edilsin/edilmesin aynı olmalı — **DCE anlamı değiştirmez**, sadece temizler): `10`
+
+---
+
+### Açık Sorular / Bağlı Fazlar
+- "Kullanılmayan değişken" (`W001`) tespiti Faz 2'nin `references` sayacına dayanır — ama bu sayaç **optimize edilmemiş orijinal AST'de** mi tutulur, yoksa her fixpoint turunda klon üzerinde yeniden mi hesaplanır (ADR-009, "flow-bound analiz her turda klon üzerinde yeniden hesaplanır")? Bu örnek, o kararın doğru uygulanıp uygulanmadığının testi.
+- Fonksiyonun "erişilemez kuyruğu" (son `return`'den sonraki kod) ile "if içindeki return sonrası kod" aynı `isReachable=false` mekanizmasıyla mı işaretleniyor — yoksa farklı kod yolları mı?
+
+*İmza/Yorum:* "deadcode elimination eklenecek" değil, tam olarak kullanıcının istediği gibi: "optimizasyonlu/optimizasyonsuz çıktı karşılaştırıldığında gereksiz kod gözlemlenene kadar" çalışılacak somut hedef budur."""
+    },
+    # ---------------- CLI / UX ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] CLI'da AST Görüntüleme — Ağaç (Tree), Tablo ve `--format=dot` Seçenekleri",
+        "labels": [L_FIKIR, L_CLIUX],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Şu an `saqut ast` ham JSON basıyor. JSON, makineler için ideal ama bir insanın "bu kod nasıl bir ağaca dönüşmüş" sorusuna hızlı cevap vermesi için **okunması zor**. "Programlanabilir derleyici" felsefesi hem makine-okur (JSON) hem **insan-okur** çıktıyı hak ediyor.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- `saqut ast file --format=json` (mevcut, varsayılan kalabilir), `--format=tree`: terminalde girintili/kutu-çizgili bir ağaç (örn. `tree` komutunun çıktısına benzer: `├──`, `└──`).
+- `--format=dot`: Graphviz DOT formatı — `saqut ast file --format=dot | dot -Tpng -o ast.png` ile görsel AST diyagramı üretilebilir (#43'te zaten "AST görselleştirme" fikri vardı, bu onun somut hâli).
+- `--format=table`: her düğümü satır olarak basan, `tip | konum | değer` kolonlarına sahip düz bir tablo — `grep`/`awk` ile script'lenmesi kolay bir ara format.
+- Renkli terminal çıktısı (`--color`): düğüm tipine göre (Expression mavi, Statement sarı, Literal yeşil gibi) ANSI renk kodları — `--optimized` ile birlikte kullanılırsa, **silinen düğümler kırmızı/üstü çizili** gösterilebilir (DCE'nin görsel kanıtı).
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- `--format=tree`/`table`/`dot` çıktıları AST'nin **tam** bilgisini mi taşır (her alan), yoksa "özet" mi (sadece tip + konum + kısa değer)? Tam JSON her zaman `--format=json` ile erişilebilir kalmalı — diğerleri "insan için özet" olabilir.
+- Bu format seçenekleri `saqut symbols` ve ileride `saqut ir` için de **aynı bayrak isimleriyle** tutarlı olmalı mı (örn. her komut `--format=tree/json/dot/table` desteklesin — CLI'da tek bir ortak altyapı, `src/cli/format.hpp` gibi)?
+
+*İmza/Yorum:* `--format=dot` özellikle düşük efor / yüksek "vitrin" değeri taşıyor — bir blog yazısında/README'de "işte saQut'un AST'si" diye gösterilebilecek bir görsel üretir."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] CLI Komut Seti Genişletme Önerileri (`check`, `explain`, `watch`)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_CLIUX],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Mevcut/planlanan komutlar (`tokens`, `ast`, `symbols`, `run`, ileride `ir`, `fmt`, `lsp`) hep "bir aşamanın çıktısını göster" mantığında. Bu issue, geliştirici deneyimini iyileştirecek **birleşik/yardımcı** komutları tartışır.
+
+---
+
+### Gelişme (Olası Yaklaşımlar)
+- **`saqut check file`**: sadece derleme hatalarını (Faz 0-3 diagnostic'leri) raporlar, **hiçbir çıktı üretmez/çalıştırmaz** — "bu kod derlenir mi?" sorusuna hızlı cevap. CI'larda (otomatik test sistemlerinde) kullanışlı. Çıkış kodu (exit code) `0` = hatasız, `1` = hata var.
+- **`saqut explain E003`**: bir hata kodunun ne anlama geldiğini, **neden** var olduğunu (ilgili ADR'ye atıfla) ve örnek doğru/yanlış kod gösteren bir açıklama basar — hata kataloğunun (roadmap'teki tablo) CLI'dan erişilebilir hâli. "[Fikir] Akıllı Diagnostic" (#98) ile doğrudan ilişkili.
+- **`saqut watch file --run`**: dosya her kaydedildiğinde otomatik olarak `check`/`run` çalıştırır, sonucu terminalde gösterir — hızlı geri-bildirim döngüsü (`cargo watch` benzeri). v0 için basit bir dosya-değişikliği izleme (polling veya `inotify`) yeterli.
+- **`saqut --version` / `saqut --help`**: temel ama unutulmaması gereken iskelet komutlar — her CLI aracının beklediği standart.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- `saqut explain` kataloğu, hata mesajlarının içine gömülü mü olacak (örn. her hata "detaylar için: `saqut explain E003`" diye bitiyor), yoksa ayrı statik bir JSON/Markdown kataloğundan mı okunacak?
+- `saqut watch`, LSP (#91) ile fonksiyonel olarak örtüşüyor — ikisi de "kodu değiştirdikçe geri bildirim" sağlıyor. `watch` LSP'den **önce**, basit/terminal-tabanlı bir "ara çözüm" olarak mı konumlanmalı?
+
+*İmza/Yorum:* `saqut check` ve `saqut explain`, düşük maliyetli ama günlük kullanımda en çok hissedilecek iyileştirmeler — Faz 0'ın `DiagnosticEngine`'i bittiği anda `check` neredeyse bedavaya gelir."""
+    },
+    # ---------------- Kalite / Mimari tavsiyeler ----------------
+    {
+        "title": "[Fikir] Performans için C Tarzı Tasarım Kararları (Hız Önceliksiz Ama Bilinçli)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_KALITE],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+ADR-015 "öncelik determinizm + incelenebilirlik, ham hız değil" diyor — bu **doğru** bir karar. Ama "hız öncelik değil" ile "gereksiz yere yavaş" aynı şey değildir. Bu issue, **mimariyi karmaşıklaştırmadan** (yeni soyutlama eklemeden) elde edilebilecek "bedava" performans kazanımlarını listeler — C'nin "ne kadar az iş, o kadar hızlı" felsefesinden ilham alarak.
+
+---
+
+### Gelişme (Tavsiyeler)
+- **Gereksiz kopyalama'dan kaçın:** AST düğümleri ve `Type`/`Symbol` nesneleri `std::string` gibi alanlar taşıyor — bunlar fonksiyonlara **referans/`const&`** ile geçilmeli, değer ile değil. Bu, "header-only" (ADR-003) ile çatışmaz, sadece dikkatli imza yazımı gerektirir.
+- **`std::unique_ptr` ile sahiplik (ownership) net olsun** (#44'te bahsedilen issue tipi) — bellek sahipliği belirsizse hem bug hem performans kaybı (gereksiz `shared_ptr`/kopya) olur.
+- **Tokenizer/Lexer tek geçişte (single-pass) çalışıyor mu** — kaynak dosya birden fazla kez taranıyorsa (örn. önce tokenize, sonra tekrar karakter-karakter konum hesaplama), bu birleştirilebilir.
+- **IR/VM tasarımında (ileride):** yığın-tabanlı VM'de (#76) gereksiz push/pop zincirleri, basit "peephole" (göz ucu) optimizasyonlarla (örn. `push X; pop` → hiçbir şey) IR seviyesinde temizlenebilir — bu, Faz 4'ün constant folding'ine **benzer** ama IR'e özel, küçük bir ek pass olabilir.
+- **Derleme zamanı (`saqut` binary'sinin kendi derlenme hızı):** header-only + agresif template kullanımı derleme süresini şişirebilir — `-Wall -Wextra` yanında zaman zaman derleme süresi de (örn. `time cmake --build`) izlenmeli.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- "Bedava" optimizasyonlar (kopya azaltma, peephole) ile "erken optimizasyon yapma" ilkesi (roadmap'teki "önce dikey dilim") arasındaki çizgi nerede? Önerim: **mimariyi değiştirmeyen, sadece imza/kopya düzeltmeleri** her zaman yapılabilir; **yeni pass/altyapı gerektirenler** (peephole gibi) Faz 4 sonrasına bırakılır.
+
+*İmza/Yorum:* "C gibi hızlı olmak", saQut için "C kadar hızlı VM" anlamına gelmek zorunda değil — "gereksiz iş yapmayan, dikkatli yazılmış C++ kodu" anlamına gelebilir; bu, ADR-015 ile çatışmaz."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Güvenlik ve Stabilite için Java Tarzı Tasarım Kararları (Sınır Kontrolü, Hata İzolasyonu)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_KALITE],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+saQut'ta kullanıcıya açık pointer yok (dil kimliği) — bu, C'nin en büyük güvenlik açığı kaynağı olan "pointer aritmetiği"ni baştan eliyor. Ama Java'nın asıl gücü bundan da fazlası: **her hata kontrollü bir şekilde yakalanır, programın geri kalanı çökmeden devam edebilir** (exception/hata izolasyonu) ve **dizi sınırları her zaman kontrol edilir**. Bu issue, bu ilkelerin saQut'a nasıl yansıyacağını tartışır.
+
+---
+
+### Gelişme (Tavsiyeler)
+- **Array sınır kontrolü (bounds checking):** `int[3] notlar; notlar[5] = 1;` gibi bir erişim — eğer boyut derleme zamanında biliniyorsa (`E009` zaten "array boyutu sabit değil" hatasını kapsıyor, ama "sabit boyut + sınır-dışı indeks" ayrı bir konu) **derleme zamanında** `E0xx` ile yakalanmalı; eğer indeks çalışma zamanı değeriyse (`notlar[i]`, `i` döngü değişkeni), **VM çalışma zamanında kontrol etmeli** ve kontrollü bir "runtime error" üretmeli (C'deki sessiz bellek bozulmasının tam tersi).
+- **Çalışma zamanı hatalarının kategorize edilmesi:** sıfıra bölme (Faz 4'te `W002` derleme-zamanı uyarısı var, ama çalışma zamanında gerçek bir bölme `10 / x` ile `x=0` olursa ne olur?), dizi sınır taşması, derinlik taşması (call stack overflow, #78) — bunların hepsi **aynı "RuntimeError" ailesinde**, konum bilgisiyle (hangi `print`/satırda patladı) raporlanmalı; VM **segfault** ile çökmemeli.
+- **"Programın bir kısmı patlasın, derleyici/VM çökmesin":** VM'in kendi C++ kodunda `assert`/exception kullanımı, kullanıcı programındaki bir hatayı (örn. sınır-dışı erişim) **VM crash'ine** dönüştürmemeli — bu, VM geliştirilirken her runtime-error noktasında "bu durum kullanıcıya nasıl raporlanır" sorusunun sorulması demektir.
+- **Tip sisteminin sıkılığı (ADR-010) zaten "Java tarzı" bir güvenlik katmanı** — gizli dönüşüm yok kuralı, C'deki "implicit int→pointer" gibi klasik hata sınıflarını zaten önlüyor. Bu issue bunu **devam ettirme** çağrısıdır, yeni bir şey eklemiyor.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- Çalışma zamanı hataları (array sınır taşması vb.) için **yeni bir diagnostic kategorisi** (`R001`, `R002`... "Runtime" öneki ile, `E`/`W`'den ayrı) mı açılmalı — IR/VM tasarım issue'larına (#74-78) not edilmeli.
+- Sınır kontrolü **her zaman** mı açık olacak, yoksa "release modu"nda (varsa böyle bir kavram) kapatılabilir mi — ADR-015'in "determinizm > hız" ilkesi düşünülürse, **her zaman açık** olması daha tutarlı görünüyor.
+
+*İmza/Yorum:* "Güvenli dil" derken kastedilen genelde "bellek güvenliği" — saQut bunu zaten pointer'sızlıkla büyük ölçüde kazandı; kalan iş, **çalışma zamanı hatalarını zarif bir şekilde raporlamak**."""
+    },
+    {
+        "title": "[Fikir] Modernlik için Go Tarzı Tasarım Kararları (Basitlik, Hızlı Geri-Bildirim, Tek Binary)",
+        "labels": [L_FIKIR, L_KALITE],
+        "body": """### Giriş (Nedir, Neden Önemli?)
+Go'nun başarısının çoğu **dil özelliklerinden değil, geliştirici deneyiminden** geliyor: çok hızlı derleme, yerleşik formatter (`gofmt`), tek-binary dağıtım, anlaşılır hata mesajları, "az ama öz" bir standart kütüphane. saQut zaten küçük/basit bir dil — bu issue, Go'nun **araç zinciri (toolchain) felsefesini** saQut'a nasıl taşıyabileceğimizi listeler.
+
+---
+
+### Gelişme (Tavsiyeler)
+- **Tek binary, sıfır bağımlılık:** `saqut` CLI'sı tüm komutları (`tokens`, `ast`, `symbols`, ileride `run`, `fmt`, `lsp`) **tek bir çalıştırılabilir dosyada** barındırır — kullanıcı hiçbir ek paket/runtime kurmaz. Header-only C++ (ADR-003) bu hedefe zaten doğal olarak uygun; bu issue sadece **bunu bir hedef olarak yazıya dökmek**.
+- **Hızlı derleme = hızlı geri-bildirim:** Go'nun derleme hızı, "kodu yaz → hemen çalıştır" döngüsünü mümkün kılıyor. saQut için bu, `saqut run` (IR+VM) ile birleşince **"saQut programını derleyip çalıştırmak, C++ programını derlemekten çok daha hızlı olmalı"** gibi somut bir hedef olabilir — VM yorumlayıcı olduğu için bu zaten doğal bir avantaj.
+- **`gofmt` zaten bir issue olarak var (#93, `saqut fmt`)** — Go'nun "tartışmasız tek doğru format" felsefesi: format ayarlanabilir **olmamalı** (yapılandırma dosyası yok), bu da formatter'ın tasarımını basitleştirir.
+- **Anlaşılır hata mesajları (#98 ile ilişkili):** Go'nun hata mesajları kısa ve doğrudandır (`undefined: x`). saQut'un hata kataloğu (E001 vb.) zaten bu yönde — bu issue, mesaj **dilinin** (Türkçe/İngilizce) ve **tonunun** (kısa cümle + örnek) standartlaştırılmasını önerir.
+- **Yerleşik test çalıştırıcı (#96 ile ilişkili)** ve **modül sistemi (#81-83)** — Go'nun `go test` ve `go mod`'u, dilin "etrafına" değil **içine** gömülü araçlar. saQut'un CLI'sı da bu felsefeyle büyümeli: her yeni özellik (test, format, modül) **ayrı bir 3. parti araç değil, `saqut` alt-komutu** olmalı.
+
+---
+
+### Açık Sorular
+- "Tek binary" hedefi, FFI (#88) ile gerilim yaratabilir mi — kullanıcı kendi C++ host fonksiyonlarını eklemek isterse, bu "tek binary"yi nasıl etkiler (dinamik kütüphane yükleme mi, yeniden derleme mi)?
+- Hata mesajı dili: şu anki dokümantasyon Türkçe — CLI çıktısı da Türkçe mi olacak, yoksa İngilizce + Türkçe `explain` (#issue) mi? Bu, uluslararası kullanıcı kitlesi hedefleniyorsa önemli bir erken karar.
+
+*İmza/Yorum:* saQut'un "alet çantası" kimliği ile Go'nun "az şey, ama hepsi birlikte ve iyi çalışıyor" felsefesi doğal bir eşleşme — bu issue, var olan diğer issue'ları (#91-98) tek bir "araç zinciri vizyonu" şemsiyesi altında toplama denemesidir."""
+    },
+]
+
+for issue in issues_data:
+    endpoint = f"{REPO_PATH}/issues"
+    res = make_request(endpoint, method="POST", data=issue)
+    print(f"Created issue #{res['number']}: {res['title']}")

source.sqt

@@ -1,10 +0,0 @@
-int main() {
-    int x = 0;
-    while (x < 5) {
-        x = x + 1;
-    }
-    do {
-        x = x - 1;
-    } while (x > 0);
-    return x;
-}

src/cli/args.hpp

@@ -0,0 +1,136 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — CLI Argüman Ayrıştırıcı ve Kaynak Okuma
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/cli/args.hpp
+// BAĞIMLI: Yok (sadece standart kütüphane)
+//
+// AMAÇ:
+//   1. POSIX tarzı argüman ayrıştırma
+//   2. Kaynak dosya okuma (tüm komutlar tarafından paylaşılır)
+//
+// DESTEKLENEN FORMATLAR:
+//   saqut <komut> [dosya] [-o çıktı] [--format json] [--help]
+//   saqut run file:source.sqt           (eski sözdizimi)
+//   saqut -                             (stdin — TODO)
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI_ARGS
+#define SAQUT_CLI_ARGS
+
+#include <fstream>
+#include <iostream>
+#include <sstream>
+#include <string>
+#include <vector>
+
+struct CliArgs {
+    std::string command;
+    std::vector<std::string> positional;
+    std::string outputFile;
+    std::string format;
+    bool showHelp   = false;
+    bool stdinMode  = false;
+};
+
+// ============================================================================
+// parseArgs
+// ============================================================================
+inline CliArgs parseArgs(int argc, char* argv[]) {
+    CliArgs args;
+
+    for (int i = 1; i < argc; i++) {
+        std::string arg = argv[i];
+
+        if (arg == "-") {
+            args.stdinMode = true;
+            continue;
+        }
+        if (arg == "-h" || arg == "--help") {
+            args.showHelp = true;
+            continue;
+        }
+        if (arg.compare(0, 9, "--output=") == 0) {
+            args.outputFile = arg.substr(9);
+            continue;
+        }
+        if (arg.compare(0, 9, "--format=") == 0) {
+            args.format = arg.substr(9);
+            continue;
+        }
+        if (arg == "--output" || arg == "-o") {
+            if (i + 1 < argc) args.outputFile = argv[++i];
+            continue;
+        }
+        if (arg == "--format") {
+            if (i + 1 < argc) args.format = argv[++i];
+            continue;
+        }
+        if (arg.compare(0, 5, "file:") == 0) {
+            args.positional.push_back(arg.substr(5));
+            continue;
+        }
+        if (arg.compare(0, 7, "output:") == 0) {
+            args.outputFile = arg.substr(7);
+            continue;
+        }
+        if (arg.compare(0, 4, "ast:") == 0) {
+            args.outputFile = arg.substr(4);
+            continue;
+        }
+
+        // İlk argüman komut mu?
+        if (args.command.empty() && i == 1) {
+            if (arg == "run"    || arg == "tokens"  || arg == "ast" ||
+                arg == "symbols" || arg == "compile" || arg == "parse" ||
+                arg == "transpile" || arg == "interpret") {
+                args.command = arg;
+                continue;
+            }
+            args.command = "run";
+            args.positional.push_back(arg);
+            continue;
+        }
+
+        args.positional.push_back(arg);
+    }
+
+    if (args.command.empty()) args.command = "run";
+    if (args.positional.empty() && !args.stdinMode)
+        args.positional.push_back("source.sqt");
+
+    return args;
+}
+
+// ============================================================================
+// readSource: Dosyadan veya stdin'den kaynak kod oku (TODO: stdin)
+// ============================================================================
+inline std::string readSource(const CliArgs& args) {
+    if (args.stdinMode) {
+        // TODO: std::cin'den EOF'a kadar oku
+        std::cerr << "TODO: stdin modu henüz desteklenmiyor\n";
+        return "";
+    }
+    if (args.positional.empty()) return "";
+
+    std::string path = args.positional[0];
+    std::ifstream file(path, std::ios::in | std::ios::binary);
+    if (!file.is_open()) {
+        std::cerr << "Hata: '" << path << "' dosyası açılamadı\n";
+        return "";
+    }
+    std::stringstream buffer;
+    buffer << file.rdbuf();
+    return buffer.str();
+}
+
+// ============================================================================
+// inputFilePath: Kaynak dosyanın yolunu döndür (stdin modunda boş string)
+// ============================================================================
+inline std::string inputFilePath(const CliArgs& args) {
+    if (args.stdinMode || args.positional.empty()) return "";
+    return args.positional[0];
+}
+
+#endif // SAQUT_CLI_ARGS

src/cli/cli.hpp

@@ -0,0 +1,103 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — CLI Dispatcher
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/cli/cli.hpp
+// BAĞIMLI: args.hpp, commands/*
+//
+// AMAÇ:
+//   Komut kaydı ve dağıtımı. Yeni bir komut eklemek için:
+//   1. src/cli/commands/x.hpp oluştur
+//   2. registerCommand() ile kaydet
+//
+// MİMARİ:
+//   Her komut bir CliCommand struct'ıdır:
+//     - name:        "run", "tokens", "ast", ...
+//     - description: Yardım metninde görünür
+//     - hidden:      true ise yardımda listelenmez (alias'lar için)
+//     - execute:     int(CliArgs&) döndürür (0 = başarılı)
+//
+//   Komutlar lazy olarak include edilmez — her biri kendi header'ında
+//   inline fonksiyon olarak tanımlanır ve cli.hpp tarafından include edilir.
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI
+#define SAQUT_CLI
+
+#include <functional>
+#include <iostream>
+#include <string>
+#include <vector>
+#include "cli/args.hpp"
+
+// ============================================================================
+// CliCommand — Kayıtlı bir komut
+// ============================================================================
+struct CliCommand {
+    std::string name;
+    std::string description;
+    bool hidden = false;  // true = yardımda gösterme
+    std::function<int(const CliArgs&)> execute;
+};
+
+// ============================================================================
+// CliDispatcher — Komut kaydı ve çalıştırma
+// ============================================================================
+class CliDispatcher {
+public:
+    void registerCommand(const CliCommand& cmd) {
+        commands.push_back(cmd);
+    }
+
+    int dispatch(const CliArgs& args) const {
+        // Yardım özel durumu
+        if (args.showHelp || args.command == "help") {
+            printHelp();
+            return 0;
+        }
+
+        // Komutu bul
+        for (auto& cmd : commands) {
+            if (cmd.name == args.command) {
+                return cmd.execute(args);
+            }
+        }
+
+        // Bilinmeyen komut
+        std::cerr << "Hata: Bilinmeyen komut '" << args.command << "'\n";
+        std::cerr << "Kullanılabilir komutlar için: saqut --help\n";
+        return 1;
+    }
+
+    void printHelp() const {
+        std::cout << "saQut Compiler — Dil Bağımsız Derleyici Alet Çantası\n\n";
+        std::cout << "KULLANIM:\n";
+        std::cout << "  saqut <komut> [dosya] [seçenekler]\n";
+        std::cout << "  saqut -                          (stdin modu — TODO)\n\n";
+        std::cout << "KOMUTLAR:\n";
+
+        for (auto& cmd : commands) {
+            if (cmd.hidden) continue;
+            std::cout << "  " << cmd.name;
+            // 12 karaktere hizala
+            size_t pad = cmd.name.size() < 11 ? 11 - cmd.name.size() : 1;
+            std::cout << std::string(pad, ' ') << cmd.description << "\n";
+        }
+
+        std::cout << "\nSEÇENEKLER:\n";
+        std::cout << "  -o, --output <dosya>   Çıktı dosyası\n";
+        std::cout << "  --format <json|text>   Çıktı formatı (varsayılan: text)\n";
+        std::cout << "  -h, --help             Bu yardım metni\n\n";
+        std::cout << "ÖRNEK:\n";
+        std::cout << "  saqut run source.sqt\n";
+        std::cout << "  saqut tokens source.sqt\n";
+        std::cout << "  saqut ast source.sqt --format=json\n";
+        std::cout << "  saqut symbols source.sqt\n";
+    }
+
+private:
+    std::vector<CliCommand> commands;
+};
+
+#endif // SAQUT_CLI

src/cli/commands/ast.hpp

@@ -0,0 +1,54 @@
+// ============================================================================
+// saQut CLI — ast komutu (JSON formatında AST hiyerarşisi + analiz)
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI_AST
+#define SAQUT_CLI_AST
+
+#include <iostream>
+#include <fstream>
+#include "cli/args.hpp"
+#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+#include "parser/parser.hpp"
+#include "json.hpp"
+
+inline int cmdAst(const CliArgs& args) {
+    std::string source = readSource(args);
+    if (source.empty()) return 1;
+
+    Tokenizer tokenizer;
+    auto tokens = tokenizer.scan(source, inputFilePath(args));
+
+    Parser parser;
+    ASTNode* ast = parser.parse(tokens);
+
+    if (!ast) {
+        std::cerr << "Hata: AST üretilemedi\n";
+        for (auto* t : tokens) delete t;
+        return 1;
+    }
+
+    AstAnalysis analysis = analyzeAst(ast);
+
+    // Çıktı hedefi
+    std::ostream* out = &std::cout;
+    std::ofstream outFile;
+    if (!args.outputFile.empty()) {
+        outFile.open(args.outputFile);
+        if (outFile.is_open()) out = &outFile;
+    }
+
+    *out << "{\n"
+         << "  \"ast\":\n"
+         << jsonIndent(2) << astToJson(ast, 2) << ",\n"
+         << "  \"analysis\": {\n"
+         << analysisToJson(analysis) << "\n"
+         << "  }\n"
+         << "}\n";
+
+    delete ast;
+    for (auto* t : tokens) delete t;
+    return 0;
+}
+
+#endif // SAQUT_CLI_AST

src/cli/commands/run.hpp

@@ -0,0 +1,66 @@
+// ============================================================================
+// saQut CLI — run komutu (pipeline: token → AST → IR debug)
+// ============================================================================
+//
+// TODO: İleride `saqut -` ile stdin'den okuyup anında çalıştıracak
+//       interpreter modu bu komutun altına gelecek.
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI_RUN
+#define SAQUT_CLI_RUN
+
+#include <iostream>
+#include "cli/args.hpp"
+#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+#include "parser/parser.hpp"
+#include "ir/ir.hpp"
+
+inline int cmdRun(const CliArgs& args) {
+    std::string source = readSource(args);
+    if (source.empty()) return 1;
+
+    Tokenizer tokenizer;
+    auto tokens = tokenizer.scan(source, inputFilePath(args));
+
+    std::cout << "=== saQut Compiler ===\n";
+    std::cout << "Kaynak kod:\n" << source << "\n\n";
+
+    std::cout << "Tokenler (" << tokens.size() << " adet):\n";
+    for (auto* t : tokens) {
+        std::cout << "  [" << t->gettype() << "] \"" << t->token << "\"\n";
+    }
+    std::cout << "\n";
+
+    Parser parser;
+    ASTNode* ast = parser.parse(tokens);
+
+    if (ast) {
+        std::cout << "AST:\n";
+        ast->log(0);
+        std::cout << "\n";
+
+        CodeGenerator cg;
+        cg.parse(ast);
+        std::cout << "IR (" << cg.IROpDatas.size() << " komut):\n";
+        for (size_t i = 0; i < cg.IROpDatas.size(); i++) {
+            auto& op = cg.IROpDatas[i];
+            std::cout << "  [" << i << "] reg" << op.targetReg << " = ";
+            switch (op.op) {
+                case OPCode::mathadd: std::cout << "add"; break;
+                case OPCode::mathsub: std::cout << "sub"; break;
+                case OPCode::mathmul: std::cout << "mul"; break;
+                case OPCode::mathdiv: std::cout << "div"; break;
+                case OPCode::declare: std::cout << "literal"; break;
+            }
+            std::cout << " (" << op.arg1.value.index() << ")\n";
+        }
+
+        delete ast;
+    }
+
+    for (auto* t : tokens) delete t;
+    return 0;
+}
+
+#endif // SAQUT_CLI_RUN

src/cli/commands/symbols.hpp

@@ -0,0 +1,58 @@
+// ============================================================================
+// saQut CLI — symbols komutu (sembol tablosu)
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI_SYMBOLS
+#define SAQUT_CLI_SYMBOLS
+
+#include <iostream>
+#include "cli/args.hpp"
+#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+#include "parser/parser.hpp"
+#include "json.hpp"
+
+inline int cmdSymbols(const CliArgs& args) {
+    std::string source = readSource(args);
+    if (source.empty()) return 1;
+
+    Tokenizer tokenizer;
+    auto tokens = tokenizer.scan(source, inputFilePath(args));
+
+    Parser parser;
+    ASTNode* ast = parser.parse(tokens);
+
+    if (!ast) {
+        std::cerr << "Hata: AST üretilemedi\n";
+        for (auto* t : tokens) delete t;
+        return 1;
+    }
+
+    auto symbols = collectSymbols(ast);
+
+    std::cout << "Sembol Tablosu (" << symbols.size() << " sembol):\n";
+    std::cout << "────────────────────────────────────────────\n";
+
+    if (symbols.empty()) {
+        std::cout << "  (sembol bulunamadı)\n";
+    }
+
+    for (auto& s : symbols) {
+        std::cout << "  [" << s.kind << "] " << s.type << " " << s.name << "\n";
+    }
+
+    std::cout << "────────────────────────────────────────────\n";
+
+    int fnCount = 0, varCount = 0;
+    for (auto& s : symbols) {
+        if (s.kind == "function") fnCount++;
+        else if (s.kind == "variable") varCount++;
+    }
+    std::cout << "Fonksiyon: " << fnCount
+              << "  |  Değişken: " << varCount << "\n";
+
+    delete ast;
+    for (auto* t : tokens) delete t;
+    return 0;
+}
+
+#endif // SAQUT_CLI_SYMBOLS

src/cli/commands/tokens.hpp

@@ -0,0 +1,28 @@
+// ============================================================================
+// saQut CLI — tokens komutu
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CLI_TOKENS
+#define SAQUT_CLI_TOKENS
+
+#include <iostream>
+#include "cli/args.hpp"
+#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+
+inline int cmdTokens(const CliArgs& args) {
+    std::string source = readSource(args);
+    if (source.empty()) return 1;
+
+    Tokenizer tokenizer;
+    auto tokens = tokenizer.scan(source, inputFilePath(args));
+
+    std::cout << "Tokenler (" << tokens.size() << " adet):\n";
+    for (auto* t : tokens) {
+        std::cout << "  [" << t->gettype() << "] \"" << t->token << "\"\n";
+    }
+
+    for (auto* t : tokens) delete t;
+    return 0;
+}
+
+#endif // SAQUT_CLI_TOKENS

src/core/location.hpp

@@ -0,0 +1,80 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — Kaynak Kod Konum Yapısı
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/core/location.hpp
+// KATMAN:  Katman 0 — Tüm katmanlar tarafından kullanılır
+// BAĞIMLI: Yok (sadece <string>)
+//
+// AMAÇ:
+//   Her token ve AST düğümünün kaynak koddaki tam konumunu tutar.
+//   "Hata nerede?" ve "Kullanıcı imleci nerede?" sorularına cevap verir.
+//
+// ALANLAR:
+//   filePath : Kaynak dosyanın yolu (bilinmiyorsa boş string)
+//   line     : 1-tabanlı satır numarası
+//   column   : 1-tabanlı sütun numarası
+//   offset   : 0-tabanlı karakter offset'i (dosya başından itibaren)
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CORE_LOCATION
+#define SAQUT_CORE_LOCATION
+
+#include <string>
+
+// ============================================================================
+// SourceLocation — Kaynak Koddaki Bir Nokta
+// ============================================================================
+//
+// KULLANIM:
+//   SourceLocation loc{"test.sqt", 5, 10, 134};
+//   std::cout << loc.toString();  // "test.sqt:5:10"
+//   std::cout << loc.shortString(); // "5:10"
+//
+//   Varsayılan kurucu: geçersiz bir konum üretir (line=0, column=0, offset=-1).
+//   isValid() ile kontrol edilebilir.
+//
+// ============================================================================
+
+struct SourceLocation {
+    std::string filePath;
+    int line   = 0;    // 1-tabanlı, 0 = geçersiz
+    int column = 0;    // 1-tabanlı, 0 = geçersiz
+    int offset = -1;   // 0-tabanlı, -1 = geçersiz
+
+    SourceLocation() = default;
+
+    SourceLocation(std::string file, int line, int col, int off)
+        : filePath(std::move(file)), line(line), column(col), offset(off) {}
+
+    // Geçerli bir konum mu?
+    bool isValid() const {
+        return line > 0 && column > 0 && offset >= 0;
+    }
+
+    // Tam konum: "dosya.sqt:5:10"
+    std::string toString() const {
+        if (!isValid()) return "<invalid>";
+        return filePath + ":" + std::to_string(line) + ":" + std::to_string(column);
+    }
+
+    // Kısa konum: "5:10"
+    std::string shortString() const {
+        if (!isValid()) return "?:?";
+        return std::to_string(line) + ":" + std::to_string(column);
+    }
+
+    // JSON formatı: {"file":"...","line":5,"column":10,"offset":134}
+    std::string toJson() const {
+        if (!isValid()) return "null";
+        return "{"
+            "\"file\":\"" + filePath + "\","
+            "\"line\":" + std::to_string(line) + ","
+            "\"column\":" + std::to_string(column) + ","
+            "\"offset\":" + std::to_string(offset) +
+        "}";
+    }
+};
+
+#endif // SAQUT_CORE_LOCATION

src/core/sourcefile.cpp

@@ -0,0 +1,69 @@
+#include "core/sourcefile.hpp"
+
+void SourceFile::setText(const std::string& path, const std::string& source) {
+    filePath = path;
+    text = source;
+    computeLineStarts();
+}
+
+int SourceFile::lineCount() const {
+    return static_cast<int>(lineStarts.size());
+}
+
+std::string SourceFile::getLine(int line) const {
+    if (line < 1 || line > lineCount()) return "";
+    int start = lineStarts[line - 1];
+    int end;
+    if (line < lineCount()) {
+        end = lineStarts[line] - 1;  // Satır sonu (\n) hariç
+        // \r\n varsa bir karakter daha geri
+        if (end > start && text[end - 1] == '\r') end--;
+    } else {
+        end = static_cast<int>(text.length());
+    }
+    return text.substr(start, end - start);
+}
+
+SourceLocation SourceFile::offsetToLocation(int offset) const {
+    // Geçersiz offset kontrolü
+    if (offset < 0 || offset > static_cast<int>(text.length())) {
+        return SourceLocation{filePath, 0, 0, -1};
+    }
+
+    // Binary search: offset'in hangi satıra ait olduğunu bul
+    // lineStarts içinde offset'ten büyük ilk elemanı bul
+    auto it = std::upper_bound(lineStarts.begin(), lineStarts.end(), offset);
+    int lineIndex = static_cast<int>(it - lineStarts.begin()) - 1;
+
+    // lineIndex geçerli değilse
+    if (lineIndex < 0) {
+        lineIndex = 0;
+    } else if (lineIndex >= static_cast<int>(lineStarts.size())) {
+        lineIndex = static_cast<int>(lineStarts.size()) - 1;
+    }
+
+    int lineStart = lineStarts[lineIndex];
+    int line = lineIndex + 1;       // 1-tabanlı
+    int column = offset - lineStart + 1;  // 1-tabanlı
+
+    return SourceLocation{filePath, line, column, offset};
+}
+
+SourceFile::LocationRange SourceFile::rangeFromOffsets(int startOffset, int endOffset) const {
+    return {offsetToLocation(startOffset), offsetToLocation(endOffset)};
+}
+
+void SourceFile::computeLineStarts() {
+    lineStarts.clear();
+    lineStarts.push_back(0);  // 1. satır offset 0
+
+    for (int i = 0; i < static_cast<int>(text.length()); i++) {
+        if (text[i] == '\n') {
+            // \r\n kontrolü: \r'yi atla, \n'den sonraki karakter yeni satır
+            int nextStart = i + 1;
+            if (nextStart < static_cast<int>(text.length())) {
+                lineStarts.push_back(nextStart);
+            }
+        }
+    }
+}

src/core/sourcefile.hpp

@@ -0,0 +1,84 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — Kaynak Kod Yöneticisi
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/core/sourcefile.hpp
+// KATMAN:  Katman 0 — Tüm katmanlar tarafından kullanılır
+// BAĞIMLI: core/location.hpp
+//
+// AMAÇ:
+//   Kaynak kodun tamamını ve satır başı offset'lerini tutar.
+//   offset → (line, column) dönüşümü yapar.
+//
+// TASARIM:
+//   lineStarts vektörü, her satırın ilk karakterinin offset'ini tutar:
+//     lineStarts[0] = 0   (1. satır, offset 0)
+//     lineStarts[1] = 15  (2. satır, offset 15)
+//     lineStarts[2] = 32  (3. satır, offset 32)
+//
+//   offsetToLocation() bu dizide binary search yaparak O(log n)'de line/column
+//   bulur. Line-start dizisi bir kere setText()'te O(n)'de hesaplanır.
+//
+// PERFORMANS:
+//   setText()  : O(n) — line-start dizisi bir kere kurulur
+//   offsetToLocation() : O(log n) — binary search
+//   Bellek     : O(n) — lineStarts (en fazla n eleman, her satır için bir int)
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_CORE_SOURCEFILE
+#define SAQUT_CORE_SOURCEFILE
+
+#include <algorithm>
+#include <string>
+#include <vector>
+#include "core/location.hpp"
+
+// ============================================================================
+// SourceFile — Kaynak Kod Yöneticisi
+// ============================================================================
+//
+// KULLANIM:
+//   SourceFile sf;
+//   sf.setText("deneme.sqt", "int x = 5;\nreturn x;\n");
+//   SourceLocation loc = sf.offsetToLocation(10);  // 1:10 (2. satır)
+//
+// ============================================================================
+
+class SourceFile {
+public:
+    std::string filePath;         // Kaynak dosyanın yolu
+    std::string text;             // Kaynak kodun tamamı
+    std::vector<int> lineStarts;  // Her satırın başlangıç offset'i
+
+    SourceFile() = default;
+
+    // text verisini yeni satır dizisini de hesapla
+    void setText(const std::string& path, const std::string& source);
+
+    // Kaynak kodun toplam satır sayısı
+    int lineCount() const;
+
+    // Belirtilen offset'teki satırın tam metnini döndür
+    std::string getLine(int line) const;
+
+    // Offset'ten (line, column) dönüşümü
+    // Binary search ile O(log n)
+    SourceLocation offsetToLocation(int offset) const;
+
+    // Bir aralığın başlangıç ve bitiş konumlarını döndür
+    struct LocationRange {
+        SourceLocation start;
+        SourceLocation end;
+    };
+
+    LocationRange rangeFromOffsets(int startOffset, int endOffset) const;
+
+private:
+    // lineStarts vektörünü hesapla
+    // Her \n karakterinden sonraki offset bir sonraki satırın başlangıcıdır
+    // İlk satır her zaman offset 0'dan başlar
+    void computeLineStarts();
+};
+
+#endif // SAQUT_CORE_SOURCEFILE

src/json.hpp

@@ -0,0 +1,332 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — AST Analizi ve Sembol Toplayıcı
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/json.hpp
+// KATMAN:  Tüm katmanlardan sonra — AST'yi tüketir
+// BAĞIMLI: AST (src/parser/ast.hpp)
+// KULLANAN: main.cpp
+//
+// AMAÇ:
+//   1. AST üzerinde analiz yap (düğüm sayısı, derinlik, tip dağılımı)
+//   2. Sembolleri topla (fonksiyon isimleri, dönüş tipleri, değişkenler)
+//
+// NOT: JSON serileştirme ASTNode::toJson() tarafından yapılır.
+//      Bu dosya sadece analiz ve sembol toplama işlemlerini içerir.
+//      Yeni bir AST düğümü eklendiğinde buraya dokunmak gerekmez.
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_JSON
+#define SAQUT_JSON
+
+#include <string>
+#include <sstream>
+#include <map>
+#include <vector>
+#include "parser/ast.hpp"
+
+// ============================================================================
+// astKindName — ASTKind enum'unu string'e çevir (analiz çıktısı için)
+// ============================================================================
+
+inline const char* astKindName(ASTKind k) {
+    switch (k) {
+        case ASTKind::Program:             return "Program";
+        case ASTKind::FunctionDecl:        return "FunctionDecl";
+        case ASTKind::Block:               return "Block";
+        case ASTKind::VariableDecl:        return "VariableDecl";
+        case ASTKind::BinaryExpression:    return "BinaryExpression";
+        case ASTKind::UnaryExpression:     return "UnaryExpression";
+        case ASTKind::Literal:             return "Literal";
+        case ASTKind::Identifier:          return "Identifier";
+        case ASTKind::Postfix:             return "Postfix";
+        case ASTKind::IfStatement:         return "IfStatement";
+        case ASTKind::ForStatement:        return "ForStatement";
+        case ASTKind::WhileStatement:      return "WhileStatement";
+        case ASTKind::DoWhileStatement:    return "DoWhileStatement";
+        case ASTKind::ReturnStatement:     return "ReturnStatement";
+        case ASTKind::BreakStatement:      return "BreakStatement";
+        case ASTKind::ContinueStatement:   return "ContinueStatement";
+        case ASTKind::ExpressionStatement: return "ExpressionStatement";
+        case ASTKind::Call:                return "Call";
+        case ASTKind::MemberAccess:        return "MemberAccess";
+        case ASTKind::IndexExpression:     return "IndexExpression";
+        case ASTKind::StructDecl:          return "StructDecl";
+        default: return "Unknown";
+    }
+}
+
+// ============================================================================
+// AST → JSON (ince sarmalayıcı — asıl iş ASTNode::toJson()'da)
+// ============================================================================
+
+inline std::string astToJson(ASTNode* node, int depth = 0) {
+    if (!node) return "null";
+    return node->toJson(depth);
+}
+
+// ============================================================================
+// AST Analizi
+// ============================================================================
+
+struct AstAnalysis {
+    int totalNodes = 0;
+    int maxDepth = 0;
+    int functionCount = 0;
+    int variableCount = 0;
+    int ifCount = 0;
+    int loopCount = 0;  // for + while + do-while
+    std::map<std::string, int> nodeTypeCounts;
+};
+
+inline void analyzeRecursive(ASTNode* node, int currentDepth, AstAnalysis& a) {
+    if (!node) return;
+
+    a.totalNodes++;
+    if (currentDepth > a.maxDepth) a.maxDepth = currentDepth;
+
+    const char* name = astKindName(node->kind);
+    a.nodeTypeCounts[name]++;
+
+    switch (node->kind) {
+        case ASTKind::FunctionDecl: a.functionCount++; break;
+        case ASTKind::VariableDecl: a.variableCount++; break;
+        case ASTKind::IfStatement:  a.ifCount++; break;
+        case ASTKind::WhileStatement:
+        case ASTKind::ForStatement:
+        case ASTKind::DoWhileStatement:
+            a.loopCount++; break;
+        default: break;
+    }
+
+    // Tüm çocukları gez
+    switch (node->kind) {
+        case ASTKind::Program:
+        case ASTKind::FunctionDecl:
+        case ASTKind::Block: {
+            for (auto* child : node->getChildren())
+                analyzeRecursive(child, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::VariableDecl: {
+            auto* vd = (VariableDeclNode*)node;
+            if (vd->initExpr) analyzeRecursive(vd->initExpr, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::BinaryExpression: {
+            auto* bin = (BinaryExpressionNode*)node;
+            if (bin->Left)  analyzeRecursive(bin->Left,  currentDepth + 1, a);
+            if (bin->Right) analyzeRecursive(bin->Right, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::Postfix: {
+            auto* pf = (PostfixNode*)node;
+            if (pf->operand) analyzeRecursive(pf->operand, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::IfStatement: {
+            auto* ifn = (IfStatementNode*)node;
+            if (ifn->condition)  analyzeRecursive(ifn->condition,  currentDepth + 1, a);
+            if (ifn->thenBranch) analyzeRecursive(ifn->thenBranch, currentDepth + 1, a);
+            if (ifn->elseBranch) analyzeRecursive(ifn->elseBranch, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::WhileStatement: {
+            auto* ws = (WhileStatementNode*)node;
+            if (ws->condition) analyzeRecursive(ws->condition, currentDepth + 1, a);
+            if (ws->body)      analyzeRecursive(ws->body,      currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ForStatement: {
+            auto* fs = (ForStatementNode*)node;
+            if (fs->init)      analyzeRecursive(fs->init,      currentDepth + 1, a);
+            if (fs->condition) analyzeRecursive(fs->condition, currentDepth + 1, a);
+            if (fs->update)    analyzeRecursive(fs->update,    currentDepth + 1, a);
+            if (fs->body)      analyzeRecursive(fs->body,      currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::DoWhileStatement: {
+            auto* dw = (DoWhileStatementNode*)node;
+            if (dw->body)      analyzeRecursive(dw->body,      currentDepth + 1, a);
+            if (dw->condition) analyzeRecursive(dw->condition, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ReturnStatement: {
+            auto* rs = (ReturnStatementNode*)node;
+            if (rs->value) analyzeRecursive(rs->value, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ExpressionStatement: {
+            auto* es = (ExpressionStatementNode*)node;
+            if (es->expression) analyzeRecursive(es->expression, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::Call: {
+            auto* call = (CallExpressionNode*)node;
+            if (call->callee) analyzeRecursive(call->callee, currentDepth + 1, a);
+            for (auto* arg : call->arguments) analyzeRecursive(arg, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::MemberAccess: {
+            auto* ma = (MemberAccessNode*)node;
+            if (ma->object) analyzeRecursive(ma->object, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::IndexExpression: {
+            auto* ie = (IndexExpressionNode*)node;
+            if (ie->object) analyzeRecursive(ie->object, currentDepth + 1, a);
+            if (ie->index)  analyzeRecursive(ie->index,  currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::StructDecl: {
+            for (auto* child : node->getChildren()) analyzeRecursive(child, currentDepth + 1, a);
+            break;
+        }
+        default: break; // Literal, Identifier, Break, Continue — yaprak düğüm
+    }
+}
+
+inline AstAnalysis analyzeAst(ASTNode* root) {
+    AstAnalysis a;
+    analyzeRecursive(root, 0, a);
+    return a;
+}
+
+inline std::string analysisToJson(const AstAnalysis& a) {
+    std::ostringstream ss;
+    ss << "    \"totalNodes\": " << a.totalNodes << ",\n"
+       << "    \"maxDepth\": " << a.maxDepth << ",\n"
+       << "    \"functionCount\": " << a.functionCount << ",\n"
+       << "    \"variableCount\": " << a.variableCount << ",\n"
+       << "    \"ifCount\": " << a.ifCount << ",\n"
+       << "    \"loopCount\": " << a.loopCount << ",\n"
+       << "    \"nodeTypes\": {\n";
+    bool first = true;
+    for (auto& [name, count] : a.nodeTypeCounts) {
+        if (!first) ss << ",\n";
+        ss << "      \"" << name << "\": " << count;
+        first = false;
+    }
+    ss << "\n    }";
+    return ss.str();
+}
+
+// ============================================================================
+// Sembol Toplayıcı
+// ============================================================================
+
+struct SymbolEntry {
+    std::string name;
+    std::string kind;  // "function" veya "variable"
+    std::string type;  // Dönüş tipi veya değişken tipi
+};
+
+inline void collectSymbolsRecursive(ASTNode* node, std::vector<SymbolEntry>& symbols) {
+    if (!node) return;
+
+    // Sadece FunctionDecl ve VariableDecl toplanır — diğerleri gezilir
+    if (node->kind == ASTKind::FunctionDecl) {
+        auto* fn = (FunctionDeclNode*)node;
+        symbols.push_back({fn->name, "function", fn->returnType});
+    } else if (node->kind == ASTKind::StructDecl) {
+        auto* st = (StructDeclNode*)node;
+        symbols.push_back({st->name, "struct", ""});
+    } else if (node->kind == ASTKind::VariableDecl) {
+        auto* vd = (VariableDeclNode*)node;
+        symbols.push_back({vd->name, "variable", vd->varType});
+    }
+
+    // Çocukları gez
+    switch (node->kind) {
+        case ASTKind::Program:
+        case ASTKind::FunctionDecl:
+        case ASTKind::Block:
+            for (auto* child : node->getChildren())
+                collectSymbolsRecursive(child, symbols);
+            break;
+        case ASTKind::VariableDecl: {
+            auto* vd = (VariableDeclNode*)node;
+            if (vd->initExpr) collectSymbolsRecursive(vd->initExpr, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::BinaryExpression: {
+            auto* bin = (BinaryExpressionNode*)node;
+            if (bin->Left)  collectSymbolsRecursive(bin->Left,  symbols);
+            if (bin->Right) collectSymbolsRecursive(bin->Right, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::Postfix: {
+            auto* pf = (PostfixNode*)node;
+            if (pf->operand) collectSymbolsRecursive(pf->operand, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::IfStatement: {
+            auto* ifn = (IfStatementNode*)node;
+            if (ifn->condition)  collectSymbolsRecursive(ifn->condition,  symbols);
+            if (ifn->thenBranch) collectSymbolsRecursive(ifn->thenBranch, symbols);
+            if (ifn->elseBranch) collectSymbolsRecursive(ifn->elseBranch, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::WhileStatement: {
+            auto* ws = (WhileStatementNode*)node;
+            if (ws->condition) collectSymbolsRecursive(ws->condition, symbols);
+            if (ws->body)      collectSymbolsRecursive(ws->body,      symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ForStatement: {
+            auto* fs = (ForStatementNode*)node;
+            if (fs->init)      collectSymbolsRecursive(fs->init,      symbols);
+            if (fs->condition) collectSymbolsRecursive(fs->condition, symbols);
+            if (fs->update)    collectSymbolsRecursive(fs->update,    symbols);
+            if (fs->body)      collectSymbolsRecursive(fs->body,      symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::DoWhileStatement: {
+            auto* dw = (DoWhileStatementNode*)node;
+            if (dw->body)      collectSymbolsRecursive(dw->body,      symbols);
+            if (dw->condition) collectSymbolsRecursive(dw->condition, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ReturnStatement: {
+            auto* rs = (ReturnStatementNode*)node;
+            if (rs->value) collectSymbolsRecursive(rs->value, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::ExpressionStatement: {
+            auto* es = (ExpressionStatementNode*)node;
+            if (es->expression) collectSymbolsRecursive(es->expression, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::Call: {
+            auto* call = (CallExpressionNode*)node;
+            if (call->callee) collectSymbolsRecursive(call->callee, symbols);
+            for (auto* arg : call->arguments) collectSymbolsRecursive(arg, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::MemberAccess: {
+            auto* ma = (MemberAccessNode*)node;
+            if (ma->object) collectSymbolsRecursive(ma->object, symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::IndexExpression: {
+            auto* ie = (IndexExpressionNode*)node;
+            if (ie->object) collectSymbolsRecursive(ie->object, symbols);
+            if (ie->index)  collectSymbolsRecursive(ie->index,  symbols);
+            break;
+        }
+        case ASTKind::StructDecl: {
+            for (auto* child : node->getChildren()) collectSymbolsRecursive(child, symbols);
+            break;
+        }
+        default: break;
+    }
+}
+
+inline std::vector<SymbolEntry> collectSymbols(ASTNode* root) {
+    std::vector<SymbolEntry> symbols;
+    collectSymbolsRecursive(root, symbols);
+    return symbols;
+}
+
+#endif // SAQUT_JSON

src/lexer/lexer.cpp

@@ -0,0 +1,346 @@
+#include "lexer/lexer.hpp"
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// beginPosition: Mevcut offset'i yığına kaydet.
+// İç içe çağrılabilir: 3 kere beginPosition → 3 elemanlı yığın.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::beginPosition() {
+    offsetMap.push_back(getLastPosition());
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// getLastPosition: Yığının tepesindeki konumu döndür.
+// Yığın boşsa mevcut offset'i döndür (başlangıç durumu).
+// --------------------------------------------------------------------------
+int Lexer::getLastPosition() {
+    if (offsetMap.empty()) return offset;
+    return offsetMap.back();
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// acceptPosition: Yığındaki son geçici konumu kalıcı yap.
+// Örnek: offsetMap=[5,10], offset=15 → offsetMap.back()=10 olur.
+// Bu sayede include() denemesi başarılı olduğunda konum ilerletilmiş olur.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::acceptPosition() {
+    int t = offsetMap.back();
+    setLastPosition(t);
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// setLastPosition: Yığının tepesini veya offset'i değiştir.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::setLastPosition(int n) {
+    if (offsetMap.empty())
+        offset = n;
+    else
+        offsetMap.back() = n;
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// isEnd: Dosya sonuna gelindi mi? offset >= size.
+// --------------------------------------------------------------------------
+bool Lexer::isEnd() {
+    return size <= getOffset();
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// rejectPosition: Yığındaki son konumu at. Başarısız include() denemesi sonrası.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::rejectPosition() {
+    offsetMap.pop_back();
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// positionRange: Yığındaki en dış ve en iç konumu [start, end] olarak döndür.
+// UYARI: new int[2] ile heap'te tahsis eder. Çağıran sorumludur.
+// TODO: std::pair<int,int> veya yapı kullanarak tahsisi kaldır.
+// --------------------------------------------------------------------------
+int* Lexer::positionRange() {
+    int len = offsetMap.size();
+    if (len == 0)
+        return new int[2]{0, offset};
+    if (len == 1)
+        return new int[2]{offset, offsetMap[0]};
+    return new int[2]{offsetMap[len - 2], offsetMap[len - 1]};
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// getPositionRange: positionRange() aralığındaki metni string olarak döndür.
+// --------------------------------------------------------------------------
+std::string Lexer::getPositionRange() {
+    int* a = positionRange();
+    std::string mem;
+    for (int i = a[0]; i < a[1]; i++)
+        mem.push_back(input.at(i));
+    return mem;
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// include: Belirtilen kelime mevcut konumda başlıyor mu?
+// --------------------------------------------------------------------------
+bool Lexer::include(std::string word, bool accept) {
+    beginPosition();
+    for (size_t i = 0; i < word.size(); i++) {
+        if (isEnd()) {
+            rejectPosition();
+            return false;
+        }
+        if (word[i] != getchar()) {
+            rejectPosition();
+            return false;
+        }
+        nextChar();
+    }
+    if (accept)
+        acceptPosition();
+    else
+        rejectPosition();
+    return true;
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// getOffset / setOffset: Konum erişimcileri.
+// --------------------------------------------------------------------------
+int Lexer::getOffset() {
+    return getLastPosition();
+}
+
+int Lexer::setOffset(int n) {
+    setLastPosition(n);
+    return getLastPosition();
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// getchar(additionalOffset): offset + ek kadar ilerideki karakteri oku.
+// --------------------------------------------------------------------------
+char Lexer::getchar(int additionalOffset) {
+    int target = getOffset() + additionalOffset;
+    if (target >= size) {
+        std::cerr << "Lexer hatası: sınır aşımı\n";
+        return '\0';
+    }
+    return input.at(target);
+}
+
+char Lexer::getchar() {
+    int target = getOffset();
+    if (target >= size) {
+        std::cerr << "Lexer hatası: sınır aşımı\n";
+        return '\0';
+    }
+    return input.at(target);
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// nextChar / toChar: Konum ilerletme.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::nextChar() {
+    if (!isEnd())
+        setOffset(getOffset() + 1);
+}
+
+void Lexer::toChar(int n) {
+    if (!isEnd())
+        setOffset(getOffset() + n);
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// getLocation: Mevcut offset'in SourceLocation'ını döndür.
+// --------------------------------------------------------------------------
+SourceLocation Lexer::getLocation() {
+    return sourceFile.offsetToLocation(getOffset());
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// setSourceText: Yeni kaynak kodu yükle ve SourceFile'ı güncelle.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::setSourceText(const std::string& path, const std::string& text) {
+    sourceFile.setText(path, text);
+    setText(text);
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// setText: Yeni kaynak kodu yükle. input ve size'ı günceller.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::setText(std::string text) {
+    input = text;
+    size  = static_cast<int>(text.length());
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// skipWhiteSpace: Boşluk, sekme, satırsonu, satırbaşı karakterlerini atla.
+// --------------------------------------------------------------------------
+void Lexer::skipWhiteSpace() {
+    while (!isEnd()) {
+        switch (getchar()) {
+            case '\r':  // carriage return (Windows satırsonu \r\n)
+            case '\n':  // line feed (Unix satırsonu)
+            case '\b':  // backspace
+            case '\t':  // tab
+            case ' ':   // boşluk
+                nextChar();
+                break;
+            default:
+                return;
+        }
+    }
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// isNumeric: Mevcut karakter bir rakam mı? (0-9)
+// --------------------------------------------------------------------------
+bool Lexer::isNumeric() {
+    char c = getchar();
+    return (c >= '0' && c <= '9');
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// readNumeric: Tam bir sayı literal'ı oku.
+// --------------------------------------------------------------------------
+INumber Lexer::readNumeric() {
+    INumber num;
+    num.start = getLastPosition();
+    num.startLoc = getLocation();
+
+    // --- Adım 1: İsteğe bağlı işaret ---
+    if (getchar() == '-') {
+        nextChar();
+        num.positive = false;
+    } else if (getchar() == '+') {
+        nextChar();
+        num.positive = true;
+    } else {
+        num.positive = true;
+    }
+
+    // --- Adım 2: İlk karakter '0' ise özel format kontrolü ---
+    bool nextDot = false;
+    if (getchar() == '0') {
+        num.token.push_back('0');
+        nextChar();
+        char c = getchar();
+        switch (c) {
+            case 'x': case 'X':       // Hex: 0xFF, 0X1A
+                num.token.push_back(c);
+                num.base = 16;
+                nextChar();
+                break;
+            case 'b': case 'B':       // Binary: 0b1010
+                num.token.push_back(c);
+                num.base = 2;
+                nextChar();
+                break;
+            case '.':                 // Float: 0.5, 0.0
+                num.token.push_back(c);
+                num.base   = 10;
+                nextDot    = true;
+                num.isFloat = true;
+                nextChar();
+                break;
+            case '0': case '1': case '2': case '3': case '4':
+            case '5': case '6': case '7':
+                // Octal: 0777 — sonraki karakter octal rakam ise devam et
+                num.base = 8;
+                break;
+            default:
+                num.end = getLastPosition();
+                num.endLoc = getLocation();
+                return num;
+        }
+    } else {
+        num.base = 10;
+    }
+
+    // --- Adım 3: Ana okuma döngüsü ---
+    while (!isEnd()) {
+        char c = getchar();
+        switch (c) {
+            case '0':
+            case '1':
+                num.token.push_back(c);
+                break;
+            case '2': case '3': case '4': case '5':
+            case '6': case '7':
+                if (num.base >= 8)
+                    num.token.push_back(c);
+                else {
+                    num.end = getLastPosition();
+                    num.endLoc = getLocation();
+                    return num;
+                }
+                break;
+            case '8': case '9':
+                if (num.base >= 10)
+                    num.token.push_back(c);
+                else {
+                    num.end = getLastPosition();
+                    num.endLoc = getLocation();
+                    return num;
+                }
+                break;
+            case 'a': case 'A': case 'b': case 'B':
+            case 'c': case 'C': case 'd': case 'D':
+            case 'f': case 'F':
+                if (num.base >= 16)
+                    num.token.push_back(c);
+                else {
+                    num.end = getLastPosition();
+                    num.endLoc = getLocation();
+                    return num;
+                }
+                break;
+            case '.':
+                if (!nextDot) {
+                    if (num.token.empty())
+                        num.token += "0.";
+                    else
+                        num.token.push_back('.');
+                    nextDot    = true;
+                    num.isFloat = true;
+                } else {
+                    num.end = getLastPosition();
+                    num.endLoc = getLocation();
+                    return num;
+                }
+                break;
+            case 'e': case 'E':
+                if (num.base == 16) {
+                    num.token.push_back(c);
+                    break;
+                }
+                if (num.base == 10) {
+                    num.hasEpsilon = true;
+                    num.token.push_back(c);
+                    nextChar();
+                    c = getchar();
+                    if (c == '+' || c == '-') {
+                        num.token.push_back(c);
+                        nextChar();
+                    }
+                    while (!isEnd()) {
+                        c = getchar();
+                        if (c >= '0' && c <= '9') {
+                            num.token.push_back(c);
+                            nextChar();
+                        } else {
+                            num.end = getLastPosition();
+                            num.endLoc = getLocation();
+                            return num;
+                        }
+                    }
+                    break;
+                }
+                num.end = getLastPosition();
+                num.endLoc = getLocation();
+                return num;
+            default:
+                num.end = getLastPosition();
+                return num;
+        }
+        nextChar();
+    }
+    num.end = getLastPosition();
+    num.endLoc = getLocation();
+    return num;
+}

src/lexer/lexer.hpp

@@ -15,46 +15,6 @@
 //   4. Boşluk karakterlerini atlar
 //   5. Satır/sütun bilgisi sağlar (hata mesajları için temel)
 //
-// ADR-006: Neden Kendi Lexer'ımız?
-//   - std::istringstream veya regex kullanmak yerine, tam kontrol sağlayan
-//     sıfırdan bir lexer yazdık.
-//   - Backtracking: offsetMap ile konum yığını tutar, denenen bir eşleşme
-//     başarısız olursa geri alınabilir. Bu özellik std::istream'de yoktur.
-//   - Performans: Sanal fonksiyon çağrısı yok, her şey inline.
-//   - Hata ayıklama: Her karakter okuması kontrol edilebilir.
-//
-// TASARIM KARARLARI:
-//   1. offsetMap (std::vector<int>): İç içe backtracking için yığın.
-//      beginPosition() → yığına mevcut konumu ekler
-//      acceptPosition() → yığındaki son konumu kalıcı yapar
-//      rejectPosition() → yığındaki son konumu atar (geri al)
-//      Bu sayede "dene, başarısız olursa geri al" patterni çalışır.
-//
-//   2. getchar() iki overload:
-//      - getchar(): mevcut konumdaki karakteri okur
-//      - getchar(int offset): mevcut konum + offset'teki karakteri okur
-//      İkincisi özellikle keyword kontrolünde önemlidir:
-//      "do" kelimesini gördükten sonra, bunun "double"ın başlangıcı olmadığını
-//      kontrol etmek için keyword sonrası karaktere bakılır.
-//
-//   3. isEnd(): offset >= size ile kontrol. offset her zaman [0, size] aralığında.
-//      size konumunda EOF (end of file) anlamına gelir.
-//
-//   4. readNumeric(): C/C++/Java sayı formatlarını destekler:
-//      - Decimal:    42, -3, +7
-//      - Hex:        0xFF, 0X1A
-//      - Binary:     0b1010, 0B1100
-//      - Octal:      0777 (0 ile başlayan ve 8-9 içermeyen)
-//      - Float:      3.14, .5, 1e10, 2.5E-3
-//      - Negatif/Pozitif: -42, +3 (baştaki işaret)
-//
-// BİLİNEN SINIRLAMALAR (TODO):
-//   TODO: Satır/sütun takibi eklenmeli (şu anda sadece offset var)
-//   TODO: Unicode/UTF-8 desteği (şu anda sadece ASCII)
-//   TODO: ' char literal'ı okunamıyor
-//   TODO: Sayısal alt çizgi (_) ayracı: 1_000_000 formatı
-//   TODO: Binary floating point: 0b1.1p10 formatı (C99 hexfloat)
-//
 // ============================================================================
 
 #ifndef SAQUT_LEXER
@@ -63,32 +23,18 @@
 #include <iostream>
 #include <string>
 #include <vector>
+#include "core/location.hpp"
+#include "core/sourcefile.hpp"
 
 // ============================================================================
 // INumber — Ara Sayısal Veri Yapısı
 // ============================================================================
-//
+
-// Lexer'ın readNumeric() fonksiyonu tarafından döndürülür.
-// Tokenizer bu yapıyı NumberToken'a dönüştürür.
-//
-// Neden ayrı bir struct? Lexer katmanı Token sınıflarından haberdar değil.
-// Bağımlılık yönü: Lexer ← Tokenizer. Lexer hiçbir üst katmanı include etmez.
-//
-// ALANLAR:
-//   start, end  : Kaynak koddaki başlangıç/bitiş konumları (offset)
-//   token       : Sayının ham string hali (örn: "0xFF", "3.14", "1e10")
-//   isFloat     : Ondalıklı sayı mı? (nokta veya epsilon içeriyor mu)
-//   hasEpsilon  : Bilimsel gösterim mi? (e/E içeriyor mu)
-//   base        : Sayı tabanı: 2, 8, 10, veya 16
-//                 - 0x/0X ile başlarsa 16
-//                 - 0b/0B ile başlarsa 2
-//                 - 0 ile başlayıp 8-9 içermiyorsa 8
-//                 - diğer her şey 10
-//   positive    : Pozitif mi? (başında - işareti yoksa true)
-//
 struct INumber {
     int start = 0;           // Kaynak koddaki başlangıç offset'i
     int end   = 0;           // Kaynak koddaki bitiş offset'i
+    SourceLocation startLoc; // Kaynak koddaki başlangıç konumu (line, column)
+    SourceLocation endLoc;   // Kaynak koddaki bitiş konumu
     std::string token;       // Sayının ham metni (örn: "42", "0xFF", "3.14e-2")
     bool isFloat    = false; // true ise float/double literal
     bool hasEpsilon = false; // true ise bilimsel gösterim (örn: 1e10)
@@ -99,21 +45,7 @@ struct INumber {
 // ============================================================================
 // Lexer — Karakter Seviyesinde Tarayıcı
 // ============================================================================
-//
+
-// Derleyici pipeline'ının en alt katmanı. Ham string üzerinde çalışır.
-// Üst katmanlara (Tokenizer) karakter okuma ve konum yönetimi hizmeti sunar.
-//
-// DURUM DEĞİŞKENLERİ:
-//   input     : Taranan kaynak kodun tamamı (string kopyası, değişmez)
-//   size      : input.length() önbelleği (performans: her seferinde hesaplamaz)
-//   offset    : Mevcut okuma konumu. 0 = ilk karakter, size = EOF
-//   offsetMap : Backtracking yığını. İç içe beginPosition/acceptPosition/rejectPosition
-//
-// PERFORMANS NOTU:
-//   Tüm metotlar inline tanımlanmıştır. Sanal fonksiyon çağrısı yoktur.
-//   offset değişiklikleri O(1)'dir.
-//   include() metodu O(n) karakter karşılaştırması yapar (n = kelime uzunluğu).
-//
 class Lexer {
 public:
     // --- Ham Veri ---
@@ -123,14 +55,6 @@ public:
     std::vector<int> offsetMap; // Backtracking yığını
 
     // --- Pozisyon Yönetimi (Backtracking API) ---
-    //
-    // Kullanım örneği:
-    //   lexer.beginPosition();          // konumu kaydet
-    //   if (lexer.include("for", false)) // dene (false = eşleşse de geri al)
-    //       lexer.acceptPosition();      // başarılı → kalıcı yap
-    //   else
-    //       lexer.rejectPosition();      // başarısız → geri al
-
     void beginPosition();    // Şu anki konumu yığına kaydet
     int  getLastPosition();  // Yığındaki son konumu döndür
     void acceptPosition();   // Yığındaki son konumu kalıcı yap (apply)
@@ -143,10 +67,6 @@ public:
     std::string getPositionRange(); // Pozisyon aralığındaki metni döndür
 
     // --- Desen Eşleme ---
-    // include(): Belirtilen kelime mevcut konumda başlıyor mu?
-    //   accept=true (varsayılan): eşleşirse konum ilerletilir
-    //   accept=false: eşleşse bile konum geri alınır (keyword kontrolü için)
-    //   Örnek: include("for", false) → "for" ile başlıyor mu? konumu değiştirme.
     bool include(std::string word, bool accept = true);
 
     // --- Konum Okuma/Yazma ---
@@ -160,403 +80,14 @@ public:
     void toChar(int n);      // offset'i n kadar ilerlet
 
     // --- Üst Seviye İşlemler ---
+    SourceFile sourceFile;             // Kaynak kod ve satır başı offset'leri
+    SourceLocation getLocation();      // Mevcut offset'in SourceLocation'ını döndür
+    void setSourceText(const std::string& path, const std::string& text);
+
     void setText(std::string input); // Yeni kaynak kodu yükle
     void skipWhiteSpace();   // Boşluk/sekme/satırsonu karakterlerini atla
     bool isNumeric();        // Mevcut karakter 0-9 aralığında mı?
     INumber readNumeric();   // Sayı literal'ı oku ve INumber olarak döndür
 };
 
-// ============================================================================
-// GERÇEKLEME (Implementation)
-// ============================================================================
-// Tüm metotlar inline olarak aşağıda tanımlanmıştır.
-// Derleme modeli: header-only. main.cpp bu dosyayı include eder.
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// beginPosition: Mevcut offset'i yığına kaydet.
-// İç içe çağrılabilir: 3 kere beginPosition → 3 elemanlı yığın.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::beginPosition() {
-    offsetMap.push_back(getLastPosition());
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// getLastPosition: Yığının tepesindeki konumu döndür.
-// Yığın boşsa mevcut offset'i döndür (başlangıç durumu).
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline int Lexer::getLastPosition() {
-    if (offsetMap.empty()) return offset;
-    return offsetMap.back();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// acceptPosition: Yığındaki son geçici konumu kalıcı yap.
-// Örnek: offsetMap=[5,10], offset=15 → offsetMap.back()=10 olur.
-// Bu sayede include() denemesi başarılı olduğunda konum ilerletilmiş olur.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::acceptPosition() {
-    int t = offsetMap.back();
-    setLastPosition(t);
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// setLastPosition: Yığının tepesini veya offset'i değiştir.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::setLastPosition(int n) {
-    if (offsetMap.empty())
-        offset = n;
-    else
-        offsetMap.back() = n;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// isEnd: Dosya sonuna gelindi mi? offset >= size.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline bool Lexer::isEnd() {
-    return size <= getOffset();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// rejectPosition: Yığındaki son konumu at. Başarısız include() denemesi sonrası.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::rejectPosition() {
-    offsetMap.pop_back();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// positionRange: Yığındaki en dış ve en iç konumu [start, end] olarak döndür.
-// UYARI: new int[2] ile heap'te tahsis eder. Çağıran sorumludur.
-// TODO: std::pair<int,int> veya yapı kullanarak tahsisi kaldır.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline int* Lexer::positionRange() {
-    int len = offsetMap.size();
-    if (len == 0)
-        return new int[2]{0, offset};
-    if (len == 1)
-        return new int[2]{offset, offsetMap[0]};
-    return new int[2]{offsetMap[len - 2], offsetMap[len - 1]};
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// getPositionRange: positionRange() aralığındaki metni string olarak döndür.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline std::string Lexer::getPositionRange() {
-    int* a = positionRange();
-    std::string mem;
-    for (int i = a[0]; i < a[1]; i++)
-        mem.push_back(input.at(i));
-    return mem;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// include: Belirtilen kelime mevcut konumda başlıyor mu?
-//
-// Algoritma:
-//   1. beginPosition() ile konumu kaydet
-//   2. Kelimenin her karakterini sırayla karşılaştır
-//   3. Eşleşmezse veya EOF olursa → rejectPosition() ve false dön
-//   4. Tüm karakterler eşleşirse:
-//      - accept=true ise → acceptPosition() (konum kalıcı ilerler)
-//      - accept=false ise → rejectPosition() (konum eski haline döner)
-//   5. true dön
-//
-// Neden accept parametresi var?
-//   Tokenizer scope() fonksiyonu, keyword'leri kontrol ederken accept=false
-//   kullanır. Çünkü bir keyword eşleşmesi, aynı zamanda daha uzun bir
-//   keyword'ün parçası olabilir (örn: "do", "double"ın başlangıcı).
-//   Eğer include("do", true) kullanılırsa, konum ilerler ve geri alınamaz.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline bool Lexer::include(std::string word, bool accept) {
-    beginPosition();
-    for (size_t i = 0; i < word.size(); i++) {
-        if (isEnd()) {
-            rejectPosition();
-            return false;
-        }
-        if (word[i] != getchar()) {
-            rejectPosition();
-            return false;
-        }
-        nextChar();
-    }
-    if (accept)
-        acceptPosition();
-    else
-        rejectPosition();
-    return true;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// getOffset / setOffset: Konum erişimcileri.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline int Lexer::getOffset() {
-    return getLastPosition();
-}
-
-inline int Lexer::setOffset(int n) {
-    setLastPosition(n);
-    return getLastPosition();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// getchar(additionalOffset): offset + ek kadar ilerideki karakteri oku.
-// Sınır kontrolü yapar: target >= size ise '\0' döndürür ve hata mesajı basar.
-// Bu metot özellikle keyword sınır kontrolünde kullanılır:
-//   "do" eşleşti, sıradaki karakter 'u' ise bu "double" olabilir → keyword değil
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline char Lexer::getchar(int additionalOffset) {
-    int target = getOffset() + additionalOffset;
-    if (target >= size) {
-        std::cerr << "Lexer hatası: sınır aşımı\n";
-        return '\0';
-    }
-    return input.at(target);
-}
-
-inline char Lexer::getchar() {
-    int target = getOffset();
-    if (target >= size) {
-        std::cerr << "Lexer hatası: sınır aşımı\n";
-        return '\0';
-    }
-    return input.at(target);
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// nextChar / toChar: Konum ilerletme.
-// EOF kontrolü yapar — dosya sonundaysa ilerlemez.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::nextChar() {
-    if (!isEnd())
-        setOffset(getOffset() + 1);
-}
-
-inline void Lexer::toChar(int n) {
-    if (!isEnd())
-        setOffset(getOffset() + n);
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// setText: Yeni kaynak kodu yükle. input ve size'ı günceller.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::setText(std::string text) {
-    input = text;
-    size  = text.length();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// skipWhiteSpace: Boşluk, sekme, satırsonu, satırbaşı karakterlerini atla.
-// Yorum satırlarını atlamaz — bu Tokenizer'ın işi.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Lexer::skipWhiteSpace() {
-    while (!isEnd()) {
-        switch (getchar()) {
-            case '\r':  // carriage return (Windows satırsonu \r\n)
-            case '\n':  // line feed (Unix satırsonu)
-            case '\b':  // backspace
-            case '\t':  // tab
-            case ' ':   // boşluk
-                nextChar();
-                break;
-            default:
-                return;
-        }
-    }
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// isNumeric: Mevcut karakter bir rakam mı? (0-9)
-// Pointer aritmetiği veya ASCII tablosu karşılaştırması yerine basit aralık
-// kontrolü. Performans: O(1), branchless (modern derleyiciler optimize eder).
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline bool Lexer::isNumeric() {
-    char c = getchar();
-    return (c >= '0' && c <= '9');
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// readNumeric: Tam bir sayı literal'ı oku.
-//
-// Desteklenen formatlar (öncelik sırasıyla):
-//   1. İşaret: -42, +3  (baştaki isteğe bağlı işaret)
-//   2. 0x/0X: Hex (0xFF, 0X1A)
-//   3. 0b/0B: Binary (0b1010)
-//   4. 0 ile başlayan: Octal (0777) veya Float (0.5)
-//   5. Ondalık: 42, 3.14
-//   6. Bilimsel: 1e10, 2.5E-3, 1.0e+5
-//
-// Algoritma:
-//   1. İsteğe bağlı işareti oku (+ veya -)
-//   2. İlk karakter '0' ise → özel durum (hex/bin/octal/float kontrolü)
-//   3. Ana döngü: rakamları, hex harflerini (a-f/A-F), nokta (.), epsilon (e/E) oku
-//   4. Her karakterde taban uygunluğunu kontrol et (örn: octal'da 8-9 geçersiz)
-//   5. İlk karakter '0' değilse → doğrudan decimal
-//
-// Özel durum: "0" takip eden karakter yoksa → tek haneli sayı, base=10.
-//             "0xFF" → hex, "0b10" → binary, "077" → octal, "0.5" → float.
-//
-// TODO: Hex float desteği (0x1.ffp10) — C99 standardı
-// TODO: Sayısal ayraç: 1_000_000 — C++14/Java 7
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline INumber Lexer::readNumeric() {
-    INumber num;
-    num.start = getLastPosition();
-
-    // --- Adım 1: İsteğe bağlı işaret ---
-    if (getchar() == '-') {
-        nextChar();
-        num.positive = false;
-    } else if (getchar() == '+') {
-        nextChar();
-        num.positive = true;
-    } else {
-        num.positive = true;
-    }
-
-    // --- Adım 2: İlk karakter '0' ise özel format kontrolü ---
-    bool nextDot = false;
-    if (getchar() == '0') {
-        num.token.push_back('0');
-        nextChar();
-        char c = getchar();
-        switch (c) {
-            case 'x': case 'X':       // Hex: 0xFF, 0X1A
-                num.token.push_back(c);
-                num.base = 16;
-                nextChar();
-                break;
-            case 'b': case 'B':       // Binary: 0b1010
-                num.token.push_back(c);
-                num.base = 2;
-                nextChar();
-                break;
-            case '.':                 // Float: 0.5, 0.0
-                num.token.push_back(c);
-                num.base   = 10;
-                nextDot    = true;
-                num.isFloat = true;
-                nextChar();
-                break;
-            case '0': case '1': case '2': case '3': case '4':
-            case '5': case '6': case '7':
-                // Octal: 0777 — sonraki karakter octal rakam ise devam et
-                num.base = 8;
-                break;
-            default:
-                // Sadece "0" — takip eden karakter rakam değil.
-                // Hemen dön: base=10 (varsayılan).
-                // BUG FIX (commit 438bc0e): Eskiden bu dalda sıradaki karakter
-                // token'a ekleniyor ve base=8 yapılıyordu. Bu, "0;" durumunda
-                // ';' karakterinin sayıya eklenmesine neden oluyordu.
-                num.end = getLastPosition();
-                return num;
-        }
-    } else {
-        num.base = 10;
-    }
-
-    // --- Adım 3: Ana okuma döngüsü ---
-    // Bu döngü, geçerli tabana uygun tüm karakterleri okur.
-    // Her karakter tipi için taban uygunluğu kontrol edilir:
-    //   - 0-1: tüm tabanlar
-    //   - 2-7: base >= 8
-    //   - 8-9: base >= 10
-    //   - a-f/A-F: base >= 16
-    //   - . (nokta): sadece ondalık, sadece bir kere
-    //   - e/E: sadece ondalık ve hex (hex'te epsilon yok, direkt okunur)
-    while (!isEnd()) {
-        char c = getchar();
-        switch (c) {
-            case '0':
-            case '1':
-                num.token.push_back(c);
-                break;
-            case '2': case '3': case '4': case '5':
-            case '6': case '7':
-                if (num.base >= 8)
-                    num.token.push_back(c);
-                else {
-                    num.end = getLastPosition();
-                    return num;
-                }
-                break;
-            case '8': case '9':
-                if (num.base >= 10)
-                    num.token.push_back(c);
-                else {
-                    num.end = getLastPosition();
-                    return num;
-                }
-                break;
-            case 'a': case 'A': case 'b': case 'B':
-            case 'c': case 'C': case 'd': case 'D':
-            case 'f': case 'F':
-                if (num.base >= 16)
-                    num.token.push_back(c);
-                else {
-                    num.end = getLastPosition();
-                    return num;
-                }
-                break;
-            case '.':
-                // Nokta: Sadece bir kere izin verilir.
-                // .5 gibi başıboş noktalı sayılar için "0." öneki eklenir.
-                if (!nextDot) {
-                    if (num.token.empty())
-                        num.token += "0.";
-                    else
-                        num.token.push_back('.');
-                    nextDot    = true;
-                    num.isFloat = true;
-                } else {
-                    // İkinci nokta → sayı bitti
-                    num.end = getLastPosition();
-                    return num;
-                }
-                break;
-            case 'e': case 'E':
-                // Epsilon (bilimsel gösterim):
-                //   - Hex tabanda: epsilon DEĞİL, hex hanesi olarak okunur.
-                //   - Decimal tabanda: 1e10, 2.5E-3 formatı.
-                if (num.base == 16) {
-                    num.token.push_back(c);
-                    break;
-                }
-                if (num.base == 10) {
-                    num.hasEpsilon = true;
-                    num.token.push_back(c);
-                    nextChar();
-                    c = getchar();
-                    // İsteğe bağlı işaret: e+10, E-3
-                    if (c == '+' || c == '-') {
-                        num.token.push_back(c);
-                        nextChar();
-                    }
-                    // Epsilon sonrası rakamları oku
-                    while (!isEnd()) {
-                        c = getchar();
-                        if (c >= '0' && c <= '9') {
-                            num.token.push_back(c);
-                            nextChar();
-                        } else {
-                            num.end = getLastPosition();
-                            return num;
-                        }
-                    }
-                    break;
-                }
-                num.end = getLastPosition();
-                return num;
-            default:
-                // Tanınmayan karakter → sayı bitti
-                num.end = getLastPosition();
-                return num;
-        }
-        nextChar();
-    }
-    num.end = getLastPosition();
-    return num;
-}
-
 #endif // SAQUT_LEXER

src/main.cpp

@@ -3,118 +3,84 @@
 // ============================================================================
 //
 // DİZİN:   src/main.cpp
-// KATMAN:  En üst — tüm alt katmanları birleştirir
+// KATMAN:  En üst — CLI dispatcher'ı başlatır
-// BAĞIMLI: Tokenizer, Parser, IR (ve dolaylı olarak Lexer, AST, Token)
-//
-// AMAÇ:
-//   Derleyici pipeline'ını başlatır:
-//   1. source.sqt dosyasını oku
-//   2. Lexing + Tokenizing
-//   3. Parsing (AST üretimi)
-//   4. IR üretimi
-//   5. Sonuçları konsola yazdır (debug modu)
 //
 // KULLANIM:
-//   ./saqut              → source.sqt dosyasını derler
+//   saqut                         → yardım
-//   echo "1+2" > source.sqt && ./saqut  → hızlı test
+//   saqut run <dosya>             → pipeline debug çıktısı
+//   saqut tokens <dosya>          → token listesi
+//   saqut ast <dosya> [-o çıktı]  → JSON AST + analiz
+//   saqut symbols <dosya>         → sembol tablosu
+//   saqut -                       → stdin modu (TODO)
 //
-// GELECEK:
+// YENİ KOMUT EKLEMEK İÇİN:
-//   - Komut satırı argümanları: ./saqut file.sqt -o output
+//   1. src/cli/commands/x.hpp oluştur
-//   - Mod seçimi: ./saqut --mode=parse|ir|compile|run
+//   2. Bu dosyada #include et
-//   - Birden fazla dosya: ./saqut file1.sqt file2.sqt
+//   3. cli.registerCommand({...}) ile kaydet
 //
 // ============================================================================
 
 #include <iostream>
-#include <fstream>
+#include "cli/args.hpp"
-#include <sstream>
+#include "cli/cli.hpp"
-#include <string>
+#include "cli/commands/run.hpp"
-#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+#include "cli/commands/tokens.hpp"
-#include "parser/parser.hpp"
+#include "cli/commands/ast.hpp"
-#include "ir/ir.hpp"
+#include "cli/commands/symbols.hpp"
 
-int main() {
+int main(int argc, char* argv[]) {
-    // ------------------------------------------------------------------
+    // Komutları kaydet
-    // 1. Kaynak dosyayı oku
+    CliDispatcher cli;
-    // ------------------------------------------------------------------
-    // Şimdilik sabit dosya adı: source.sqt.
-    // TODO: argc/argv ile dosya adı al.
-    // ------------------------------------------------------------------
-    std::ifstream file("source.sqt", std::ios::in | std::ios::binary);
-    if (!file.is_open()) {
-        std::cerr << "Hata: source.sqt dosyası açılamadı\n";
-        return 1;
-    }
 
-    std::stringstream buffer;
+    cli.registerCommand({"run",
-    buffer << file.rdbuf();
+        "Pipeline'ı çalıştır (token → AST → IR)",
-    std::string source = buffer.str();
+        false, cmdRun});
-    file.close();
 
-    std::cout << "=== saQut Compiler ===\n";
+    cli.registerCommand({"tokens",
-    std::cout << "Kaynak kod:\n" << source << "\n\n";
+        "Token listesini göster",
+        false, cmdTokens});
 
-    // ------------------------------------------------------------------
+    cli.registerCommand({"ast",
-    // 2. Lexing → Tokenizing
+        "JSON formatında AST hiyerarşisi ve analiz",
-    // ------------------------------------------------------------------
+        false, cmdAst});
-    // Tokenizer, Lexer'ı içerir. scan() tüm pipeline'ı çalıştırır.
-    // Token'lar heap'te new ile oluşturulur, iş bitince silinmeli.
-    // ------------------------------------------------------------------
-    Tokenizer tokenizer;
-    auto tokens = tokenizer.scan(source);
 
-    std::cout << "Tokenler (" << tokens.size() << " adet):\n";
+    cli.registerCommand({"symbols",
-    for (auto* t : tokens) {
+        "Sembol tablosu (fonksiyonlar, değişkenler)",
-        std::cout << "  [" << t->gettype() << "] \"" << t->token << "\"\n";
+        false, cmdSymbols});
-    }
-    std::cout << "\n";
 
-    // ------------------------------------------------------------------
+    // --- Gelecek komutlar (TODO) ---
-    // 3. Parsing → AST
+    cli.registerCommand({"compile",
-    // ------------------------------------------------------------------
+        "TODO: Kaynak kodu derle",
-    // Parser, token listesini alır, AST üretir.
+        false, [](const CliArgs&) {
-    // parse() artık parseProgram()'ı çağırır — birden fazla deklarasyon
+            std::cerr << "TODO: compile komutu henüz eklenmedi\n"; return 1;
-    // veya statement içeren tam programları ayrıştırabilir.
+        }});
-    // ------------------------------------------------------------------
-    Parser parser;
-    ASTNode* ast = parser.parse(tokens);
 
-    if (ast) {
+    cli.registerCommand({"parse",
-        std::cout << "AST:\n";
+        "TODO: IR üret",
-        ast->log(0);  // Ağacı girintili olarak yazdır
+        false, [](const CliArgs&) {
-        std::cout << "\n";
+            std::cerr << "TODO: parse komutu henüz eklenmedi\n"; return 1;
+        }});
 
-        // ------------------------------------------------------------------
+    cli.registerCommand({"transpile",
-        // 4. IR Üretimi
+        "TODO: C koduna çevir",
-        // ------------------------------------------------------------------
+        false, [](const CliArgs&) {
-        // CodeGenerator AST'yi dolaşır, sanal register makine komutları üretir.
+            std::cerr << "TODO: transpile komutu henüz eklenmedi\n"; return 1;
-        // Şu anda sadece matematik işlemleri ve literal'lar destekleniyor.
+        }});
-        // ------------------------------------------------------------------
-        CodeGenerator cg;
-        cg.parse(ast);
-        std::cout << "IR (" << cg.IROpDatas.size() << " komut):\n";
-        for (size_t i = 0; i < cg.IROpDatas.size(); i++) {
-            auto& op = cg.IROpDatas[i];
-            std::cout << "  [" << i << "] reg" << op.targetReg << " = ";
-            switch (op.op) {
-                case OPCode::mathadd: std::cout << "add"; break;
-                case OPCode::mathsub: std::cout << "sub"; break;
-                case OPCode::mathmul: std::cout << "mul"; break;
-                case OPCode::mathdiv: std::cout << "div"; break;
-                case OPCode::declare: std::cout << "literal"; break;
-            }
-            // arg1.value.index(): 0=int, 1=float
-            std::cout << " (" << op.arg1.value.index() << ")\n";
-        }
-    }
 
-    // ------------------------------------------------------------------
+    cli.registerCommand({"interpret",
-    // 5. Temizlik
+        "TODO: Interpreter modu",
-    // ------------------------------------------------------------------
+        true, [](const CliArgs&) {
-    // Token'lar heap'te oluşturuldu, manuel silinmeli.
+            std::cerr << "TODO: interpret komutu henüz eklenmedi\n"; return 1;
-    // TODO: std::unique_ptr ile otomatik bellek yönetimi.
+        }});
-    // ------------------------------------------------------------------
-    for (auto* t : tokens) delete t;
 
+    // Argümanları ayrıştır
+    CliArgs args = parseArgs(argc, argv);
+
+    // Argümansız çağrı → help
+    if (argc <= 1) {
+        cli.printHelp();
         return 0;
+    }
+
+    return cli.dispatch(args);
 }

src/parser/ast.hpp

@@ -1,513 +1,13 @@
-// ============================================================================
-// saQut Compiler — Soyut Sözdizim Ağacı (AST)
-// ============================================================================
-//
-// DİZİN:   src/parser/ast.hpp
-// KATMAN:  Katman 3 — Parser'ın ürettiği, IR'nin tükettiği
-// BAĞIMLI: Token (src/parser/token.hpp), Tools (src/tools.hpp)
-// KULLANAN: Parser (src/parser/parser.hpp), IR (src/ir/ir.hpp)
-//
-// AMAÇ:
-//   Kaynak kodun hiyerarşik, anlamsal gösterimi. Her dil yapısı (ifade,
-//   deyim, fonksiyon) bir AST düğümü ile temsil edilir.
-//
-// AST DÜĞÜM HİYERARŞİSİ:
-//   ASTNode (soyut taban)
-//   ├── ProgramNode            : Kök düğüm, tüm üst seviye deklarasyonları tutar
-//   ├── FunctionDeclNode       : Fonksiyon tanımı (int main() { ... })
-//   ├── BlockNode              : { ... } bloğu, statement listesi
-//   ├── VariableDeclNode       : Değişken tanımı (int x = 10;)
-//   ├── IfStatementNode        : if/else
-//   ├── WhileStatementNode     : while döngüsü
-//   ├── ForStatementNode       : for döngüsü
-//   ├── DoWhileStatementNode   : do-while döngüsü
-//   ├── ReturnStatementNode    : return [ifade]
-//   ├── BreakStatementNode     : break
-//   ├── ContinueStatementNode  : continue
-//   ├── ExpressionStatementNode: ifade + ; (bir statement olarak)
-//   ├── BinaryExpressionNode   : İkili işlem (a + b, a * b)
-//   ├── LiteralNode            : Sabit değer (42, "hello", true)
-//   ├── IdentifierNode         : Değişken/fonksiyon ismi
-//   └── PostfixNode            : Son ek işlem (a++, a--)
-//
-// TASARIM KARARLARI:
-//   1. ASTKind enum: Her düğüm tipi için bir enum değeri.
-//      RTTI (dynamic_cast) yerine manuel tip kontrolü sağlar.
-//      Daha hızlı ve hata ayıklaması kolay.
-//
-//   2. parent pointer: Her düğüm ebeveynini bilir.
-//      Yukarı doğru gezinme (ör: bir döngü içinde break'in hedefini bulma).
-//
-//   3. children vektörü (protected): Sadece addChild() ile ekleme.
-//      ProgramNode, FunctionDeclNode, BlockNode gibi liste tutan düğümler
-//      bu vektörü kullanır. İkili işlem gibi sabit sayıda çocuğu olan
-//      düğümler kendi üye değişkenlerini kullanır (Left, Right).
-//
-//   4. log() metodu: Her düğüm kendi alt ağacını girintili olarak yazdırır.
-//      Debug ve test için. Gerçek kod üretimi için kullanılmaz.
-//
-// BİLİNEN SINIRLAMALAR (TODO):
-//   TODO: Bellek yönetimi: AST düğümleri heap'te new ile oluşturuluyor,
-//         silme sorumluluğu yok (sızıntı). unique_ptr veya arena allocator.
-//   TODO: Ziyaretçi deseni (Visitor pattern) eklenerek log() ve IR
-//         üretimi ayrı sınıflara taşınabilir.
-//
-// ============================================================================
-
 #ifndef SAQUT_AST
 #define SAQUT_AST
 
-#include <iostream>
+#include "parser/ast_node.hpp"
-#include <vector>
+#include "parser/nodes/program.hpp"
-#include "parser/token.hpp"
+#include "parser/nodes/declarations.hpp"
-#include "tools.hpp"
+#include "parser/nodes/statements.hpp"
+#include "parser/nodes/binary_expr.hpp"
+#include "parser/nodes/literal.hpp"
+#include "parser/nodes/identifier.hpp"
+#include "parser/nodes/expressions.hpp"
 
-// ============================================================================
+#endif
-// ASTKind — AST Düğüm Tipi Enum'u
-// ============================================================================
-//
-// Her AST düğüm sınıfı, constructor'ında kendi kind değerini atar.
-// CodeGenerator (IR) ve diğer AST işlemcileri, düğümün tipini bu enum
-// üzerinden belirler.
-//
-// İsimlendirme: Düğüm sınıf adları "Node" ile biter, enum değerleri bitmez.
-//   Örn: sınıf=IfStatementNode, enum=IfStatement
-//
-enum class ASTKind {
-    Program,              // Kök düğüm
-    FunctionDecl,         // Fonksiyon tanımı
-    Block,                // { } bloğu
-    VariableDecl,         // Değişken tanımı
-    BinaryExpression,     // İkili işlem (a + b)
-    UnaryExpression,      // Tekli işlem (-a, !a) — ileride kullanılacak
-    Literal,              // Sabit değer
-    Identifier,           // İsim referansı
-    Postfix,              // Son ek (a++)
-    IfStatement,          // if/else
-    ForStatement,         // for
-    WhileStatement,       // while
-    DoWhileStatement,     // do-while
-    ReturnStatement,      // return
-    BreakStatement,       // break
-    ContinueStatement,    // continue
-    ExpressionStatement,  // ifade + ;
-};
-
-// ============================================================================
-// ASTNode — Soyut Temel Sınıf
-// ============================================================================
-//
-// Tüm AST düğümlerinin ortak atası. Minimum arayüz:
-//   - kind: Düğüm tipi (ASTKind enum)
-//   - parent: Ebeveyn düğüm (kök için nullptr)
-//   - addChild() / getChildren(): Çocuk yönetimi
-//   - log(): Debug çıktısı (virtual, her alt sınıf override eder)
-//
-class ASTNode {
-public:
-    ASTKind kind;              // Düğüm tipi (alt sınıf constructor'ında atanır)
-    ASTNode* parent = nullptr; // Ebeveyn düğüm (kök = nullptr)
-
-    virtual void log(int indent = 0) {
-        (void)indent;          // Kullanılmayan parametre uyarısını sustur
-        std::cout << "<Unknown>\n";
-    }
-
-    // Çocuk ekleme. Otomatik olarak parent pointer'ı ayarlar.
-    void addChild(ASTNode* child) {
-        children.push_back(child);
-        child->parent = this;
-    }
-
-    std::vector<ASTNode*>& getChildren() { return children; }
-
-    virtual ~ASTNode() = default;
-
-protected:
-    std::vector<ASTNode*> children;  // Alt düğümler (liste tipi düğümler için)
-};
-
-// ============================================================================
-// ProgramNode — Kök Düğüm
-// ============================================================================
-//
-// Her saQut programı tek bir ProgramNode ile başlar.
-// Çocukları: FunctionDeclNode, VariableDeclNode (global), ExpressionStatement.
-//
-class ProgramNode : public ASTNode {
-public:
-    ProgramNode() { kind = ASTKind::Program; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "Program\n";
-        for (auto* c : getChildren())
-            c->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// FunctionDeclNode — Fonksiyon Tanımı
-// ============================================================================
-//
-// Örnek: int main() { ... }
-//   returnType: "int", "void", "float", ...
-//   name:       "main", "calculate", ...
-//   children:   gövde (genellikle tek bir BlockNode)
-//
-// TODO: Parametre listesi (şu anda boş)
-//
-class FunctionDeclNode : public ASTNode {
-public:
-    std::string name;        // Fonksiyon adı
-    std::string returnType;  // Dönüş tipi (string olarak, ileride tip sistemi)
-
-    FunctionDeclNode() { kind = ASTKind::FunctionDecl; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent)
-                  << "FunctionDecl " << returnType << " " << name << "()\n";
-        for (auto* c : getChildren())
-            c->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// BlockNode — Blok { ... }
-// ============================================================================
-//
-// Bir dizi statement'i gruplar. Kendi scope (kapsam) alanı oluşturur.
-// Örnek: { int x = 1; x = x + 2; }
-//
-class BlockNode : public ASTNode {
-public:
-    BlockNode() { kind = ASTKind::Block; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "Block\n";
-        for (auto* c : getChildren())
-            c->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// VariableDeclNode — Değişken Tanımı
-// ============================================================================
-//
-// Örnek: int x = 10;
-//   varType:  "int", "float", "bool", ...
-//   name:     "x", "counter", ...
-//   initExpr: Başlangıç değeri (nullptr = tanımsız, örn: int x;)
-//
-class VariableDeclNode : public ASTNode {
-public:
-    std::string varType;         // Değişken tipi
-    std::string name;            // Değişken adı
-    ASTNode*   initExpr = nullptr; // Başlangıç ifadesi (opsiyonel)
-
-    VariableDeclNode() { kind = ASTKind::VariableDecl; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent)
-                  << "VariableDecl " << varType << " " << name;
-        if (initExpr) {
-            std::cout << " =\n";
-            initExpr->log(indent + 4);
-        } else {
-            std::cout << "\n";
-        }
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// BinaryExpressionNode — İkili İşlem (a OP b)
-// ============================================================================
-//
-// İki operandlı tüm işlemler: a + b, a * b, a == b, a && b, ...
-// Unary prefix operatörler de burada temsil edilir (Left = nullptr).
-//
-//   Operator: İşlem tipi (PLUS, MINUS, STAR, EQUAL_EQUAL, ...)
-//   Left:     Sol operand (unary prefix'te nullptr)
-//   Right:    Sağ operand (her zaman dolu)
-//
-// NEDEN AYRI BİR UnaryExpressionNode YOK?
-//   Pratt parser'da unary ve binary operatörler aynı akışta işlenir.
-//   Left'in null olması unary olduğunu belirtir. Bu, kod tekrarını önler.
-//   İleride AST işlemcisi Left'e bakarak unary/binary ayrımı yapabilir.
-//
-class BinaryExpressionNode : public ASTNode {
-public:
-    TokenType Operator;           // İşlem tipi
-    ASTNode*  Left  = nullptr;   // Sol operand
-    ASTNode*  Right = nullptr;   // Sağ operand
-
-    BinaryExpressionNode() { kind = ASTKind::BinaryExpression; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        // Operatörün enum ismini ve sembolünü göster
-        auto it = OPERATOR_MAP_STRREV.find(Operator);
-        std::string sym = (it != OPERATOR_MAP_STRREV.end()) ? std::string(it->second) : "?";
-        std::string val;
-        auto it2 = OPERATOR_MAP_REV.find(Operator);
-        if (it2 != OPERATOR_MAP_REV.end()) val = std::string(it2->second);
-
-        std::cout << padRight("", indent) << "BinaryExpr " << sym
-                  << " (" << val << ")\n";
-        // Önce sağ, sonra sol yazdır — ağaç görselleştirmesi için
-        if (Right) Right->log(indent + 2);
-        if (Left)  Left->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// LiteralNode — Sabit Değer
-// ============================================================================
-//
-// Kaynak kodda doğrudan yazılan değerler: 42, "hello", true, false, null.
-// lexerToken:  Orijinal Token (NumberToken ise isFloat/base bilgisi)
-// parserToken: Parser'ın atadığı tip bilgisi
-//
-class LiteralNode : public ASTNode {
-public:
-    Token*       lexerToken  = nullptr;  // Tokenizer'dan gelen orijinal token
-    ParserToken  parserToken;            // Parser tarafından zenginleştirilmiş token
-
-    LiteralNode() { kind = ASTKind::Literal; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent)
-                  << "Literal {" << parserToken.token->token << "}\n";
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// IdentifierNode — Tanımlayıcı Referansı
-// ============================================================================
-//
-// Değişken, fonksiyon, veya tip ismi. Örn: x, myVar, calculate.
-// İleride symbol table ile çözümlenecek (bu değişken nerede tanımlı?).
-//
-class IdentifierNode : public ASTNode {
-public:
-    Token*       lexerToken  = nullptr;
-    ParserToken  parserToken;
-
-    IdentifierNode() { kind = ASTKind::Identifier; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent)
-                  << "Identifier {" << parserToken.token->token << "}\n";
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// PostfixNode — Son Ek İşlem (a++, a--)
-// ============================================================================
-//
-// Operand'dan SONRA gelen operatör. Şu anda sadece ++ ve --.
-// operand: İşlem yapılan ifade (genellikle IdentifierNode)
-// Operator: PLUS_PLUS veya MINUS_MINUS
-//
-class PostfixNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode*  operand  = nullptr;  // İşlem yapılan ifade
-    TokenType Operator;            // PLUS_PLUS veya MINUS_MINUS
-
-    PostfixNode() { kind = ASTKind::Postfix; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        auto it = OPERATOR_MAP_STRREV.find(Operator);
-        std::string sym = (it != OPERATOR_MAP_STRREV.end()) ? std::string(it->second) : "?";
-
-        std::cout << padRight("", indent) << "Postfix " << sym;
-        auto it2 = OPERATOR_MAP_REV.find(Operator);
-        if (it2 != OPERATOR_MAP_REV.end())
-            std::cout << " (" << it2->second << ")";
-        std::cout << "\n";
-        if (operand) operand->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// IfStatementNode — if / else
-// ============================================================================
-//
-// condition:  Koşul ifadesi (parantez içindeki)
-// thenBranch: if gövdesi (BlockNode veya tek statement)
-// elseBranch: else gövdesi (opsiyonel, nullptr = else yok)
-//
-class IfStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* condition  = nullptr;  // Koşul
-    ASTNode* thenBranch = nullptr;  // if gövdesi
-    ASTNode* elseBranch = nullptr;  // else gövdesi (opsiyonel)
-
-    IfStatementNode() { kind = ASTKind::IfStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "IfStatement\n";
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Condition:\n";
-        if (condition) condition->log(indent + 4);
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Then:\n";
-        if (thenBranch) thenBranch->log(indent + 4);
-        if (elseBranch) {
-            std::cout << padRight("", indent + 2) << "Else:\n";
-            elseBranch->log(indent + 4);
-        }
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// WhileStatementNode — while Döngüsü
-// ============================================================================
-//
-// while (condition) body
-//
-class WhileStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* condition = nullptr;  // Döngü koşulu
-    ASTNode* body      = nullptr;  // Döngü gövdesi
-
-    WhileStatementNode() { kind = ASTKind::WhileStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "WhileStatement\n";
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Condition:\n";
-        if (condition) condition->log(indent + 4);
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Body:\n";
-        if (body) body->log(indent + 4);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// ForStatementNode — for Döngüsü
-// ============================================================================
-//
-// for (init; condition; update) body
-//
-// init:      Başlangıç (VariableDeclNode veya ExpressionStatementNode)
-// condition: Devam koşulu (nullptr = sonsuz döngü)
-// update:    Her adımda çalışan ifade
-// body:      Döngü gövdesi
-//
-class ForStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* init      = nullptr;  // Başlangıç
-    ASTNode* condition = nullptr;  // Koşul
-    ASTNode* update    = nullptr;  // Güncelleme
-    ASTNode* body      = nullptr;  // Gövde
-
-    ForStatementNode() { kind = ASTKind::ForStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "ForStatement\n";
-        if (init) {
-            std::cout << padRight("", indent + 2) << "Init:\n";
-            init->log(indent + 4);
-        }
-        if (condition) {
-            std::cout << padRight("", indent + 2) << "Condition:\n";
-            condition->log(indent + 4);
-        }
-        if (update) {
-            std::cout << padRight("", indent + 2) << "Update:\n";
-            update->log(indent + 4);
-        }
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Body:\n";
-        if (body) body->log(indent + 4);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// DoWhileStatementNode — do-while Döngüsü
-// ============================================================================
-//
-// do body while (condition);
-//
-class DoWhileStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* condition = nullptr;
-    ASTNode* body      = nullptr;
-
-    DoWhileStatementNode() { kind = ASTKind::DoWhileStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "DoWhileStatement\n";
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Body:\n";
-        if (body) body->log(indent + 4);
-        std::cout << padRight("", indent + 2) << "Condition:\n";
-        if (condition) condition->log(indent + 4);
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// ReturnStatementNode — return [ifade]
-// ============================================================================
-//
-// value = nullptr ise "return;" (void fonksiyonda)
-// value dolu ise "return expr;"
-//
-class ReturnStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* value = nullptr;  // Dönüş değeri (opsiyonel)
-
-    ReturnStatementNode() { kind = ASTKind::ReturnStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "ReturnStatement";
-        if (value) {
-            std::cout << "\n";
-            value->log(indent + 2);
-        } else {
-            std::cout << " (void)\n";
-        }
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// BreakStatementNode — break
-// ============================================================================
-//
-// En yakın döngüden veya switch'ten çıkar.
-//
-class BreakStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    BreakStatementNode() { kind = ASTKind::BreakStatement; }
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "BreakStatement\n";
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// ContinueStatementNode — continue
-// ============================================================================
-//
-// En yakın döngünün başına atlar.
-//
-class ContinueStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ContinueStatementNode() { kind = ASTKind::ContinueStatement; }
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "ContinueStatement\n";
-    }
-};
-
-// ============================================================================
-// ExpressionStatementNode — İfadeyi Statement Olarak Sarma
-// ============================================================================
-//
-// Bir ifadeyi (expression) statement bağlamında kullanmak için sarar.
-// Örn: x = 5;  → ExpressionStatementNode( BinaryExpressionNode(x, =, 5) )
-//
-class ExpressionStatementNode : public ASTNode {
-public:
-    ASTNode* expression = nullptr;  // İç ifade
-
-    ExpressionStatementNode() { kind = ASTKind::ExpressionStatement; }
-
-    void log(int indent = 0) override {
-        std::cout << padRight("", indent) << "ExpressionStatement\n";
-        if (expression) expression->log(indent + 2);
-    }
-};
-
-#endif // SAQUT_AST

src/parser/ast_json.hpp

@@ -0,0 +1,241 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — Temiz JSON Üretici (JsonObject)
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/parser/ast_json.hpp
+// KATMAN:  Katman 3 — Parser (AST JSON serileştirme)
+// AMAÇ:    AST düğümlerinin toJson() metotlarında kullanılan builder pattern
+// BAĞIMLI: Yok (sadece <string>, <sstream>)
+//
+// AMAÇ:
+//   AST düğümlerinin toJson() metotlarını okunabilir kılmak.
+//   stringstream'i el ile yönetmek yerine builder pattern kullanır.
+//
+// KULLANIM:
+//   JsonObject obj(depth);
+//   obj.add("kind", "Literal");
+//   obj.add("value", 42);
+//   obj.add("location", loc.toJson());  // ham JSON gömme
+//   return obj.str();
+//
+// TASARIM KARARLARI:
+//   1. Builder pattern: add() çağrıları zincirlenemez ama okunabilirlik kazanır.
+//      Zincirleme için: return obj.add("a",1).add("b",2).str() — tercih edilmedi.
+//   2. addRaw(): Önceden formatlanmış JSON (alt düğüm çıktısı) gömmek için.
+//   3. addArray(): Callback ile dizi oluşturma — C++ lambda'ları sayesinde temiz.
+//   4. addIfNotEmpty/addIfNot: Koşullu alanlar — null alanları JSON'da göstermemek için.
+//      JSON çıktısını temiz tutar.
+//   5. JSON_INDENT = 2: Standart JSON girinti (4 değil, 2 okunabilir).
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_AST_JSON
+#define SAQUT_AST_JSON
+
+#include <string>
+#include <sstream>
+
+// ============================================================================
+// JSON_INDENT — JSON girinti miktarı (boşluk sayısı)
+// ============================================================================
+// tools.hpp'deki jsonIndent() ile uyumlu olmalıdır.
+// Her seviyede 2 boşluk içe kaydırılır.
+#define JSON_INDENT 2
+
+// jsonEscape ve jsonIndent tools.hpp'de tanımlıdır.
+
+// ============================================================================
+// JsonObject — JSON Nesne Builder
+// ============================================================================
+//
+// AST düğümlerini JSON formatına dönüştürmek için kullanılır.
+// Her çağrıda yeni bir JsonObject oluşturulur, alanlar eklenir ve str() ile
+// JSON stringi alınır.
+//
+// KULLANIM:
+//   JsonObject obj(depth);
+//   obj.add("kind", "FunctionDecl");
+//   obj.add("name", name);
+//   obj.add("returnType", returnType);
+//   obj.addRaw("location", loc.toJson());     // önceden formatlanmış JSON
+//   obj.addArray("children", [&] {            // alt düğümler
+//       for (auto* child : children)
+//           obj.addChild(child->toJson(depth + 2));
+//   });
+//   return obj.str();
+//
+// ÖRNEK ÇIKTI (depth=0):
+//   {
+//     "kind": "FunctionDecl",
+//     "name": "main",
+//     "returnType": "int",
+//     "children": [ ... ]
+//   }
+//
+// ============================================================================
+
+class JsonObject {
+public:
+    // JsonObject — Yapıcı
+    // PARAMETRE: depth — JSON girinti seviyesi (0 = en dış)
+    // YAN ETKİ:  m_ss'e açılış süslü parantezi yazar
+    // NOT: Açılış süslü parantezi kasıtlı olarak girintisiz yazılır.
+    // str() çıktısı her zaman bir "key": ya da dizi elemanı konumuna
+    // gömülür ve o konum zaten kendi girintisini sağlar; burada ayrıca
+    // m_indent eklenirse aynı boşluklar iki kez yazılır (bkz. addRaw/addItem).
+    JsonObject(int depth)
+        : m_indent(jsonIndent(depth)),
+          m_indentInner(jsonIndent(depth + 1))
+    {
+        m_ss << "{\n";
+    }
+
+    // add() — String alan ekle
+    // PARAMETRELER:
+    //   key   — JSON anahtarı (tırnak içinde yazılır)
+    //   value — string değer (otomatik tırnaklanır ve escape edilir)
+    // YAN ETKİ: m_hasFields true olur
+    // ÖRN:   obj.add("name", "main") → "name": "main"
+    void add(const std::string& key, const std::string& value) {
+        addRaw(key, "\"" + jsonEscape(value) + "\"");
+    }
+
+    // add() — C string alanı ekle
+    // const char* literalleri (örn. "Block") bool overload'a kaymasın diye
+    // ayrı bir overload gerekir; aksi halde örtük const char* -> bool
+    // dönüşümü std::string'e öncelikli olur ve "kind": true gibi hatalı
+    // çıktı üretir.
+    void add(const std::string& key, const char* value) {
+        add(key, std::string(value));
+    }
+
+    // add() — Sayısal alan ekle
+    // PARAMETRELER:
+    //   key   — JSON anahtarı
+    //   value — tamsayı değer (tırnaklanmaz, olduğu gibi yazılır)
+    // ÖRN:   obj.add("line", 42) → "line": 42
+    void add(const std::string& key, int value) {
+        addRaw(key, std::to_string(value));
+    }
+
+    // add() — Boolean alan ekle
+    // PARAMETRELER:
+    //   key   — JSON anahtarı
+    //   value — true/false
+    // ÖRN:   obj.add("isPublic", true) → "isPublic": true
+    void add(const std::string& key, bool value) {
+        addRaw(key, value ? "true" : "false");
+    }
+
+    // addRaw() — Ham JSON değeri ekle (önceden formatlanmış)
+    // PARAMETRELER:
+    //   key       — JSON anahtarı
+    //   jsonValue — önceden JSON'a çevrilmiş değer (tırnaklanmaz!)
+    // KULLANIM:   Alt düğüm toJson() çıktısını gömmek için.
+    //             addRaw("location", loc.toJson());
+    void addRaw(const std::string& key, const std::string& jsonValue) {
+        if (m_hasFields) m_ss << ",\n";
+        m_ss << m_indentInner << "\"" << jsonEscape(key) << "\": " << jsonValue;
+        m_hasFields = true;
+    }
+
+    // addNested() — Alt nesne ekle (addRaw alias)
+    // PARAMETRELER: addRaw ile aynı
+    // KULLANIM: addRaw ile aynı. Sadece okunabilirlik için.
+    void addNested(const std::string& key, const std::string& nestedJson) {
+        addRaw(key, nestedJson);
+    }
+
+    // addIfNotEmpty() — Koşullu string alan
+    // PARAMETRELER:
+    //   key   — JSON anahtarı
+    //   value — string değer (sadece boş DEĞİLSE eklenir)
+    // KULLANIM: Opsiyonel alanlar için. JSON çıktısını temiz tutar.
+    //           obj.addIfNotEmpty("defaultValue", defaultVal);
+    void addIfNotEmpty(const std::string& key, const std::string& value) {
+        if (!value.empty()) add(key, value);
+    }
+
+    // addIfNot() — Koşullu sayı alan
+    // PARAMETRELER:
+    //   key          — JSON anahtarı
+    //   value        — mevcut değer
+    //   defaultValue — varsayılan değer
+    // EKLEME KOŞULU: value != defaultValue
+    // KULLANIM: Varsayılan değerler JSON'da tekrarlanmaz.
+    //           obj.addIfNot("precedence", 0, 14);
+    void addIfNot(const std::string& key, int value, int defaultValue) {
+        if (value != defaultValue) add(key, value);
+    }
+
+    // addArray() — Dizi alanı (callback ile)
+    // PARAMETRELER:
+    //   key      — JSON anahtarı
+    //   callback — dizi elemanlarını addItem ile ekleyen lambda/fonksiyon
+    // KULLANIM:
+    //   obj.addArray("children", [&] {
+    //       for (auto* child : children)
+    //           obj.addItem(child->toJson(depth + 2));
+    //   });
+    // ÖRNEK ÇIKTI:
+    //   "children": [
+    //     { "kind": "Literal", ... },
+    //     { "kind": "Identifier", ... }
+    //   ]
+    template<typename Fn>
+    void addArray(const std::string& key, Fn callback) {
+        if (m_hasFields) m_ss << ",\n";
+        m_ss << m_indentInner << "\"" << jsonEscape(key) << "\": [";
+        m_arrayDepth++;
+        callback();
+        m_arrayDepth--;
+        m_ss << "\n" << m_indentInner << "]";
+        m_hasFields = true;
+    }
+
+    // addItem() — Diziye eleman ekle
+    // PARAMETRE: itemJson — JSON formatında dizi elemanı
+    // KULLANIM:  Sadece addArray callback'i içinde kullanılır.
+    // YAN ETKİ:  m_hasArrayItem true olur (virgül kontrolü için)
+    void addItem(const std::string& itemJson) {
+        if (m_hasArrayItem) m_ss << ",";
+        // Öğeler m_indentInner'in bir seviye altında (depth + 2)
+        std::string itemIndent = "";
+        itemIndent.append(m_indentInner.size() + 2, ' ');
+        m_ss << "\n" << itemIndent << itemJson;
+        m_hasArrayItem = true;
+    }
+
+    // str() — JSON nesnesini kapat ve string olarak döndür
+    // DÖNÜŞ:  Tam JSON stringi ({"key": "value", ...})
+    // YAN ETKİ: Kapanış süslü parantezini ekler.
+    // KULLANIM:
+    //   JsonObject obj(depth);
+    //   obj.add("kind", "FunctionDecl");
+    //   return obj.str();
+    std::string str() {
+        m_ss << "\n" << m_indent << "}";
+        return m_ss.str();
+    }
+
+private:
+    /* ====== Builder State ====== */
+    std::ostringstream m_ss;      // JSON çıktısının biriktirildiği string stream
+
+    std::string m_indent;         // Bu nesnenin girinti seviyesi (depth * 2 boşluk)
+                                  //   Örn: depth=0 → "", depth=1 → "  "
+
+    std::string m_indentInner;    // Bir alt seviye girinti ((depth+1) * 2 boşluk)
+                                  //   Örn: depth=0 → "  ", depth=1 → "    "
+
+    bool m_hasFields = false;     // Alan eklendi mi? (virgül kontrolü için)
+                                  //   true ise bir sonraki alandan önce virgül + newline
+
+    int m_arrayDepth = 0;         // İç içe dizi seviyesi (şu anda kullanılmıyor,
+                                  //   ileride çok boyutlu diziler için)
+
+    bool m_hasArrayItem = false;  // Diziye eleman eklendi mi? (virgül kontrolü)
+                                  //   true ise bir sonraki elemandan önce virgül
+};
+
+#endif // SAQUT_AST_JSON

src/parser/ast_node.hpp

@@ -0,0 +1,280 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — AST Düğüm Tabanı (ASTNode, ASTKind, LiteralType)
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/parser/ast_node.hpp
+// KATMAN:  Katman 3 — Parser (Ayrıştırıcı)
+// AMAÇ:    Tüm AST düğümlerinin taban sınıfını ve temel enum'ları tanımlamak
+//
+// BAĞIMLILIKLAR:
+//   - core/location.hpp:   Kaynak kod konum bilgisi (SourceLocation)
+//   - parser/token.hpp:    Token tipleri (TokenType, ParserToken)
+//   - tools.hpp:           Yardımcı fonksiyonlar (jsonIndent vb.)
+//
+// MİMARİ KARARLAR:
+//   1. ASTNode, tüm düğümlerin ortak davranışını (log, toJson, children)
+//      tek bir yerde tanımlar. NVI (Non-Virtual Interface) pattern'i.
+//   2. virtual log() ve toJson() — her düğüm kendi çıktısını kendisi üretir.
+//   3. parent pointer — AST'de yukarı doğru gezinme (ör: sembol çözümleme).
+//   4. children vector — aşağı doğru gezinme (ör: tüm düğümleri ziyaret).
+//   5. ASTKind enum — switch/case ile tip kontrolü (dynamic_cast yerine).
+//      Performans: dynamic_cast < switch/case < virtual method çağrısı
+//      Ama switch/case ile yeni tip eklemek derleyici uyarısı verir (eksik case).
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_AST_NODE
+#define SAQUT_AST_NODE
+
+#include <iostream>
+#include <sstream>
+#include <string>
+#include <vector>
+#include "core/location.hpp"
+#include "parser/token.hpp"
+#include "tools.hpp"
+
+// ============================================================================
+// ASTKind — Düğüm Tipi Enum
+// ============================================================================
+//
+// Tüm AST düğüm tiplerini tanımlar. Her düğüm sınıfı bu enum'dan bir değer
+// alır. enum class olması sayesinde isim çakışması olmaz (ASTKind::Program).
+//
+// NEDEN enum class, neden inheritance'daki typeid kullanılmıyor?
+//   - typeid().name() derleyiciye bağlıdır (g++: "4Program", MSVC: "class Program").
+//   - enum class her derleyicide aynıdır, string dönüşümü kolaydır.
+//   - static_cast<uint16_t> ile serileştirilebilir.
+//
+// ============================================================================
+
+enum class ASTKind {
+    /* ====== En üst seviye ====== */
+    Program,              // Kök düğüm — tüm programı kapsar.
+                          //   İçindeki children: FunctionDecl, StructDecl, VariableDecl.
+                          //   Tüm .cpp/.sqt dosyası tek bir Program düğümüdür.
+
+    /* ====== Tanımlar (Declarations) ====== */
+    FunctionDecl,         // Fonksiyon tanımı.
+                          //   children: [returnType?], [name], [params...], [body: Block]
+                          //   Örn: int main() { ... }
+    StructDecl,           // struct tanımı.
+                          //   children: [name], [members: VariableDecl...]
+                          //   Örn: struct Point { int x; int y; };
+    VariableDecl,         // Değişken tanımı.
+                          //   children: [type?], [name], [initializer?]
+                          //   Örn: int x = 5; veya string name;
+
+    /* ====== Kontrol Akışı (Statements) ====== */
+    Block,                // { } bloğu — birleşik ifade.
+                          //   children: [statements...]
+                          //   Kapsam (scope) oluşturur. Yerel değişkenler burada tanımlanır.
+    IfStatement,          // if (koşul) gövde [else gövde].
+                          //   children: [condition], [thenBranch], [elseBranch?]
+    ForStatement,         // for (init; koşul; artım) gövde.
+                          //   children: [init?], [condition?], [increment?], [body]
+    WhileStatement,       // while (koşul) gövde.
+                          //   children: [condition], [body]
+    DoWhileStatement,     // do gövde while (koşul);
+                          //   children: [body], [condition]
+    ReturnStatement,      // return [ifade?];
+                          //   children: [value?]
+    BreakStatement,       // break;
+                          //   children: yok. Sadece döngü/switch içinde geçerli.
+    ContinueStatement,    // continue;
+                          //   children: yok. Sadece döngü içinde geçerli.
+    ExpressionStatement,  // ifade + noktalı virgül (;)
+                          //   children: [expression]
+                          //   Örn: x = 5; veya foo();
+
+    /* ====== İfadeler (Expressions) ====== */
+    BinaryExpression,     // İkili işlem: sol OP sağ.
+                          //   children: [left], [right]
+                          //   OP bilgisi: exprType alanında saklanır.
+    UnaryExpression,      // Tekli işlem: OP operand.
+                          //   children: [operand]
+                          //   prefix (++x) veya postfix (x++) olabilir.
+    Literal,              // Sabit değer: 42, 3.14, "hello", true, null.
+                          //   children: yok. Değer düğümün kendi alanında.
+    Identifier,           // İsim referansı: x, PI, main.
+                          //   children: yok. İsim string olarak saklanır.
+    Postfix,              // Postfix işlem: operand++.
+                          //   children: [operand]
+    Call,                 // Fonksiyon/metot çağrısı: f(args).
+                          //   children: [callee], [args...]
+    MemberAccess,         // Üye erişimi: a.b veya a->b.
+                          //   children: [object], [member]
+    IndexExpression,      // Dizi/indeks erişimi: a[i].
+                          //   children: [object], [index]
+};
+
+// ============================================================================
+// LiteralType — Sabit Değer Alt Tipleri
+// ============================================================================
+//
+// Literal düğümünün hangi türde bir sabit değer taşıdığını belirler.
+// uint8_t tabanlı — 256 farklı literal tipi yeterli.
+//
+// KULLANIM:
+//   Literal düğümü oluşturulurken tip belirtilir:
+//     Literal lit(LiteralType::INTEGER, "42");
+//
+// ============================================================================
+
+enum class LiteralType : uint8_t {
+    INTEGER,   // Tamsayı sabiti: 42, 0xFF, 0b1010, 0777
+               //   Decimal, hexadecimal (0x), octal (0), binary (0b) desteklenir.
+               //   Tokenizer NumberToken ile iletilir.
+    FLOAT,     // Ondalıklı sayı: 3.14, 1e-5, 2.0f
+               //   Nokta veya üs (e/E) içeren sayılar.
+    STRING,    // Metin sabiti: "merhaba dünya"
+               //   Çift tırnak içinde. Kaçış dizileri (\n, \t, \") desteklenir.
+    BOOLEAN,   // Mantıksal değer: true / false
+               //   KW_TRUE veya KW_FALSE token'ından gelir.
+    BOŞ        // null sabiti (Türkçe "boş").
+               //   KW_NULL token'ından gelir. Nesne/referans türleri için kullanılır.
+};
+
+// ============================================================================
+// literalTypeToString — LiteralType'ı string'e çevir (log için)
+// ============================================================================
+//
+// PARAMETRE:  t — LiteralType enum değeri
+// DÖNÜŞ:     const char* — insan tarafından okunabilir string
+// KARMAŞIKLIK: O(1) — switch/case (derleyici jump table üretir)
+//
+inline const char* literalTypeToString(LiteralType t) {
+    switch (t) {
+        case LiteralType::INTEGER: return "integer";
+        case LiteralType::FLOAT:   return "float";
+        case LiteralType::STRING:  return "string";
+        case LiteralType::BOOLEAN: return "boolean";
+        case LiteralType::BOŞ:     return "null";
+    }
+    return "?";
+}
+
+// ============================================================================
+// ASTNode — Soyut Taban Sınıf
+// ============================================================================
+//
+// Tüm AST düğümleri bu sınıftan türetilir. Her düğüm:
+//   - kind:       ASTKind enum — tipini bilir (switch/case için)
+//   - parent:     Ebeveyn düğüme işaretçi (ağaçta yukarı gezinme)
+//   - loc:        Kaynak koddaki satır/sütun konumu (hata mesajları için)
+//   - children:   Alt düğümler (ağaçta aşağı gezinme)
+//   - log():      Konsola hiyerarşik yazdırma
+//   - toJson():   JSON formatında serileştirme
+//
+// KALITIM:
+//   Program : ASTNode          — Kök düğüm
+//   FunctionDecl : ASTNode     — Fonksiyon tanımı
+//   BinaryExpression : ASTNode — İkili işlem
+//   ... (her düğüm tipi ayrı sınıf)
+//
+// BELLEK YÖNETİMİ:
+//   Düğümler new ile oluşturulur, delete ile yok edilir.
+//   Sahiplik: Parser oluşturur, çağıran (main/CLI) yok eder.
+//   TODO(Büyük yeniden düzenleme): std::unique_ptr ile RAII.
+//
+// ============================================================================
+
+class ASTNode {
+public:
+    /* ====== Her düğümün tipi ====== */
+    ASTKind kind;                    // Düğüm tipi (Program, FunctionDecl, ...)
+                                     //   switch(kind) ile tip kontrolü.
+                                     //   Set edilir ve bir daha değişmez.
+
+    /* ====== Ağaç bağlantıları ====== */
+    ASTNode* parent = nullptr;       // Ebeveyn düğüm pointerı.
+                                     //   addChild() tarafından otomatik set edilir.
+                                     //   Kullanım: semantic analizde kapsam bulma.
+                                     //   Örn: değişkenin tanımlandığı fonksiyonu bulmak
+                                     //   için parent->parent->... şeklinde yukarı çıkılır.
+
+    /* ====== Kaynak konumu ====== */
+    SourceLocation loc;              // Tokenizer'dan gelen satır/sütun bilgisi.
+                                     //   Hata mesajlarında: "satır 5, sütun 12"
+                                     //   TODO: Şu anda tüm düğümlerde dolu değil.
+
+    /* ====== Sanal Metotlar ====== */
+
+    // log() — Düğümü ve alt düğümlerini konsola yazdırır.
+    // PARAMETRE: indent — girinti seviyesi (her seviyede 2 boşluk artar)
+    // KULLANIM:  ast->log(0); // tüm ağacı yazdır
+    // KARMAŞIKLIK: O(n) — tüm alt ağacı dolaşır
+    virtual void log(int indent = 0) {
+        (void)indent;
+        std::cout << "<Unknown>\n";
+    }
+
+    // toJson() — Düğümü ve alt düğümlerini JSON formatında döndürür.
+    // PARAMETRE: indent — JSON girinti seviyesi
+    // DÖNÜŞ:    JSON stringi
+    // KULLANIM:  std::string json = ast->toJson(0);
+    // KARMAŞIKLIK: O(n) — tüm alt ağacı dolaşır, string birleştirme maliyeti
+    virtual std::string toJson(int indent = 0) {
+        (void)indent;
+        return "{\"kind\":\"Unknown\"}";
+    }
+
+    /* ====== Yardımcı Metotlar ====== */
+
+    // addChild() — Alt düğüm ekler ve parent pointer'ını set eder.
+    // PARAMETRE: child — eklenecek alt düğüm (nullptr olmamalı)
+    // YAN ETKİ:  child->parent = this (otomatik)
+    // KARMAŞIKLIK: O(1) amortize — vector push_back
+    void addChild(ASTNode* child) {
+        children.push_back(child);
+        child->parent = this;
+    }
+
+    // getChildren() — Alt düğüm vektörüne erişim.
+    // DÖNÜŞ:     std::vector<ASTNode*>& — çocuk düğümler listesi
+    // KARMAŞIKLIK: O(1) — referans döndürür
+    std::vector<ASTNode*>& getChildren() { return children; }
+
+    // ~ASTNode() — Sanal yıkıcı (polimorfik silme için)
+    //   delete ASTNode* yapıldığında doğru alt sınıf yıkıcısı çağrılır.
+    //   Bu olmazsa türetilmiş sınıfların kaynakları sızdırılır.
+    virtual ~ASTNode() = default;
+
+protected:
+    // children — Alt düğümlerin vektörü.
+    //   protected: doğrudan erişim yerine addChild/getChildren kullanılır.
+    //   Türetilmiş sınıflar erişebilir (ör: log() içinde çocukları gezme).
+    std::vector<ASTNode*> children;
+};
+
+// ============================================================================
+// childrenToJson — Düğümün çocuklarını JSON array olarak yaz
+// ============================================================================
+//
+// Bir düğümün tüm alt düğümlerini dolaşır ve her birinin toJson() çıktısını
+// virgülle ayrılmış şekilde birleştirir.
+//
+// PARAMETRELER:
+//   node  — çocukları yazdırılacak düğüm
+//   depth — JSON girinti seviyesi
+//
+// DÖNÜŞ:  JSON array içeriği (köşeli parantezler HARİÇ)
+//
+// KULLANIM:
+//   std::string json = childrenToJson(this, depth + 1);
+//
+// KARMAŞIKLIK: O(n) — n = çocuk sayısı
+//
+inline std::string childrenToJson(ASTNode* node, int depth) {
+    std::ostringstream ss;
+    std::string in = jsonIndent(depth);
+    auto& ch = node->getChildren();
+    for (size_t i = 0; i < ch.size(); i++) {
+        ss << ch[i]->toJson(depth);
+        if (i + 1 < ch.size()) ss << ",";  // son elemandan sonra virgül yok
+        ss << "\n";
+    }
+    return ss.str();
+}
+
+#endif // SAQUT_AST_NODE

src/parser/nodes/binary_expr.cpp

@@ -0,0 +1,23 @@
+#include "parser/nodes/binary_expr.hpp"
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+BinaryExpressionNode::BinaryExpressionNode() {
+    kind = ASTKind::BinaryExpression;
+}
+
+void BinaryExpressionNode::log(int indent) {
+    std::string in = jsonIndent(indent);
+    std::cout << in << "BinaryExpression (" << (OPERATOR_MAP_REV.count(Operator) ? OPERATOR_MAP_REV.at(Operator) : "?") << ")\n";
+    if (Left)  Left->log(indent + 1);
+    if (Right) Right->log(indent + 1);
+}
+
+std::string BinaryExpressionNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "BinaryExpression");
+    obj.add("operator", std::string(OPERATOR_MAP_REV.count(Operator) ? OPERATOR_MAP_REV.at(Operator) : "?"));
+    if (Left)  obj.addRaw("left", Left->toJson(depth + 1));
+    if (Right) obj.addRaw("right", Right->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}

src/parser/nodes/binary_expr.hpp

@@ -0,0 +1,17 @@
+#ifndef SAQUT_AST_BINARY_EXPR
+#define SAQUT_AST_BINARY_EXPR
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class BinaryExpressionNode : public ASTNode {
+public:
+    TokenType Operator;
+    ASTNode*  Left  = nullptr;
+    ASTNode*  Right = nullptr;
+
+    BinaryExpressionNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/declarations.cpp

@@ -0,0 +1,53 @@
+#include "parser/nodes/declarations.hpp"
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+// FunctionDeclNode
+FunctionDeclNode::FunctionDeclNode() { kind = ASTKind::FunctionDecl; }
+void FunctionDeclNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "FunctionDecl (" << name << " : " << returnType << ")\n";
+    for (auto* child : children) child->log(indent + 1);
+}
+std::string FunctionDeclNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "FunctionDecl");
+    obj.add("name", name);
+    obj.add("returnType", returnType);
+    obj.addArray("children", [&]() {
+        for (auto* child : children) obj.addItem(child->toJson(depth + 2));
+    });
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// VariableDeclNode
+VariableDeclNode::VariableDeclNode() { kind = ASTKind::VariableDecl; }
+void VariableDeclNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "VariableDecl (" << name << " : " << varType << ")\n";
+    if (initExpr) initExpr->log(indent + 1);
+}
+std::string VariableDeclNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "VariableDecl");
+    obj.add("name", name);
+    obj.add("varType", varType);
+    if (initExpr) obj.addRaw("init", initExpr->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// StructDeclNode
+StructDeclNode::StructDeclNode() { kind = ASTKind::StructDecl; }
+void StructDeclNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "StructDecl (" << name << ")\n";
+    for (auto* child : children) child->log(indent + 1);
+}
+std::string StructDeclNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "StructDecl");
+    obj.add("name", name);
+    obj.addArray("children", [&]() {
+        for (auto* child : children) obj.addItem(child->toJson(depth + 2));
+    });
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}

src/parser/nodes/declarations.hpp

@@ -0,0 +1,33 @@
+#ifndef SAQUT_AST_DECL
+#define SAQUT_AST_DECL
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class FunctionDeclNode : public ASTNode {
+public:
+    std::string name;
+    std::string returnType;
+    FunctionDeclNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class VariableDeclNode : public ASTNode {
+public:
+    std::string varType;
+    std::string name;
+    ASTNode*   initExpr = nullptr;
+    VariableDeclNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class StructDeclNode : public ASTNode {
+public:
+    std::string name;
+    StructDeclNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/expressions.cpp

@@ -0,0 +1,67 @@
+#include "parser/nodes/expressions.hpp"
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+// PostfixNode
+PostfixNode::PostfixNode() { kind = ASTKind::Postfix; }
+void PostfixNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "Postfix (" << (OPERATOR_MAP_REV.count(Operator) ? OPERATOR_MAP_REV.at(Operator) : "?") << ")\n";
+    if (operand) operand->log(indent + 1);
+}
+std::string PostfixNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "Postfix");
+    obj.add("operator", std::string(OPERATOR_MAP_REV.count(Operator) ? OPERATOR_MAP_REV.at(Operator) : "?"));
+    if (operand) obj.addRaw("operand", operand->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// CallExpressionNode
+CallExpressionNode::CallExpressionNode() { kind = ASTKind::Call; }
+void CallExpressionNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "Call\n";
+    if (callee) callee->log(indent + 1);
+    for (auto* arg : arguments) arg->log(indent + 1);
+}
+std::string CallExpressionNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "Call");
+    if (callee) obj.addRaw("callee", callee->toJson(depth + 1));
+    obj.addArray("arguments", [&]() {
+        for (auto* arg : arguments) obj.addItem(arg->toJson(depth + 2));
+    });
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// MemberAccessNode
+MemberAccessNode::MemberAccessNode() { kind = ASTKind::MemberAccess; }
+void MemberAccessNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "MemberAccess (" << (arrow ? "->" : ".") << member << ")\n";
+    if (object) object->log(indent + 1);
+}
+std::string MemberAccessNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "MemberAccess");
+    obj.add("member", member);
+    obj.add("arrow", arrow);
+    if (object) obj.addRaw("object", object->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// IndexExpressionNode
+IndexExpressionNode::IndexExpressionNode() { kind = ASTKind::IndexExpression; }
+void IndexExpressionNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "IndexExpression\n";
+    if (object) object->log(indent + 1);
+    if (index) index->log(indent + 1);
+}
+std::string IndexExpressionNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "IndexExpression");
+    if (object) obj.addRaw("object", object->toJson(depth + 1));
+    if (index) obj.addRaw("index", index->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}

src/parser/nodes/expressions.hpp

@@ -0,0 +1,43 @@
+#ifndef SAQUT_AST_EXPR_EXT
+#define SAQUT_AST_EXPR_EXT
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class PostfixNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode*  operand  = nullptr;
+    TokenType Operator;
+    PostfixNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class CallExpressionNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* callee = nullptr;
+    std::vector<ASTNode*> arguments;
+    CallExpressionNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class MemberAccessNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode*   object = nullptr;
+    std::string member;
+    bool       arrow = false;
+    MemberAccessNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class IndexExpressionNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* object = nullptr;
+    ASTNode* index  = nullptr;
+    IndexExpressionNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/identifier.cpp

@@ -0,0 +1,23 @@
+#include "parser/nodes/identifier.hpp"
+#include <iostream>
+#include <sstream>
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+IdentifierNode::IdentifierNode() { kind = ASTKind::Identifier; }
+
+void IdentifierNode::log(int indent) {
+    std::cout << padRight("", indent)
+              << "Identifier {" << (parserToken.token ? parserToken.token->token : "?") << "}\n";
+}
+
+std::string IdentifierNode::toJson(int depth) {
+    std::string in = jsonIndent(depth);
+    std::string name = parserToken.token ? parserToken.token->token : "?";
+    std::ostringstream ss;
+    ss << "{\n"
+       << in << "  \"kind\": \"Identifier\",\n"
+       << in << "  \"name\": \"" << jsonEscape(name) << "\",\n"
+       << in << "  \"location\": " << loc.toJson() << "\n"
+       << in << "}";
+    return ss.str();
+}

src/parser/nodes/identifier.hpp

@@ -0,0 +1,16 @@
+#ifndef SAQUT_AST_IDENTIFIER
+#define SAQUT_AST_IDENTIFIER
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class IdentifierNode : public ASTNode {
+public:
+    Token*       lexerToken  = nullptr;
+    ParserToken  parserToken;
+
+    IdentifierNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/literal.cpp

@@ -0,0 +1,34 @@
+#include "parser/nodes/literal.hpp"
+#include <iostream>
+#include <sstream>
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+LiteralNode::LiteralNode() { kind = ASTKind::Literal; }
+
+void LiteralNode::log(int indent) {
+    std::cout << padRight("", indent)
+              << "Literal {" << (parserToken.token ? parserToken.token->token : "?") << "} "
+              << literalTypeToString(literalType);
+    if (literalType == LiteralType::INTEGER && literalBase != 10)
+        std::cout << " (base " << literalBase << ")";
+    std::cout << "\n";
+}
+
+std::string LiteralNode::toJson(int depth) {
+    std::string in = jsonIndent(depth);
+    std::string val = parserToken.token ? parserToken.token->token : "?";
+    std::ostringstream ss;
+    ss << "{\n"
+       << in << "  \"kind\": \"Literal\",\n"
+       << in << "  \"literalType\": \"" << literalTypeToString(literalType) << "\",\n"
+       << in << "  \"value\": \"" << jsonEscape(val) << "\"";
+    if (literalType == LiteralType::INTEGER && literalBase != 10) {
+        ss << ",\n" << in << "  \"base\": " << literalBase;
+    }
+    if (literalType == LiteralType::FLOAT) {
+        ss << ",\n" << in << "  \"isFloat\": true";
+    }
+    ss << ",\n" << in << "  \"location\": " << loc.toJson() << "\n"
+       << in << "}";
+    return ss.str();
+}

src/parser/nodes/literal.hpp

@@ -0,0 +1,20 @@
+#ifndef SAQUT_AST_LITERAL
+#define SAQUT_AST_LITERAL
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class LiteralNode : public ASTNode {
+public:
+    Token*       lexerToken  = nullptr;
+    ParserToken  parserToken;
+
+    LiteralType literalType  = LiteralType::INTEGER;
+    int         literalBase  = 10;
+    bool        isFloatValue = false;
+
+    LiteralNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/program.cpp

@@ -0,0 +1,26 @@
+#include "parser/nodes/program.hpp"
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+ProgramNode::ProgramNode() {
+    kind = ASTKind::Program;
+}
+
+void ProgramNode::log(int indent) {
+    std::string in = jsonIndent(indent);
+    std::cout << in << "Program\n";
+    for (auto* child : children) {
+        child->log(indent + 1);
+    }
+}
+
+std::string ProgramNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "Program");
+    obj.addArray("children", [&]() {
+        for (auto* child : children) {
+            obj.addItem(child->toJson(depth + 2));
+        }
+    });
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}

src/parser/nodes/program.hpp

@@ -0,0 +1,13 @@
+#ifndef SAQUT_AST_PROGRAM
+#define SAQUT_AST_PROGRAM
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class ProgramNode : public ASTNode {
+public:
+    ProgramNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/nodes/statements.cpp

@@ -0,0 +1,140 @@
+#include "parser/nodes/statements.hpp"
+#include "parser/ast_json.hpp"
+
+// BlockNode
+BlockNode::BlockNode() { kind = ASTKind::Block; }
+void BlockNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "Block\n";
+    for (auto* child : children) child->log(indent + 1);
+}
+std::string BlockNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "Block");
+    obj.addArray("children", [&]() {
+        for (auto* child : children) obj.addItem(child->toJson(depth + 2));
+    });
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// IfStatementNode
+IfStatementNode::IfStatementNode() { kind = ASTKind::IfStatement; }
+void IfStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "IfStatement\n";
+    if (condition) condition->log(indent + 1);
+    if (thenBranch) thenBranch->log(indent + 1);
+    if (elseBranch) elseBranch->log(indent + 1);
+}
+std::string IfStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "IfStatement");
+    if (condition) obj.addRaw("condition", condition->toJson(depth + 1));
+    if (thenBranch) obj.addRaw("then", thenBranch->toJson(depth + 1));
+    if (elseBranch) obj.addRaw("else", elseBranch->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// WhileStatementNode
+WhileStatementNode::WhileStatementNode() { kind = ASTKind::WhileStatement; }
+void WhileStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "WhileStatement\n";
+    if (condition) condition->log(indent + 1);
+    if (body) body->log(indent + 1);
+}
+std::string WhileStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "WhileStatement");
+    if (condition) obj.addRaw("condition", condition->toJson(depth + 1));
+    if (body) obj.addRaw("body", body->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// ForStatementNode
+ForStatementNode::ForStatementNode() { kind = ASTKind::ForStatement; }
+void ForStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "ForStatement\n";
+    if (init) init->log(indent + 1);
+    if (condition) condition->log(indent + 1);
+    if (update) update->log(indent + 1);
+    if (body) body->log(indent + 1);
+}
+std::string ForStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "ForStatement");
+    if (init) obj.addRaw("init", init->toJson(depth + 1));
+    if (condition) obj.addRaw("condition", condition->toJson(depth + 1));
+    if (update) obj.addRaw("update", update->toJson(depth + 1));
+    if (body) obj.addRaw("body", body->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// DoWhileStatementNode
+DoWhileStatementNode::DoWhileStatementNode() { kind = ASTKind::DoWhileStatement; }
+void DoWhileStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "DoWhileStatement\n";
+    if (body) body->log(indent + 1);
+    if (condition) condition->log(indent + 1);
+}
+std::string DoWhileStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "DoWhileStatement");
+    if (condition) obj.addRaw("condition", condition->toJson(depth + 1));
+    if (body) obj.addRaw("body", body->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// ReturnStatementNode
+ReturnStatementNode::ReturnStatementNode() { kind = ASTKind::ReturnStatement; }
+void ReturnStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "ReturnStatement\n";
+    if (value) value->log(indent + 1);
+}
+std::string ReturnStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "ReturnStatement");
+    if (value) obj.addRaw("value", value->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// BreakStatementNode
+BreakStatementNode::BreakStatementNode() { kind = ASTKind::BreakStatement; }
+void BreakStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "BreakStatement\n";
+}
+std::string BreakStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "BreakStatement");
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// ContinueStatementNode
+ContinueStatementNode::ContinueStatementNode() { kind = ASTKind::ContinueStatement; }
+void ContinueStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "ContinueStatement\n";
+}
+std::string ContinueStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "ContinueStatement");
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}
+
+// ExpressionStatementNode
+ExpressionStatementNode::ExpressionStatementNode() { kind = ASTKind::ExpressionStatement; }
+void ExpressionStatementNode::log(int indent) {
+    std::cout << jsonIndent(indent) << "ExpressionStatement\n";
+    if (expression) expression->log(indent + 1);
+}
+std::string ExpressionStatementNode::toJson(int depth) {
+    JsonObject obj(depth);
+    obj.add("kind", "ExpressionStatement");
+    if (expression) obj.addRaw("expression", expression->toJson(depth + 1));
+    obj.addRaw("location", loc.toJson());
+    return obj.str();
+}

src/parser/nodes/statements.hpp

@@ -0,0 +1,82 @@
+#ifndef SAQUT_AST_STMT
+#define SAQUT_AST_STMT
+
+#include "parser/ast_node.hpp"
+
+class BlockNode : public ASTNode {
+public:
+    BlockNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class IfStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* condition  = nullptr;
+    ASTNode* thenBranch = nullptr;
+    ASTNode* elseBranch = nullptr;
+    IfStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class WhileStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* condition = nullptr;
+    ASTNode* body      = nullptr;
+    WhileStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class ForStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* init      = nullptr;
+    ASTNode* condition = nullptr;
+    ASTNode* update    = nullptr;
+    ASTNode* body      = nullptr;
+    ForStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class DoWhileStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* condition = nullptr;
+    ASTNode* body      = nullptr;
+    DoWhileStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class ReturnStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* value = nullptr;
+    ReturnStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class BreakStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    BreakStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class ContinueStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ContinueStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+class ExpressionStatementNode : public ASTNode {
+public:
+    ASTNode* expression = nullptr;
+    ExpressionStatementNode();
+    void log(int indent = 0) override;
+    std::string toJson(int depth = 0) override;
+};
+
+#endif

src/parser/parser.cpp

@@ -0,0 +1,599 @@
+#include "parser/parser.hpp"
+#include "parser/nodes/program.hpp"
+#include "parser/nodes/binary_expr.hpp"
+#include "parser/nodes/literal.hpp"
+#include "parser/nodes/identifier.hpp"
+#include "parser/nodes/expressions.hpp"
+#include "parser/nodes/statements.hpp"
+#include "parser/nodes/declarations.hpp"
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// parseToken: Ham Token'ı ParserToken'a dönüştür.
+// --------------------------------------------------------------------------
+ParserToken Parser::parseToken(Token* token) {
+    ParserToken pt;
+    pt.token = token;
+
+    std::string t = token->gettype();
+    if (t == "string")
+        pt.type = TokenType::STRING;
+    else if (t == "number")
+        pt.type = TokenType::NUMBER;
+    else if (t == "operator")
+        pt.type = OPERATOR_MAP.find(pt.token->token)->second;
+    else if (t == "delimiter")
+        pt.type = OPERATOR_MAP.find(pt.token->token)->second;
+    else if (t == "keyword")
+        pt.type = KEYWORD_MAP.find(pt.token->token)->second;
+    else if (t == "identifier")
+        pt.type = TokenType::IDENTIFIER;
+
+    return pt;
+}
+
+ParserToken Parser::getToken(int offset) {
+    if ((int)tokens.size() - 1 < current + offset) {
+        ParserToken pt;
+        pt.type = TokenType::SVR_VOID;
+        return pt;
+    }
+    return parseToken(tokens[current + offset]);
+}
+
+void Parser::nextToken() {
+    if ((int)tokens.size() >= current + 1)
+        current++;
+}
+
+ParserToken Parser::lookahead(uint32_t forward) {
+    return getToken(forward);
+}
+
+ParserToken Parser::currentToken() {
+    return getToken(0);
+}
+
+ASTNode* Parser::parse(TokenList toks) {
+    tokens  = toks;
+    current = 0;
+    return parseProgram();
+}
+
+ASTNode* Parser::parseProgram() {
+    ProgramNode* program = new ProgramNode();
+
+    while (currentToken().type != TokenType::SVR_VOID) {
+        ASTNode* decl = parseDeclaration();
+        if (decl)
+            program->addChild(decl);
+        else
+            break;
+    }
+
+    return program;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseDeclaration() {
+    auto ct = currentToken();
+
+    if (ct.is({
+        TokenType::KW_VOID, TokenType::KW_INT, TokenType::KW_FLOAT_TYPE,
+        TokenType::KW_DOUBLE, TokenType::KW_BOOL, TokenType::KW_CHAR,
+        TokenType::KW_STRING_TYPE, TokenType::KW_AUTO
+    })) {
+        auto la1 = lookahead(1);
+        auto la2 = lookahead(2);
+        if (la1.type == TokenType::IDENTIFIER && la2.type == TokenType::LPAREN)
+            return parseFunctionDecl();
+        return parseVariableDecl();
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_STRUCT)
+        return parseStructDecl();
+
+    return parseStatement();
+}
+
+ASTNode* Parser::parseExpression() {
+    return parseExpression(0);
+}
+
+ASTNode* Parser::parseExpression(uint16_t precedence) {
+    if (currentToken().type == TokenType::SVR_VOID)
+        return nullptr;
+
+    ASTNode* left = parseNullDenotation();
+    if (!left) return nullptr;
+
+    while (true) {
+        auto next = currentToken();
+        if (next.type == TokenType::RPAREN ||
+            next.type == TokenType::SEMICOLON ||
+            next.type == TokenType::RBRACE ||
+            next.type == TokenType::COMMA)
+            break;
+
+        if (precedence < next.getPowerOperator()) {
+            left = parseLeftDenotation(left);
+        } else {
+            break;
+        }
+    }
+    return left;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseNullDenotation() {
+    auto ct = currentToken();
+
+    if (ct.type == TokenType::SVR_VOID) {
+        std::cerr << "Parser hatası: beklenmeyen dosya sonu\n";
+        return nullptr;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::LPAREN) {
+        nextToken();
+        ASTNode* expr = parseExpression(0);
+        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+            nextToken();
+        return expr;
+    }
+
+    if (ct.is({
+        TokenType::PLUS_PLUS, TokenType::MINUS_MINUS,
+        TokenType::PLUS, TokenType::MINUS,
+        TokenType::BANG, TokenType::TILDE
+    })) {
+        nextToken();
+        ASTNode* right = parseExpression(ct.getPowerOperator());
+        BinaryExpressionNode* bin = new BinaryExpressionNode();
+        bin->loc    = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        bin->Right    = right;
+        bin->Left     = nullptr;
+        bin->Operator = ct.type;
+        if (right) right->parent = bin;
+        return bin;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::NUMBER) {
+        nextToken();
+        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
+        lit->loc       = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        lit->lexerToken  = ct.token;
+        lit->parserToken = ct;
+        if (auto* nt = dynamic_cast<NumberToken*>(ct.token)) {
+            lit->literalBase  = nt->base;
+            lit->isFloatValue = nt->isFloat;
+            lit->literalType  = nt->isFloat ? LiteralType::FLOAT : LiteralType::INTEGER;
+        }
+        return lit;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::STRING) {
+        nextToken();
+        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
+        lit->literalType = LiteralType::STRING;
+        lit->loc       = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        lit->lexerToken  = ct.token;
+        lit->parserToken = ct;
+        return lit;
+    }
+
+    if (ct.is({TokenType::KW_TRUE, TokenType::KW_FALSE, TokenType::KW_NULL})) {
+        nextToken();
+        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
+        if (ct.is({TokenType::KW_TRUE, TokenType::KW_FALSE}))
+            lit->literalType = LiteralType::BOOLEAN;
+        else
+            lit->literalType = LiteralType::BOŞ;
+        lit->loc       = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        lit->lexerToken  = ct.token;
+        lit->parserToken = ct;
+        return lit;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::IDENTIFIER) {
+        nextToken();
+        IdentifierNode* id = new IdentifierNode();
+        id->loc          = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        id->lexerToken     = ct.token;
+        id->parserToken    = ct;
+        return id;
+    }
+
+    return nullptr;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseLeftDenotation(ASTNode* left) {
+    auto ct = currentToken();
+
+    if (ct.is({TokenType::PLUS_PLUS, TokenType::MINUS_MINUS})) {
+        nextToken();
+        PostfixNode* pf = new PostfixNode();
+        pf->loc     = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        pf->operand  = left;
+        pf->Operator = ct.type;
+        left->parent = pf;
+        return pf;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::LPAREN) {
+        nextToken();
+        CallExpressionNode* call = new CallExpressionNode();
+        call->loc    = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        call->callee = left;
+        left->parent = call;
+
+        if (currentToken().type != TokenType::RPAREN) {
+            call->arguments.push_back(parseExpression(0));
+            while (currentToken().type == TokenType::COMMA) {
+                nextToken();
+                call->arguments.push_back(parseExpression(0));
+            }
+        }
+        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+            nextToken();
+        return call;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::LBRACKET) {
+        nextToken();
+        IndexExpressionNode* idx = new IndexExpressionNode();
+        idx->loc     = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        idx->object = left;
+        left->parent = idx;
+        idx->index = parseExpression(0);
+        if (currentToken().type == TokenType::RBRACKET)
+            nextToken();
+        return idx;
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::DOT || ct.type == TokenType::ARROW) {
+        bool arrow = (ct.type == TokenType::ARROW);
+        nextToken();
+
+        if (currentToken().type != TokenType::IDENTIFIER) {
+            std::cerr << "Parser hatasi: uye ismi bekleniyor\n";
+            return left;
+        }
+
+        MemberAccessNode* ma = new MemberAccessNode();
+        ma->loc     = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+        ma->object = left;
+        ma->member = currentToken().token->token;
+        ma->arrow  = arrow;
+        left->parent = ma;
+        nextToken();
+        return ma;
+    }
+
+    uint16_t prec = ct.getPowerOperator();
+    nextToken();
+
+    ASTNode* right = parseExpression(prec);
+
+    BinaryExpressionNode* bin = new BinaryExpressionNode();
+    bin->loc      = ct.token ? ct.token->loc : SourceLocation{};
+    bin->Left     = left;
+    bin->Right    = right;
+    bin->Operator = ct.type;
+    if (left)  left->parent  = bin;
+    if (right) right->parent = bin;
+    return bin;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseFunctionDecl() {
+    FunctionDeclNode* fn = new FunctionDeclNode();
+    fn->loc = currentToken().token->loc;
+    fn->returnType = currentToken().token->token;
+    nextToken();
+
+    fn->name = currentToken().token->token;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
+        nextToken();
+        while (currentToken().type != TokenType::RPAREN &&
+               currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
+            nextToken();
+        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+            nextToken();
+    }
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LBRACE) {
+        ASTNode* body = parseBlock();
+        fn->addChild(body);
+    }
+
+    return fn;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseStructDecl() {
+    StructDeclNode* st = new StructDeclNode();
+    st->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+    if (currentToken().type == TokenType::IDENTIFIER) {
+        st->name = currentToken().token->token;
+        nextToken();
+    }
+    if (currentToken().type == TokenType::LBRACE) {
+        nextToken();
+        while (currentToken().type != TokenType::RBRACE && currentToken().type != TokenType::SVR_VOID) {
+            ASTNode* field = parseDeclaration();
+            if (field) st->addChild(field);
+            else break;
+        }
+        if (currentToken().type == TokenType::RBRACE) nextToken();
+    }
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON) nextToken();
+    return st;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseVariableDecl() {
+    VariableDeclNode* vd = new VariableDeclNode();
+    vd->loc = currentToken().token->loc;
+    vd->varType = currentToken().token->token;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type != TokenType::IDENTIFIER) {
+        std::cerr << "Parser hatası: değişken ismi bekleniyor\n";
+        return vd;
+    }
+
+    vd->name = currentToken().token->token;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LBRACKET) {
+        nextToken();
+        while (currentToken().type != TokenType::RBRACKET &&
+               currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
+               currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
+            nextToken();
+        if (currentToken().type == TokenType::RBRACKET)
+            nextToken();
+    }
+
+    if (currentToken().type == TokenType::EQUAL) {
+        nextToken();
+        vd->initExpr = parseExpression();
+    }
+
+    while (currentToken().type == TokenType::COMMA) {
+        nextToken();
+
+        if (currentToken().type != TokenType::IDENTIFIER) {
+            std::cerr << "Parser hatası: virgülden sonra değişken ismi bekleniyor\n";
+            break;
+        }
+
+        VariableDeclNode* sibling = new VariableDeclNode();
+        sibling->loc = currentToken().token->loc;
+        sibling->varType = vd->varType;
+        sibling->name = currentToken().token->token;
+        nextToken();
+
+        if (currentToken().type == TokenType::LBRACKET) {
+            nextToken();
+            while (currentToken().type != TokenType::RBRACKET &&
+                   currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
+                   currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
+                nextToken();
+            if (currentToken().type == TokenType::RBRACKET)
+                nextToken();
+        }
+
+        if (currentToken().type == TokenType::EQUAL) {
+            nextToken();
+            sibling->initExpr = parseExpression();
+        }
+
+        vd->addChild(sibling);
+    }
+
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+
+    return vd;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseStatement() {
+    auto ct = currentToken();
+
+    if (ct.type == TokenType::LBRACE)
+        return parseBlock();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_IF)
+        return parseIfStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_WHILE)
+        return parseWhileStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_FOR)
+        return parseForStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_DO)
+        return parseDoWhileStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_RETURN)
+        return parseReturnStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_BREAK)
+        return parseBreakStatement();
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_CONTINUE)
+        return parseContinueStatement();
+
+    if (ct.is({
+        TokenType::KW_VOID, TokenType::KW_INT, TokenType::KW_FLOAT_TYPE,
+        TokenType::KW_DOUBLE, TokenType::KW_BOOL, TokenType::KW_CHAR,
+        TokenType::KW_STRING_TYPE
+    })) {
+        return parseVariableDecl();
+    }
+
+    if (ct.type == TokenType::KW_STRUCT)
+        return parseStructDecl();
+
+    return parseExpressionStatement();
+}
+
+ASTNode* Parser::parseBlock() {
+    BlockNode* block = new BlockNode();
+    block->loc = currentToken().token ? currentToken().token->loc : SourceLocation{};
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LBRACE)
+        nextToken();
+
+    while (currentToken().type != TokenType::RBRACE &&
+           currentToken().type != TokenType::SVR_VOID) {
+        ASTNode* stmt = parseStatement();
+        if (stmt)
+            block->addChild(stmt);
+        else
+            break;
+    }
+
+    if (currentToken().type == TokenType::RBRACE)
+        nextToken();
+
+    return block;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseIfStatement() {
+    IfStatementNode* ifNode = new IfStatementNode();
+    ifNode->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
+        nextToken();
+        ifNode->condition = parseExpression();
+        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+            nextToken();
+    }
+
+    ifNode->thenBranch = parseStatement();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::KW_ELSE) {
+        nextToken();
+        ifNode->elseBranch = parseStatement();
+    }
+
+    return ifNode;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseWhileStatement() {
+    WhileStatementNode* ws = new WhileStatementNode();
+    ws->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
+        nextToken();
+        ws->condition = parseExpression();
+        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+            nextToken();
+    }
+
+    ws->body = parseStatement();
+    return ws;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseForStatement() {
+    ForStatementNode* fs = new ForStatementNode();
+    fs->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN)
+        nextToken();
+
+    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON)
+        fs->init = parseStatement();
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+
+    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON)
+        fs->condition = parseExpression();
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+
+    if (currentToken().type != TokenType::RPAREN)
+        fs->update = parseExpression();
+    if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+        nextToken();
+
+    fs->body = parseStatement();
+
+    return fs;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseDoWhileStatement() {
+    DoWhileStatementNode* dw = new DoWhileStatementNode();
+    dw->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+
+    dw->body = parseStatement();
+
+    if (currentToken().type == TokenType::KW_WHILE) {
+        nextToken();
+        if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
+            nextToken();
+            dw->condition = parseExpression();
+            if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
+                nextToken();
+        }
+        if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+            nextToken();
+    }
+
+    return dw;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseReturnStatement() {
+    ReturnStatementNode* rs = new ReturnStatementNode();
+    rs->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+
+    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
+        currentToken().type != TokenType::RBRACE) {
+        rs->value = parseExpression();
+    }
+
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+
+    return rs;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseBreakStatement() {
+    BreakStatementNode* bs = new BreakStatementNode();
+    bs->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+    return bs;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseContinueStatement() {
+    ContinueStatementNode* cs = new ContinueStatementNode();
+    cs->loc = currentToken().token->loc;
+    nextToken();
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+    return cs;
+}
+
+ASTNode* Parser::parseExpressionStatement() {
+    ExpressionStatementNode* es = new ExpressionStatementNode();
+    es->loc = currentToken().token ? currentToken().token->loc : SourceLocation{};
+    es->expression = parseExpression();
+    if (!es->expression) {
+        while (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
+               currentToken().type != TokenType::RBRACE &&
+               currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
+            nextToken();
+        if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+            nextToken();
+    }
+    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
+        nextToken();
+
+    return es;
+}

src/parser/parser.hpp

@@ -1,836 +1,6 @@
-// ============================================================================
-// saQut Compiler — Parser (Sözdizimi Ayrıştırıcı)
-// ============================================================================
-//
-// DİZİN:   src/parser/parser.hpp
-// KATMAN:  Katman 3 — Tokenizer'ı tüketir, AST üretir
-// BAĞIMLI: Token (token.hpp), AST (ast.hpp)
-// KULLANAN: main.cpp
-//
-// AMAÇ:
-//   Tokenizer'ın ürettiği düz token listesini alıp, dilin gramer kurallarına
-//   göre hiyerarşik bir AST (Abstract Syntax Tree) üretir.
-//
-//   İKİ AYRI PARSER STRATEJİSİ:
-//   1. Recursive Descent (ifadeler için Pratt parser):
-//      - parseNullDenotation() (NUD): Prefix ifadeleri (sayılar, -, !, parantez)
-//      - parseLeftDenotation() (LED): Infix/Postfix ifadeler (+, *, ++)
-//      - parseExpression(precedence): Pratt'ın ana döngüsü
-//
-//   2. Recursive Descent (statement/deklarasyon için):
-//      - parseDeclaration(): Fonksiyon mu, değişken mi, statement mı?
-//      - parseStatement(): if/for/while/do/return/block/expression
-//      - Her statement tipi kendi parse fonksiyonuna sahip
-//
-// ADR-002 (devam): Neden Hibrit Yaklaşım?
-//   Pratt parser, operatör önceliğini merkezi bir tabloda yönetir ve yeni
-//   operatör eklemeyi kolaylaştırır. Ancak statement'lar (if, for, while)
-//   operatör değildir; kendi özel sözdizimleri vardır. Bu nedenle statement
-//   tarafında klasik recursive descent kullanıyoruz. Bu, her iki dünyanın
-//   en iyisini birleştirir.
-//
-// PARSER AKIŞI:
-//   parse(tokens)
-//   └── parseProgram()
-//       └── parseDeclaration() [döngü, SVR_VOID gelene kadar]
-//           ├── parseFunctionDecl()    → tip + isim + ( ) + { gövde }
-//           ├── parseVariableDecl()    → tip + isim [+ = ifade] + ;
-//           └── parseStatement()
-//               ├── parseBlock()       → { statement* }
-//               ├── parseIfStatement() → if (expr) stmt [else stmt]
-//               ├── parseWhileStatement() → while (expr) stmt
-//               ├── parseForStatement()   → for (stmt; expr; expr) stmt
-//               ├── parseDoWhileStatement() → do stmt while (expr);
-//               ├── parseReturnStatement()  → return [expr];
-//               ├── parseBreakStatement()   → break;
-//               ├── parseContinueStatement() → continue;
-//               ├── parseVariableDecl()  → tip + isim ...
-//               └── parseExpressionStatement() → expr;
-//                   └── parseExpression() [Pratt]
-//                       ├── parseNullDenotation()
-//                       │   ├── LPAREN → ( expr )
-//                       │   ├── Unary prefix → !expr, -expr, ++expr
-//                       │   ├── NUMBER → Literal
-//                       │   ├── STRING → Literal
-//                       │   ├── true/false/null → Literal
-//                       │   └── IDENTIFIER → Identifier
-//                       └── parseLeftDenotation() [döngü]
-//                           ├── Postfix → expr++, expr--
-//                           └── Binary infix → expr + expr
-//
-// BİLİNEN SINIRLAMALAR (TODO):
-//   TODO: else-if zincirleri (şu anda else'den sonra if gelirse düzgün çalışır mı?)
-//   TODO: Hata kurtarma (panic mode): ilk hatada durmak yerine senkronizasyon
-//   TODO: Fonksiyon parametreleri
-//   TODO: Dizi erişimi: a[i]
-//   TODO: Fonksiyon çağrısı: f(x, y)
-//   TODO: Üye erişimi: a.b, a->b
-//   TODO: Ternary: a ? b : c
-//   TODO: Tip kontrolü ve sembol tablosu
-//
-// ============================================================================
-
 #ifndef SAQUT_PARSER
 #define SAQUT_PARSER
 
-#include <iostream>
+#include "parser/parser_base.hpp"
-#include <cstdint>
-#include <string>
-#include "parser/token.hpp"
-#include "parser/ast.hpp"
-#include "tools.hpp"
-
-// ============================================================================
-// Parser — Sözdizimi Ayrıştırıcı
-// ============================================================================
-//
-// Durum bilgisi:
-//   tokens:  Tokenizer'dan gelen token listesi (referans değil, kopya değil)
-//   current: Şu anki token'ın indeksi (0 = ilk token)
-//
-// Token navigasyon metotları:
-//   currentToken():       tokens[current] döndürür, ilerlemez
-//   nextToken():          current++ (sonraki token'a geç)
-//   lookahead(n):         tokens[current + n] döndürür, ilerlemez
-//   getToken(offset):     tokens[current + offset] döndürür
-//
-class Parser {
-public:
-    ASTNode* parse(TokenList tokens);
-
-private:
-    TokenList tokens;      // Tokenizer'dan gelen token listesi
-    int current = 0;       // Şu anki token indeksi
-
-    // --- Token navigasyonu ---
-    ParserToken currentToken();
-    void        nextToken();
-    ParserToken lookahead(uint32_t forward);
-    ParserToken parseToken(Token* token);
-    ParserToken getToken(int offset);
-
-    // --- Üst seviye ---
-    ASTNode* parseProgram();
-
-    // --- Deklarasyonlar ---
-    ASTNode* parseDeclaration();
-    ASTNode* parseFunctionDecl();
-    ASTNode* parseVariableDecl();
-
-    // --- Statement'lar ---
-    ASTNode* parseStatement();
-    ASTNode* parseBlock();
-    ASTNode* parseIfStatement();
-    ASTNode* parseWhileStatement();
-    ASTNode* parseForStatement();
-    ASTNode* parseDoWhileStatement();
-    ASTNode* parseReturnStatement();
-    ASTNode* parseBreakStatement();
-    ASTNode* parseContinueStatement();
-    ASTNode* parseExpressionStatement();
-
-    // --- İfadeler (Pratt parser) ---
-    ASTNode* parseExpression();
-    ASTNode* parseExpression(uint16_t precedence);
-    ASTNode* parseNullDenotation();
-    ASTNode* parseLeftDenotation(ASTNode* left);
-};
-
-// ============================================================================
-// Token Navigasyonu
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseToken: Ham Token'ı ParserToken'a dönüştür.
-//
-// Tokenizer'ın string tabanlı tip sistemini ("number", "operator", ...)
-// Parser'ın anlamsal tip sistemine (NUMBER, PLUS, KW_IF, ...) çevirir.
-//
-// BUG FIX (commit 40579ca): pt.token = token (pointer ataması).
-//   Eskiden pt.token = *token (değer kopyası) object slicing yapıyordu.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ParserToken Parser::parseToken(Token* token) {
-    ParserToken pt;
-    pt.token = token;  // Pointer — değer kopyası DEĞİL
-
-    std::string t = token->gettype();
-    if (t == "string")
-        pt.type = TokenType::STRING;
-    else if (t == "number")
-        pt.type = TokenType::NUMBER;
-    else if (t == "operator")
-        pt.type = OPERATOR_MAP.find(pt.token->token)->second;
-    else if (t == "delimiter")
-        pt.type = OPERATOR_MAP.find(pt.token->token)->second;
-    else if (t == "keyword")
-        pt.type = KEYWORD_MAP.find(pt.token->token)->second;
-    else if (t == "identifier")
-        pt.type = TokenType::IDENTIFIER;
-
-    return pt;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// getToken: Güvenli token erişimi. Sınır dışı = SVR_VOID.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ParserToken Parser::getToken(int offset) {
-    if ((int)tokens.size() - 1 < current + offset) {
-        ParserToken pt;
-        pt.type = TokenType::SVR_VOID;
-        return pt;
-    }
-    return parseToken(tokens[current + offset]);
-}
-
-inline void Parser::nextToken() {
-    if ((int)tokens.size() >= current + 1)
-        current++;
-}
-
-inline ParserToken Parser::lookahead(uint32_t forward) {
-    return getToken(forward);
-}
-
-inline ParserToken Parser::currentToken() {
-    return getToken(0);
-}
-
-// ============================================================================
-// Üst Seviye
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parse: Parser'ın ana giriş noktası. Token listesini alır, AST döndürür.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parse(TokenList toks) {
-    tokens  = toks;
-    current = 0;
-    return parseProgram();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseProgram: Tüm üst seviye deklarasyonları/statement'ları ayrıştırır.
-//
-// Program ::= Declaration*
-// EOF'a (SVR_VOID) kadar parseDeclaration() çağrılır.
-//
-// BUG FIX (commit 438bc0e): Eskiden parseExpression() doğrudan çağrılıyordu,
-//   bu sadece tek bir ifadeyi ayrıştırabiliyordu. Şimdi tam program desteği var.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseProgram() {
-    ProgramNode* program = new ProgramNode();
-
-    while (currentToken().type != TokenType::SVR_VOID) {
-        ASTNode* decl = parseDeclaration();
-        if (decl)
-            program->addChild(decl);
-        else
-            break;  // Hata durumunda döngüden çık
-    }
-
-    return program;
-}
-
-// ============================================================================
-// Deklarasyonlar
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseDeclaration: Üst seviye deklarasyon ayrıştırıcı.
-//
-// Strateji:
-//   1. Mevcut token bir tip keyword'ü mü (int, void, float, ...)?
-//      - Evet → lookahead(2) '(' ise → fonksiyon tanımı
-//      - Evet → değilse → değişken tanımı
-//   2. Değilse → statement (REPL modunda ifade de olabilir)
-//
-// LOOKAHEAD KULLANIMI:
-//   "int main()" ve "int x = 10" ayrımı için 2 ileriye bakarız:
-//   - int main() → lookahead(1)=identifier, lookahead(2)='('
-//   - int x = 10 → lookahead(1)=identifier, lookahead(2)='='
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseDeclaration() {
-    auto ct = currentToken();
-
-    // Tip keyword'ü ile başlayan → fonksiyon veya değişken
-    if (ct.is({
-        TokenType::KW_VOID, TokenType::KW_INT, TokenType::KW_FLOAT_TYPE,
-        TokenType::KW_DOUBLE, TokenType::KW_BOOL, TokenType::KW_CHAR,
-        TokenType::KW_STRING_TYPE, TokenType::KW_AUTO
-    })) {
-        auto la1 = lookahead(1);
-        auto la2 = lookahead(2);
-        // int main( ... ) → fonksiyon
-        if (la1.type == TokenType::IDENTIFIER && la2.type == TokenType::LPAREN)
-            return parseFunctionDecl();
-        // int x ... → değişken
-        return parseVariableDecl();
-    }
-
-    // Tip keyword'ü değil → statement (veya REPL ifadesi)
-    return parseStatement();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseFunctionDecl: Fonksiyon tanımı.
-//
-// Sözdizimi: Type Identifier ( [ParamList] ) Block
-// Örnek:     int main() { ... }
-//
-// TODO: Parametre listesi ayrıştırma
-// TODO: Dönüş tipi doğrulama (şu anda string olarak saklanıyor)
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseFunctionDecl() {
-    FunctionDeclNode* fn = new FunctionDeclNode();
-    fn->returnType = currentToken().token->token;  // "int", "void", ...
-    nextToken();  // Dönüş tipini tüket
-
-    fn->name = currentToken().token->token;  // "main", "calculate", ...
-    nextToken();  // İsmi tüket
-
-    // Parametre listesi: ( ... )
-    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
-        nextToken();  // '(' tüket
-        // TODO: Parametreleri ayrıştır
-        // Şimdilik ')' gelene kadar atla
-        while (currentToken().type != TokenType::RPAREN &&
-               currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
-            nextToken();
-        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-            nextToken();  // ')' tüket
-    }
-
-    // Gövde: { ... }
-    if (currentToken().type == TokenType::LBRACE) {
-        ASTNode* body = parseBlock();
-        fn->addChild(body);
-    }
-
-    return fn;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseVariableDecl: Değişken tanımı.
-//
-// Sözdizimi: Type Identifier [= Expression] ;
-// Örnek:     int x = 10;
-//            float y;         (initExpr = nullptr)
-//
-// TODO: Çoklu değişken: int x = 1, y = 2;
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseVariableDecl() {
-    VariableDeclNode* vd = new VariableDeclNode();
-    vd->varType = currentToken().token->token;  // "int", "float", ...
-    nextToken();  // Tipi tüket
-
-    if (currentToken().type != TokenType::IDENTIFIER) {
-        std::cerr << "Parser hatası: değişken ismi bekleniyor\n";
-        return vd;  // Hatalı düğüm, çağıran kontrol etmeli
-    }
-
-    vd->name = currentToken().token->token;  // "x", "counter", ...
-    nextToken();  // İsmi tüket
-
-    // Opsiyonel başlangıç değeri: = expression
-    if (currentToken().type == TokenType::EQUAL) {
-        nextToken();  // '=' tüket
-        vd->initExpr = parseExpression();
-    }
-
-    // Noktalı virgül (opsiyonel — parser hoşgörülü)
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();
-
-    return vd;
-}
-
-// ============================================================================
-// Statement'lar — Recursive Descent
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseStatement: Statement ayrıştırıcı (dispatcher).
-//
-// Mevcut token'a göre uygun parse fonksiyonuna yönlendirir.
-// Sıralama önemli: LBRACE, keyword'ler, değişken tanımı, ifade.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseStatement() {
-    auto ct = currentToken();
-
-    if (ct.type == TokenType::LBRACE)
-        return parseBlock();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_IF)
-        return parseIfStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_WHILE)
-        return parseWhileStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_FOR)
-        return parseForStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_DO)
-        return parseDoWhileStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_RETURN)
-        return parseReturnStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_BREAK)
-        return parseBreakStatement();
-
-    if (ct.type == TokenType::KW_CONTINUE)
-        return parseContinueStatement();
-
-    // Değişken tanımı? (tip keyword'ü ile başlayan)
-    if (ct.is({
-        TokenType::KW_VOID, TokenType::KW_INT, TokenType::KW_FLOAT_TYPE,
-        TokenType::KW_DOUBLE, TokenType::KW_BOOL, TokenType::KW_CHAR,
-        TokenType::KW_STRING_TYPE
-    })) {
-        return parseVariableDecl();
-    }
-
-    // Hiçbiri değilse → ifade statement'ı (atama, fonksiyon çağrısı, ...)
-    return parseExpressionStatement();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseBlock: { statement* }
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseBlock() {
-    BlockNode* block = new BlockNode();
-
-    if (currentToken().type == TokenType::LBRACE)
-        nextToken();  // '{' tüket
-
-    while (currentToken().type != TokenType::RBRACE &&
-           currentToken().type != TokenType::SVR_VOID) {
-        ASTNode* stmt = parseStatement();
-        if (stmt)
-            block->addChild(stmt);
-        else
-            break;  // Hata durumunda döngüden çık
-    }
-
-    if (currentToken().type == TokenType::RBRACE)
-        nextToken();  // '}' tüket
-
-    return block;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseIfStatement: if (expression) statement [else statement]
-//
-// Süslü parantez zorunlu DEĞİL — tek statement de olabilir.
-//   if (x > 5) return x;  ← geçerli
-//   if (x > 5) { ... }    ← geçerli
-//
-// TODO: Sallantılı else (dangling else) sorunu:
-//   if (a) if (b) x; else y;  ← else hangi if'e ait?
-//   Mevcut implementasyon doğru: else en yakın if'e bağlanır.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseIfStatement() {
-    IfStatementNode* ifNode = new IfStatementNode();
-    nextToken();  // 'if' tüket
-
-    // Koşul: ( expression )
-    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
-        nextToken();  // '(' tüket
-        ifNode->condition = parseExpression();
-        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-            nextToken();  // ')' tüket
-    }
-
-    // Then gövdesi
-    ifNode->thenBranch = parseStatement();
-
-    // Opsiyonel else
-    if (currentToken().type == TokenType::KW_ELSE) {
-        nextToken();  // 'else' tüket
-        ifNode->elseBranch = parseStatement();
-    }
-
-    return ifNode;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseWhileStatement: while (expression) statement
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseWhileStatement() {
-    WhileStatementNode* ws = new WhileStatementNode();
-    nextToken();  // 'while' tüket
-
-    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
-        nextToken();  // '(' tüket
-        ws->condition = parseExpression();
-        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-            nextToken();  // ')' tüket
-    }
-
-    ws->body = parseStatement();
-    return ws;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseForStatement: for (init; condition; update) statement
-//
-// for'un 3 parçası da isteğe bağlıdır:
-//   for (;;) { ... }  ← sonsuz döngü (geçerli)
-//
-// init: VariableDeclNode veya ExpressionStatementNode
-//   for (int i = 0; ...) → VariableDecl
-//   for (i = 0; ...)     → ExpressionStatement
-// condition: ifade (nullptr = yok)
-// update: ifade (nullptr = yok)
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseForStatement() {
-    ForStatementNode* fs = new ForStatementNode();
-    nextToken();  // 'for' tüket
-
-    if (currentToken().type == TokenType::LPAREN)
-        nextToken();  // '(' tüket
-
-    // Init (opsiyonel)
-    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON)
-        fs->init = parseStatement();
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();  // ';' tüket
-
-    // Condition (opsiyonel)
-    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON)
-        fs->condition = parseExpression();
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();  // ';' tüket
-
-    // Update (opsiyonel)
-    if (currentToken().type != TokenType::RPAREN)
-        fs->update = parseExpression();
-    if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-        nextToken();  // ')' tüket
-
-    // Body
-    fs->body = parseStatement();
-
-    return fs;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseDoWhileStatement: do statement while (expression) ;
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseDoWhileStatement() {
-    DoWhileStatementNode* dw = new DoWhileStatementNode();
-    nextToken();  // 'do' tüket
-
-    // Gövde
-    dw->body = parseStatement();
-
-    // while (expression) ;
-    if (currentToken().type == TokenType::KW_WHILE) {
-        nextToken();  // 'while' tüket
-        if (currentToken().type == TokenType::LPAREN) {
-            nextToken();  // '(' tüket
-            dw->condition = parseExpression();
-            if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-                nextToken();  // ')' tüket
-        }
-        if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-            nextToken();  // ';' tüket
-    }
-
-    return dw;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseReturnStatement: return [expression] ;
-//
-// return;        ← value = nullptr (void fonksiyon)
-// return x + 1;  ← value = BinaryExpression
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseReturnStatement() {
-    ReturnStatementNode* rs = new ReturnStatementNode();
-    nextToken();  // 'return' tüket
-
-    // Opsiyonel dönüş değeri
-    // Eğer sıradaki token ; veya } ise → return;
-    if (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
-        currentToken().type != TokenType::RBRACE) {
-        rs->value = parseExpression();
-    }
-
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();  // ';' tüket
-
-    return rs;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseBreakStatement / parseContinueStatement
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseBreakStatement() {
-    BreakStatementNode* bs = new BreakStatementNode();
-    nextToken();  // 'break' tüket
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();
-    return bs;
-}
-
-inline ASTNode* Parser::parseContinueStatement() {
-    ContinueStatementNode* cs = new ContinueStatementNode();
-    nextToken();  // 'continue' tüket
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();
-    return cs;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseExpressionStatement: expression ;
-//
-// Bir ifadeyi statement olarak kullanır. Örn: x = 5;  foo();
-//
-// HATA KURTARMA:
-//   Eğer parseExpression() başarısız olursa (nullptr), sonraki ; veya }
-//   veya EOF'a kadar token'ları atlayarak senkronize olur. Bu, tek bir
-//   hatalı ifadenin tüm parser'ı kilitlemesini önler.
-//
-//   BUG FIX (commit 438bc0e): Eskiden hatalı ifade durumunda sonsuz
-//   döngüye giriyordu (parseProgram her seferinde aynı ifadeyi okuyordu).
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseExpressionStatement() {
-    ExpressionStatementNode* es = new ExpressionStatementNode();
-    es->expression = parseExpression();
-    if (!es->expression) {
-        // Hata kurtarma: sonraki güvenli noktaya atla
-        while (currentToken().type != TokenType::SEMICOLON &&
-               currentToken().type != TokenType::RBRACE &&
-               currentToken().type != TokenType::SVR_VOID)
-            nextToken();
-        if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-            nextToken();
-    }
-    if (currentToken().type == TokenType::SEMICOLON)
-        nextToken();
-
-    return es;
-}
-
-// ============================================================================
-// İfadeler — Pratt Parser (Top-Down Operator Precedence)
-// ============================================================================
-//
-// Pratt parser'ın temel fikri: Her operatörün bir "bağlanma gücü" (precedence)
-// vardır. Parser, bu güce göre operatörleri doğru sırada gruplar.
-//
-// NUD (Null Denotation): Prefix ifadeleri (sayılar, -, !, parantez)
-// LED (Left Denotation): Infix/Postfix ifadeler (+, *, ++)
-//
-// ÖRNEK: 1 + 2 * 3
-//   1. NUD: 1 → Literal(1)
-//   2. LED(+): prec=13, right'i parseExpression(13) ile ayrıştır
-//      2a. NUD: 2 → Literal(2)
-//      2b. LED(*): prec=14 > 13 → parseExpression(14)
-//          3a. NUD: 3 → Literal(3)
-//          3b. LED yok → dön
-//      2c. BinaryExpr(*, 2, 3) dön
-//   3. BinaryExpr(+, 1, BinaryExpr(*, 2, 3))
-//   Sonuç: 1 + (2 * 3) ✓
-//
-// BUG FIX (commit 40579ca): Ana döngü lookahead(1) yerine currentToken()
-//   kullanıyor. NUD artık token'ı tüketip ilerliyor, bu sayede currentToken()
-//   her zaman bir sonraki operatörü gösterir.
-//
-// BUG FIX (commit 438bc0e): Atom'lar (sayı, string, identifier) NUD'da
-//   nextToken() ile tüketiliyor. Eskiden tüketilmediği için sonsuz döngü
-//   oluyordu.
-//
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseExpression(): Öncelik 0'dan başla (en düşük bağlanma)
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseExpression() {
-    return parseExpression(0);
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseExpression(precedence): Pratt'ın ana döngüsü.
-//
-// Algoritma:
-//   1. NUD ile ilk operand'ı ayrıştır (prefix)
-//   2. Mevcut token bir operatör mü?
-//      - Evet ve önceliği > precedence ise → LED ile infix ayrıştır
-//      - Hayır veya öncelik <= precedence ise → dur, sol operand'ı döndür
-//   3. LED'in döndürdüğü düğüm yeni sol operand olur, 2. adıma dön
-//
-// DURMA KOŞULLARI:
-//   - RPAREN, SEMICOLON, RBRACE, COMMA: İfade sonu sinyali
-//   - Operatörün önceliği <= mevcut öncelik: Daha sıkı bağlanamaz
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseExpression(uint16_t precedence) {
-    if (currentToken().type == TokenType::SVR_VOID)
-        return nullptr;
-
-    // 1. Prefix (NUD)
-    ASTNode* left = parseNullDenotation();
-    if (!left) return nullptr;
-
-    // 2. Infix/Postfix döngüsü (LED)
-    while (true) {
-        auto next = currentToken();
-
-        // İfade sonu sinyalleri → dur
-        if (next.type == TokenType::RPAREN ||
-            next.type == TokenType::SEMICOLON ||
-            next.type == TokenType::RBRACE ||
-            next.type == TokenType::COMMA)
-            break;
-
-        // Operatörün bağlanma gücü yetersiz → dur
-        // (daha yüksek öncelikli bir bağlamdayız, bu operatör oraya ait değil)
-        if (precedence < next.getPowerOperator()) {
-            left = parseLeftDenotation(left);
-        } else {
-            break;
-        }
-    }
-    return left;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseNullDenotation (NUD): Prefix ifadeleri.
-//
-// İşlenen prefix tipleri:
-//   - Parantez: ( expression )
-//   - Unary: +expr, -expr, !expr, ~expr, ++expr, --expr
-//   - Literal: 42, "hello", true, false, null
-//   - Identifier: x, myVar
-//
-// DÖNÜŞ: Ayrıştırılmış AST düğümü. Token TÜKETİLMİŞ olur (current ilerlemiş).
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseNullDenotation() {
-    auto ct = currentToken();
-
-    if (ct.type == TokenType::SVR_VOID) {
-        std::cerr << "Parser hatası: beklenmeyen dosya sonu\n";
-        return nullptr;
-    }
-
-    // --- Parantezli ifade: ( expr ) ---
-    // Önceliği sıfırlar — parantez içinde yeni bir ifade başlar.
-    if (ct.type == TokenType::LPAREN) {
-        nextToken();  // '(' tüket
-        ASTNode* expr = parseExpression(0);  // Öncelik sıfırla
-        if (currentToken().type == TokenType::RPAREN)
-            nextToken();  // ')' tüket
-        return expr;
-    }
-
-    // --- Unary prefix operatörler: +, -, !, ~, ++, -- ---
-    // PLUS ve MINUS burada UNARY olarak işlenir.
-    // Binary olarak işlenmesi LED tarafından yapılır.
-    //
-    // ÖNEMLİ: PLUS ve MINUS için getPowerOperator() 13 döndürür (binary öncelik).
-    // Ama burada unary olarak kullanılıyor. parseExpression(16) çağırmak daha
-    // doğru olurdu ancak mevcut çalışma şekli de doğru sonuç veriyor.
-    // TODO: Unary için ayrı öncelik seviyesi (örn: 16)
-    if (ct.is({
-        TokenType::PLUS_PLUS, TokenType::MINUS_MINUS,
-        TokenType::PLUS, TokenType::MINUS,
-        TokenType::BANG, TokenType::TILDE
-    })) {
-        nextToken();  // Operatörü tüket
-        // Sağ operand'ı ayrıştır. Unary prefix sağdan sola bağlanır.
-        ASTNode* right = parseExpression(ct.getPowerOperator());
-        BinaryExpressionNode* bin = new BinaryExpressionNode();
-        bin->Right    = right;
-        bin->Left     = nullptr;  // Unary işaretçisi
-        bin->Operator = ct.type;
-        if (right) right->parent = bin;
-        return bin;
-    }
-
-    // --- Sayısal literal: 42, 0xFF, 3.14 ---
-    if (ct.type == TokenType::NUMBER) {
-        nextToken();  // Token'ı tüket
-        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
-        lit->lexerToken  = ct.token;
-        lit->parserToken = ct;
-        return lit;
-    }
-
-    // --- String literal: "hello" ---
-    if (ct.type == TokenType::STRING) {
-        nextToken();
-        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
-        lit->lexerToken  = ct.token;
-        lit->parserToken = ct;
-        return lit;
-    }
-
-    // --- Boolean/null literal: true, false, null ---
-    if (ct.is({TokenType::KW_TRUE, TokenType::KW_FALSE, TokenType::KW_NULL})) {
-        nextToken();
-        LiteralNode* lit = new LiteralNode();
-        lit->lexerToken  = ct.token;
-        lit->parserToken = ct;
-        return lit;
-    }
-
-    // --- Identifier: x, myVar ---
-    if (ct.type == TokenType::IDENTIFIER) {
-        nextToken();
-        IdentifierNode* id = new IdentifierNode();
-        id->lexerToken     = ct.token;
-        id->parserToken    = ct;
-        return id;
-    }
-
-    return nullptr;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// parseLeftDenotation (LED): Infix ve Postfix ifadeler.
-//
-// Sol operand zaten ayrıştırılmış olarak gelir (left).
-// Mevcut token operatördür.
-//
-// İşlenen tipler:
-//   - Postfix: expr++, expr--
-//   - Binary infix: expr + expr, expr * expr, expr == expr, ...
-//
-// TASARIM NOTU: Postfix ve Binary aynı fonksiyonda işlenir çünkü ikisi de
-//   "sol operand + operatör" pattern'ini takip eder. Postfix'te sağ operand
-//   yoktur.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline ASTNode* Parser::parseLeftDenotation(ASTNode* left) {
-    auto ct = currentToken();
-
-    // --- Postfix: expr++, expr-- ---
-    // Operatör operand'dan SONRA gelir, sağ operand yok.
-    if (ct.is({TokenType::PLUS_PLUS, TokenType::MINUS_MINUS})) {
-        nextToken();  // Operatörü tüket
-        PostfixNode* pf = new PostfixNode();
-        pf->operand  = left;
-        pf->Operator = ct.type;
-        left->parent = pf;
-        return pf;
-    }
-
-    // --- Binary infix: expr OP expr ---
-    // OP'nin önceliğine göre sağ operand'ı ayrıştır.
-    uint16_t prec = ct.getPowerOperator();
-    nextToken();  // Operatörü tüket
-
-    // Sağ operand. prec parametresi, daha yüksek öncelikli operatörlerin
-    // sağ operand içinde gruplanmasını sağlar.
-    ASTNode* right = parseExpression(prec);
-
-    BinaryExpressionNode* bin = new BinaryExpressionNode();
-    bin->Left     = left;
-    bin->Right    = right;
-    bin->Operator = ct.type;
-    if (left)  left->parent  = bin;
-    if (right) right->parent = bin;
-    return bin;
-}
 
 #endif // SAQUT_PARSER

src/parser/parser_base.hpp

@@ -0,0 +1,62 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — Parser Sınıf Tanımı
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/parser/parser_base.hpp
+// İÇERİK:  Parser sınıf tanımı + include'lar. Metot gövdeleri yok.
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_PARSER_BASE
+#define SAQUT_PARSER_BASE
+
+#include <iostream>
+#include <cstdint>
+#include <string>
+#include "parser/token.hpp"
+#include "parser/ast.hpp"
+#include "tools.hpp"
+class Parser {
+public:
+    ASTNode* parse(TokenList tokens);
+
+private:
+    TokenList tokens;      // Tokenizer'dan gelen token listesi
+    int current = 0;       // Şu anki token indeksi
+
+    // --- Token navigasyonu ---
+    ParserToken currentToken();
+    void        nextToken();
+    ParserToken lookahead(uint32_t forward);
+    ParserToken parseToken(Token* token);
+    ParserToken getToken(int offset);
+
+    // --- Üst seviye ---
+    ASTNode* parseProgram();
+
+    // --- Deklarasyonlar ---
+    ASTNode* parseDeclaration();
+    ASTNode* parseFunctionDecl();
+    ASTNode* parseStructDecl();
+    ASTNode* parseVariableDecl();
+
+    // --- Statement'lar ---
+    ASTNode* parseStatement();
+    ASTNode* parseBlock();
+    ASTNode* parseIfStatement();
+    ASTNode* parseWhileStatement();
+    ASTNode* parseForStatement();
+    ASTNode* parseDoWhileStatement();
+    ASTNode* parseReturnStatement();
+    ASTNode* parseBreakStatement();
+    ASTNode* parseContinueStatement();
+    ASTNode* parseExpressionStatement();
+
+    // --- İfadeler (Pratt parser) ---
+    ASTNode* parseExpression();
+    ASTNode* parseExpression(uint16_t precedence);
+    ASTNode* parseNullDenotation();
+    ASTNode* parseLeftDenotation(ASTNode* left);
+};
+
+#endif // SAQUT_PARSER_BASE

src/parser/token.hpp

@@ -1,65 +1,43 @@
 // ============================================================================
-// saQut Compiler — Parser Token Tipleri ve Operatör Öncelik Tablosu
+// saQut Compiler — Parser Token Tipleri, Operatör Öncelik Tablosu ve ParserToken
 // ============================================================================
 //
 // DİZİN:   src/parser/token.hpp
-// KATMAN:  Katman 3 — Tokenizer ile Parser arasında köprü
+// KATMAN:  Katman 3 — Tokenizer ile Parser Arasında Köprü
-// BAĞIMLI: Tokenizer (src/tokenizer/tokenizer.hpp)
+// AMAÇ:    Tokenizer'ın ham token'larını anlamsal tiplere dönüştürmek,
-// KULLANAN: AST (src/parser/ast.hpp), Parser (src/parser/parser.hpp)
+//          operatör öncelik ve birleşme kurallarını merkezi olarak tanımlamak
 //
-// AMAÇ:
+// BAĞIMLILIKLAR:
-//   Tokenizer'ın ürettiği ham Token'ları (string tipli) Parser'ın anlayacağı
+//   - tokenizer/tokenizer.hpp: Token sınıf hiyerarşisi (Token, NumberToken, vs.)
-//   anlamsal tiplere (TokenType enum) dönüştürür. Ayrıca operatör önceliğini
+//   - KULLANAN: parser/ast.hpp, parser/parser.hpp
-//   (precedence) ve birleşme yönünü (associativity) merkezi olarak tanımlar.
 //
-//   Bu dosya, Pratt parser'ın "kalbi"dir — tüm operatör önceliği ve birleşme
+// BU DOSYANIN İÇERDİKLERİ:
-//   kuralları burada tek bir yerde tanımlanır.
+//   1. TokenType enum (uint16_t): 100+ token tipi (keyword'ler, operatörler, delimiter'lar)
+//   2. KEYWORD_MAP:        string → TokenType  (keyword çözümleme)
+//   3. OPERATOR_MAP:       string → TokenType  (operatör çözümleme)
+//   4. OPERATOR_MAP_REV:   TokenType → string  (log çıktısı için ters harita)
+//   5. OPERATOR_MAP_STRREV: TokenType → string (enum ismi, debug için)
+//   6. TokenPrecedence():  Öncelik tablosu (18 seviye, Pratt parser'ın kalbi)
+//   7. RightAssociative(): Sağ birleşme kontrolü (atama, üs, ternary)
+//   8. ParserToken:        Parser'ın kullandığı token yapısı (Token* + TokenType)
 //
-// ADR-002: Neden Merkezi Operatör Öncelik Tablosu?
+// TASARIM KARARLARI (ADR-002):
-//   Recursive descent parser'larda operatör önceliği, her seviye için ayrı
+//   Neden TokenType enum'ı burada tanımlı, Tokenizer'da değil?
-//   bir fonksiyon yazılarak (parseAddExpr, parseMulExpr, ...) kod tekrarına
+//   -> Tokenizer sadece ham token'lar üretir. Anlamsal tipler Parser'ın işidir.
-//   neden olur. Yeni bir operatör eklemek için yeni fonksiyon + mevcut
+//   -> Tokenizer'ın Tokenizer'ın ham yapısını değiştirmeden yeni diller eklenebilir.
-//   fonksiyonları değiştirmek gerekir.
 //
-//   Pratt parser'da tüm öncelik bilgisi TEK BİR TABLODA (TokenPrecedence)
+//   Neden uint16_t tabanlı enum?
-//   toplanır. Yeni operatör eklemek = tabloya bir satır eklemek.
+//   -> 65K token tipi fazlasıyla yeterli. 2 byte = bellek tasarrufu.
+//   -> Her AST düğümünde TokenType saklanabilir (opsiyonel).
 //
-// TASARIM KARARLARI:
+//   Neden dört ayrı map?
-//   1. TokenType enum: uint16_t tabanlı. Neden? 65K'dan fazla token tipi
+//   -> unordered_map tek yönlüdür. Her yön için ayrı map gerekir.
-//      olmayacak, 2 byte yeterli. Bellek tasarrufu AST'de fark eder.
+//   -> OPERATOR_MAP_REV: log çıktısında "+" göstermek için.
+//   -> OPERATOR_MAP_STRREV: enum ismini string olarak (debug, AST dump).
 //
-//   2. Üç harita (KEYWORD_MAP, OPERATOR_MAP, OPERATOR_MAP_REV, OPERATOR_MAP_STRREV):
+//   Neden bu kadar çok keyword?
-//      - KEYWORD_MAP: "if" → KW_IF, string'den TokenType'a
+//   -> saQut hem C/C++ hem Java hem de kendi sözdizimini destekler.
-//      - OPERATOR_MAP: "+" → PLUS, operatör string'inden TokenType'a
+//   -> Tüm keyword'ler tek enum'da toplanmıştır.
-//      - OPERATOR_MAP_REV: PLUS → "+", log çıktısı için ters harita
-//      - OPERATOR_MAP_STRREV: PLUS → "PLUS", enum ismini string olarak verir
-//      Neden dört harita? Çünkü std::unordered_map tek yönlüdür.
-//      bidirectional_map kütüphanesi kullanılabilirdi ama bağımlılık istemedik.
-//
-//   3. TokenPrecedence(): 18 seviyeli öncelik sistemi.
-//      C/C++/Java standartlarına uygun. Yüksek sayı = yüksek öncelik.
-//      Seviye 18 (en yüksek): üye erişimi (., ->, [], (), ::)
-//      Seviye 1 (en düşük):  virgül (,)
-//      Seviye 0: önceliksiz (değerler, EOF, vb.)
-//
-//   4. RightAssociative(): Hangi operatörler sağdan sola birleşir?
-//      - Atama (=, +=, vb.)
-//      - Üs alma (**, ^) — matematiksel sağ birleşme: a^b^c = a^(b^c)
-//      - Ternary (?:)
-//      Diğer tüm operatörler soldan sağa birleşir.
-//
-//   5. ParserToken yapısı:
-//      Token* token: Tokenizer'ın ürettiği Token'a pointer. Değer kopyası
-//        DEĞİL. Neden pointer? Çünkü Token polimorfik (NumberToken, StringToken,
-//        vb.) ve değer kopyası object slicing'e neden olur.
-//        BUG FIX (commit 40579ca): Eskiden Token token (değer) vardı.
-//      TokenType type: Token'ın anlamsal tipi.
-//      is() / getPowerOperator() / isRightAssociative(): kolaylık metotları.
-//
-// BİLİNEN SINIRLAMALAR (TODO):
-//   TODO: Özel operatörler: ?., ??, |>, >>=, vb. (ileride eklenebilir)
-//   TODO: Kullanıcı tanımlı operatör önceliği (DSL'ler için)
-//   TODO: Token konum bilgisi (satır/sütun) ParserToken'a eklenmeli
 //
 // ============================================================================
 
@@ -107,184 +85,334 @@ typedef std::vector<Token*> TokenList;
 // NEDEN uint16_t? Bellek optimizasyonu. Her AST düğümü bir TokenType taşır.
 // Binlerce düğümde 2 byte vs 4 byte fark eder.
 //
+/* ================================================================
+ * TokenType — Anlamsal Token Tipleri
+ * ================================================================
+ *
+ * Tokenizer'ın ürettiği ham token'ları (string tipli) Parser'ın
+ * anlayacağı anlamsal tiplere dönüştürür.
+ *
+ * uint16_t tabanlı — 65K token tipi yeterli.
+ * Bellek: AST düğümlerinde taşınabilir (2 byte).
+ *
+ * KATEGORİLER (öncelik sırasına göre):
+ *   1. Değerler:        IDENTIFIER, NUMBER, STRING, SVR_VOID
+ *   2. Keyword'ler:     KW_IF ... KW_NOEXCEPT (C/C++/Java ortak)
+ *   3. Operatörler:     DOT(18) ... COMMA(1) (Pratt öncelik seviyesi)
+ *   4. Delimiter'lar:   LBRACE, RBRACE, SEMICOLON, vb.
+ *   5. Özel:            END_OF_FILE, UNKNOWN, COMMENT, PREPROCESSOR
+ *
+ * ================================================================ */
 enum class TokenType : uint16_t {
-    // --- Değerler ve Tanımlayıcılar ---
+    /* ====== Değerler ve Tanımlayıcılar ====== */
-    IDENTIFIER,      // değişken/fonksiyon ismi
+    IDENTIFIER,      // Değişken/fonksiyon/sınıf ismi.
-    NUMBER,          // 42, 0xFF, 0b1010, 3.14
+                     //   Tokenizer'da IdentifierToken olarak üretilir.
-    STRING,          // "merhaba"
+                     //   Örn: x, main, Point, calculateAverage
-    SVR_VOID,        // Geçersiz/EOF sinyali (Parser içinde kullanılır)
+    NUMBER,          // Sayısal sabit: 42, 0xFF, 0b1010, 3.14, 1e-5
+                     //   Tokenizer'da NumberToken olarak üretilir.
+                     //   .isFloat alanı ile tamsayı/ondalık ayrımı yapılır.
+    STRING,          // Metin sabiti: "merhaba", "selam"
+                     //   Tokenizer'da StringToken olarak üretilir.
+                     //   Kaçış dizileri (\n, \t, \") tokenizer'da çözülür.
+    SVR_VOID,        // Geçersiz/EOF sinyali.
+                     //   Parser içinde kullanılır. Tokenizer ÜRETMEZ.
+                     //   currentToken() geçersiz indeks gösterdiğinde döner.
 
-    // --- Kontrol Akışı Keyword'leri ---
+    /* ====== Kontrol Akışı Keyword'leri ====== */
-    KW_IF,           // if
+    KW_IF,           // if (koşullu dal)
-    KW_ELSE,         // else
+                     //   Sözdizimi: if (koşul) gövde [else gövde]
-    KW_FOR,          // for
+    KW_ELSE,         // else (if'in alternatif dalı)
-    KW_WHILE,        // while
+                     //   Sözdizimi: if (...) ... else ...
-    KW_DO,           // do
+                     //   Parser'da if'ten sonra else opsiyoneldir.
-    KW_SWITCH,       // switch
+    KW_FOR,          // for (tekrarlı döngü)
-    KW_CASE,         // case
+                     //   Sözdizimi: for (init; koşul; artım) gövde
-    KW_DEFAULT,      // default
+    KW_WHILE,        // while (koşullu döngü)
-    KW_BREAK,        // break
+                     //   Sözdizimi: while (koşul) gövde
-    KW_CONTINUE,     // continue
+    KW_DO,           // do (en az bir kez çalışan döngü)
-    KW_RETURN,       // return
+                     //   Sözdizimi: do gövde while (koşul);
+    KW_SWITCH,       // switch (çoklu dal — henüz implemente edilmedi)
+    KW_CASE,         // case (switch dalı — henüz implemente edilmedi)
+    KW_DEFAULT,      // default (switch varsayılan — henüz implemente edilmedi)
+    KW_BREAK,        // break (döngü/switch'ten çık)
+                     //   Sadece döngü veya switch içinde geçerlidir.
+    KW_CONTINUE,     // continue (döngünün bir sonraki iterasyonuna geç)
+                     //   Sadece döngü içinde geçerlidir.
+    KW_RETURN,       // return (fonksiyondan dön)
+                     //   İsteğe bağlı dönüş değeri: return expr;
 
-    // --- OOP Keyword'leri ---
+    /* ====== OOP Keyword'leri ====== */
-    KW_CLASS,        // class
+    KW_CLASS,        // class (sınıf tanımı — Java/C++ tarzı)
-    KW_INTERFACE,    // interface
+    KW_STRUCT,       // struct (yapı tanımı — C tarzı)
-    KW_ENUM,         // enum
+                     //   saQut'ta class ve struct ikisi de desteklenir.
-    KW_EXTENDS,      // extends
+    KW_INTERFACE,    // interface (soyut tip — Java tarzı)
-    KW_IMPLEMENTS,   // implements
+    KW_ENUM,         // enum (sabit listesi — C/C++/Java tarzı)
-    KW_NEW,          // new
+    KW_EXTENDS,      // extends (kalıtım — Java tarzı)
-    KW_PUBLIC,       // public
+    KW_IMPLEMENTS,   // implements (interface gerçekleme — Java tarzı)
-    KW_PRIVATE,      // private
+    KW_NEW,          // new (nesne oluşturma — Java/C++ tarzı)
-    KW_PROTECTED,    // protected
+    KW_PUBLIC,       // public (erişim belirteci)
-    KW_STATIC,       // static
+    KW_PRIVATE,      // private (erişim belirteci)
-    KW_FINAL,        // final
+    KW_PROTECTED,    // protected (erişim belirteci — alt sınıflara açık)
-    KW_ABSTRACT,     // abstract
+    KW_STATIC,       // static (sınıf üyesi / dosya içi bağlantı)
+    KW_FINAL,        // final (değiştirilemez — Java tarzı)
+    KW_ABSTRACT,     // abstract (soyut sınıf/metot — Java tarzı)
 
-    // --- Tip Keyword'leri ---
+    /* ====== Tip Keyword'leri ====== */
-    KW_VOID,         // void
+    KW_VOID,         // void (değer döndürmeyen fonksiyon / tip yok)
-    KW_BOOL,         // bool
+                     //   C/C++/Java uyumluluğu için.
-    KW_INT,          // int
+    KW_BOOL,         // bool (mantıksal tip: true/false)
-    KW_FLOAT_TYPE,   // float  (FLOAT math.h'de tanımlı olabilir, TYPE eki var)
+                     //   C++ bool ile aynı.
-    KW_DOUBLE,       // double
+    KW_INT,          // int (tamsayı tipi: 32-bit işaretli)
-    KW_CHAR,         // char
+                     //   Varsayılan tamsayı tipi.
-    KW_STRING_TYPE,  // string
+    KW_FLOAT_TYPE,   // float (32-bit ondalıklı sayı)
+                     //   FLOAT_MATH hatasından kaçınmak için _TYPE eki.
+                     //   math.h'deki float tanımıyla çakışmaz.
+    KW_DOUBLE,       // double (64-bit ondalıklı sayı)
+    KW_CHAR,         // char (8-bit karakter)
+                     //   Tek tırnak içindeki karakterler için: 'A'
+    KW_STRING_TYPE,  // string (metin tipi)
+                     //   string.h'daki string işlevleriyle çakışmaz.
 
-    // --- Literal Keyword'ler ---
+    /* ====== Literal Keyword'ler ====== */
-    KW_TRUE,         // true
+    KW_TRUE,         // true (mantıksal doğru sabiti)
-    KW_FALSE,        // false
+                     //   Boolean literal: if (true) { ... }
-    KW_NULL,         // null
+    KW_FALSE,        // false (mantıksal yanlış sabiti)
+                     //   Boolean literal: while (false) { ... }
+    KW_NULL,         // null (boş referans sabiti)
+                     //   Pointer/referans tipleri için: Object obj = null;
 
-    // --- İstisna Yönetimi ---
+    /* ====== İstisna Yönetimi ====== */
-    KW_TRY,          // try
+    KW_TRY,          // try (istisna deneme bloğu — Java/C++ tarzı)
-    KW_CATCH,        // catch
+                     //   Sözdizimi: try { ... } catch (Ex e) { ... }
-    KW_FINALLY,      // finally
+    KW_CATCH,        // catch (istisna yakalama bloğu)
-    KW_THROW,        // throw
+    KW_FINALLY,      // finally (her durumda çalışan blok — Java tarzı)
-    KW_THROWS,       // throws
+    KW_THROW,        // throw (istisna fırlatma — C++/Java tarzı)
-    KW_ASSERT,       // assert
+                     //   Sözdizimi: throw new Exception("hata");
+    KW_THROWS,       // throws (metot imzasında istisna bildirimi — Java)
+    KW_ASSERT,       // assert (debug assertions — C/Java tarzı)
 
-    // --- Modül/Paket ---
+    /* ====== Modül/Paket ====== */
-    KW_IMPORT,       // import
+    KW_IMPORT,       // import (modül içe aktarma — Java/Python tarzı)
-    KW_PACKAGE,      // package
+                     //   Sözdizimi: import java.util.List;
+    KW_PACKAGE,      // package (modül bildirimi — Java tarzı)
+                     //   Sözdizimi: package com.saqut.compiler;
 
-    // --- C/C++ Ekleri ---
+    /* ====== C/C++ Ekleri ====== */
-    KW_NATIVE,       // native (JNI)
+    KW_NATIVE,       // native (yerel kod bildirimi — JNI)
-    KW_SYNCHRONIZED, // synchronized (Java)
+                     //   Java native metotları için.
-    KW_VOLATILE,     // volatile
+    KW_SYNCHRONIZED, // synchronized (iş parçacığı senkronizasyonu — Java)
-    KW_TRANSIENT,    // transient
+    KW_VOLATILE,     // volatile (derleyici optimizasyonunu engelle — C/C++/Java)
-    KW_CONST,        // const
+    KW_TRANSIENT,    // transient (serileştirmeyi atla — Java)
-    KW_EXTERN,       // extern
+    KW_CONST,        // const (değişmez değer — C/C++ tarzı)
-    KW_TYPEDEF,      // typedef
+                     //   Örn: const int MAX = 100;
-    KW_SIZEOF,       // sizeof
+    KW_EXTERN,       // extern (harici bağlantı — C/C++ tarzı)
-    KW_ALIGNOF,      // alignof
+    KW_TYPEDEF,      // typedef (tip takma adı — C/C++ tarzı)
-    KW_DECLTYPE,     // decltype
+    KW_SIZEOF,       // sizeof (tip/boyut sorgulama — C/C++ tarzı)
-    KW_AUTO,         // auto
+                     //   Sözdizimi: sizeof(int) veya sizeof x
-    KW_CONSTEXPR,    // constexpr
+    KW_ALIGNOF,      // alignof (hizalama sorgulama — C++11)
-    KW_NOEXCEPT,     // noexcept
+    KW_DECLTYPE,     // decltype (ifade tipi çıkarımı — C++11)
+    KW_AUTO,         // auto (otomatik tip çıkarımı — C++11)
+    KW_CONSTEXPR,    // constexpr (derleme zamanı sabiti — C++11)
+    KW_NOEXCEPT,     // noexcept (istisna fırlatmayan bildirimi — C++11)
 
-    // ================================================================
+    /* ================================================================
-    // Operatörler — Öncelik sırasına göre gruplanmış
+     * Operatörler — Öncelik sırasına göre gruplanmış
-    // ================================================================
+     *
+     * Her operatörün yanında Pratt parser öncelik seviyesi yazılıdır.
+     * Yüksek sayı = daha sıkı bağlanma (önce işlenir).
+     *
+     * Seviye 18 (en yüksek): Üye erişimi ve çağrı
+     * Seviye 17:             Postfix ++ --
+     * Seviye 16:             Unary prefix + - ! ~
+     * Seviye 15:             Üs alma ** ^
+     * Seviye 14:             Çarpma/Bölme * / %
+     * Seviye 13:             Toplama/Çıkarma + -
+     * Seviye 12:             Bitsel kaydırma << >>
+     * Seviye 11:             İlişkisel < <= > >=
+     * Seviye 10:             Eşitlik == !=
+     * Seviye 9:              Bitsel VE &
+     * Seviye 8:              Bitsel XOR ^ (CARET üs olarak 15'te)
+     * Seviye 7:              Bitsel VEYA |
+     * Seviye 6:              Mantıksal VE &&
+     * Seviye 5:              Mantıksal VEYA ||
+     * Seviye 4:              Ternary ?
+     * Seviye 3:              Ternary else :
+     * Seviye 2:              Atama = += -= vb.
+     * Seviye 1 (en düşük):  Virgül ,
+     * ================================================================ */
 
-    // Seviye 1 (18): Üye erişimi ve çağrı — En yüksek öncelik
+    // Seviye 18: Üye erişimi ve çağrı — En yüksek öncelik
-    DOT,             // .
+    DOT,             // . (üye erişimi) — obj.field
-    ARROW,           // ->
+                     //   Öncelik 18. En sıkı bağlanan operatör.
-    LBRACKET,        // [
+    ARROW,           // -> (pointer üye erişimi) — ptr->field
-    RBRACKET,        // ]
+                     //   C++ tarzı. Öncelik 18.
-    LPAREN,          // (
+    LBRACKET,        // [ (dizi/indeks erişimi başlangıcı) — a[i]
-    RPAREN,          // )
+                     //   Açılış köşeli parantez. Öncelik 18.
+    RBRACKET,        // ] (dizi/indeks erişimi bitişi) — a[i]
+                     //   Kapanış köşeli parantez. Tek başına kullanılmaz.
+    LPAREN,          // ( (fonksiyon çağrısı/grouping başlangıcı)
+                     //   İki anlamı: f(args) çağrı, (expr) gruplama.
+                     //   Öncelik 18.
+    RPAREN,          // ) (fonksiyon çağrısı/grouping bitişi)
+                     //   Kapanış parantez. Tek başına kullanılmaz.
 
-    // Seviye 2 (17): Postfix
+    // Seviye 17: Postfix — Soldaki ifadeye sonradan uygulanan operatörler
-    PLUS_PLUS,       // ++ (postfix)
+    PLUS_PLUS,       // ++ (postfix artım) — x++
-    MINUS_MINUS,     // -- (postfix)
+                     //   Önce x'in değerini döndür, sonra artır.
+                     //   Öncelik 17. Sağ birleşmeli DEĞİL.
+    MINUS_MINUS,     // -- (postfix azaltım) — x--
+                     //   Önce x'in değerini döndür, sonra azalt.
+                     //   Öncelik 17.
 
-    // Seviye 3 (16): Unary Prefix
+    // Seviye 16: Unary Prefix — Sağındaki ifadeye uygulanan tekli operatörler
-    PLUS,            // + (unary)
+    PLUS,            // + (unary plus / binary toplama)
-    MINUS,           // - (unary)
+                     //   Unary: +x (pozitif işareti, genelde etkisiz).
-    BANG,            // ! (mantıksal değil)
+                     //   Binary: a + b (toplama, öncelik 13).
-    TILDE,           // ~ (bitsel değil)
+                     //   Hangi anlamda kullanıldığı parse bağlamında belirlenir.
+    MINUS,           // - (unary minus / binary çıkarma)
+                     //   Unary: -x (negatif yap).
+                     //   Binary: a - b (çıkarma, öncelik 13).
+    BANG,            // ! (mantıksal değil) — !x
+                     //   Örn: if (!flag) { ... }
+                     //   Sadece prefix. Öncelik 16.
+    TILDE,           // ~ (bitsel değil) — ~x
+                     //   Bitwise NOT. Sadece prefix. Öncelik 16.
 
-    // Seviye 4 (15): Üs alma
+    // Seviye 15: Üs alma — Sağ birleşmeli
-    STAR_STAR,       // ** (Python tarzı üs)
+    STAR_STAR,       // ** (üs alma) — a ** b = a^b
-    CARET,           // ^ (bazı dillerde üs)
+                     //   Python tarzı. Öncelik 15. Sağ birleşmeli.
+                     //   2 ** 3 ** 2 = 2 ** (3 ** 2) = 512
+    CARET,           // ^ (üs alma veya bitsel XOR)
+                     //   saQut'ta varsayılan: üs alma (öncelik 15).
+                     //   C/C++'da XOR (öncelik 8) — bağlama göre değişebilir.
 
-    // Seviye 5 (14): Çarpma/Bölme
+    // Seviye 14: Çarpma/Bölme — Sol birleşmeli
-    STAR,            // *
+    STAR,            // * (çarpma) — a * b
-    SLASH,           // /
+                     //   Öncelik 14.
-    PERCENT,         // %
+    SLASH,           // / (bölme) — a / b
+                     //   Tamsayı bölmesi: int / int = int.
+                     //   Ondalık bölme: float / float = float.
+    PERCENT,         // % (mod alma) — a % b
+                     //   Sadece tamsayılar için.
 
-    // Seviye 6 (13): Toplama/Çıkarma — PLUS ve MINUS yukarıda (unary + binary)
+    // Seviye 13: Toplama/Çıkarma
-    // Seviye 7 (12): Bitsel kaydırma
+    //   PLUS ve MINUS yukarıda tanımlandı (hem unary 16 hem binary 13).
-    LSHIFT,          // <<
+    //   Pratt parser bağlama göre doğru önceliği kullanır.
-    RSHIFT,          // >>
 
-    // Seviye 8 (11): İlişkisel karşılaştırma
+    // Seviye 12: Bitsel kaydırma
-    LESS,            // <
+    LSHIFT,          // << (sola kaydırma) — a << b
-    LESS_EQUAL,      // <=
+                     //   a * 2^b. Öncelik 12.
-    GREATER,         // >
+    RSHIFT,          // >> (sağa kaydırma) — a >> b
-    GREATER_EQUAL,   // >=
+                     //   a / 2^b (işaretli: arithmetic, işaretsiz: logical).
 
-    // Seviye 9 (10): Eşitlik
+    // Seviye 11: İlişkisel karşılaştırma
-    EQUAL_EQUAL,     // ==
+    LESS,            // < (küçüktür) — a < b
-    BANG_EQUAL,      // !=
+                     //   true/false döndürür.
+    LESS_EQUAL,      // <= (küçük eşittir) — a <= b
+    GREATER,         // > (büyüktür) — a > b
+    GREATER_EQUAL,   // >= (büyük eşittir) — a >= b
 
-    // Seviye 10 (9): Bitsel VE
+    // Seviye 10: Eşitlik
-    AMPERSAND,       // &
+    EQUAL_EQUAL,     // == (eşittir) — a == b
+                     //   Değer eşitliği. Öncelik 10.
+    BANG_EQUAL,      // != (eşit değildir) — a != b
 
-    // Seviye 11 (8): Bitsel XOR — CARET yukarıda (üs veya XOR)
+    // Seviye 9: Bitsel VE
+    AMPERSAND,       // & (bitsel VE) — a & b
+                     //   Bitwise AND. Öncelik 9.
 
-    // Seviye 12 (7): Bitsel VEYA
+    // Seviye 8: Bitsel XOR
-    PIPE,            // |
+    //   ^ (CARET) yukarıda (üs olarak seviye 15'te).
+    //   Gelecekte XOR için ayrı token eklenebilir.
 
-    // Seviye 13 (6): Mantıksal VE
+    // Seviye 7: Bitsel VEYA
-    AMPERSAND_AMPERSAND, // &&
+    PIPE,            // | (bitsel VEYA) — a | b
+                     //   Bitwise OR. Öncelik 7.
 
-    // Seviye 14 (5): Mantıksal VEYA
+    // Seviye 6: Mantıksal VE
-    PIPE_PIPE,       // ||
+    AMPERSAND_AMPERSAND, // && (mantıksal VE) — a && b
+                         //   Kısa devre (short-circuit): a false ise b değerlendirilmez.
+                         //   Öncelik 6.
 
-    // Seviye 15 (4): Üçlü koşul (ternary)
+    // Seviye 5: Mantıksal VEYA
-    TERNARY,         // ?
+    PIPE_PIPE,       // || (mantıksal VEYA) — a || b
-    COLON,           // : (ternary ve etiket için)
+                     //   Kısa devre: a true ise b değerlendirilmez.
+                     //   Öncelik 5.
 
-    // Seviye 16 (3): Atama
+    // Seviye 4: Üçlü koşul (ternary) — Sağ birleşmeli
-    EQUAL,           // =
+    TERNARY,         // ? (ternary if) — a ? b : c
-    PLUS_EQUAL,      // +=
+                     //   Öncelik 4. Sağ birleşmeli.
-    MINUS_EQUAL,     // -=
+                     //   a ? b : c ? d : e = a ? b : (c ? d : e)
-    STAR_EQUAL,      // *=
+    COLON,           // : (ternary else / etiket) — ternary'in ikinci kısmı
-    SLASH_EQUAL,     // /=
+                     //   Ternary'de öncelik 3 (0 değil!).
-    PERCENT_EQUAL,   // %=
+                     //   Ayrıca switch/case etiketleri için de kullanılır.
-    AMPERSAND_EQUAL, // &=
-    PIPE_EQUAL,      // |=
-    CARET_EQUAL,     // ^=
-    LSHIFT_EQUAL,    // <<=
-    RSHIFT_EQUAL,    // >>=
 
-    // --- Diğer Semboller ---
+    // Seviye 2: Atama — Sağ birleşmeli
-    LBRACE,          // {
+    EQUAL,           // = (basit atama) — a = b
-    RBRACE,          // }
+                     //   Öncelik 2. Sağ birleşmeli.
-    SEMICOLON,       // ;
+                     //   a = b = 5 = a = (b = 5)
-    COMMA,           // ,
+    PLUS_EQUAL,      // += (topla ve ata) — a += b → a = a + b
-    COLON_COLON,     // ::
+    MINUS_EQUAL,     // -= (çıkar ve ata) — a -= b → a = a - b
+    STAR_EQUAL,      // *= (çarp ve ata) — a *= b → a = a * b
+    SLASH_EQUAL,     // /= (böl ve ata) — a /= b → a = a / b
+    PERCENT_EQUAL,   // %= (mod al ve ata) — a %= b → a = a % b
+    AMPERSAND_EQUAL, // &= (bitsel VE ve ata) — a &= b → a = a & b
+    PIPE_EQUAL,      // |= (bitsel VEYA ve ata) — a |= b → a = a | b
+    CARET_EQUAL,     // ^= (XOR ve ata) — a ^= b → a = a ^ b
+    LSHIFT_EQUAL,    // <<= (sola kaydır ve ata) — a <<= b → a = a << b
+    RSHIFT_EQUAL,    // >>= (sağa kaydır ve ata) — a >>= b → a = a >> b
 
-    // --- Özel ---
+    /* ====== Diğer Semboller ====== */
-    END_OF_FILE,     // Dosya sonu
+    LBRACE,          // { (açılış süslü parantez) — blok başlangıcı
-    UNKNOWN,         // Bilinmeyen karakter
+                     //   Sözdizimi: { statement1; statement2; }
-    COMMENT,         // Yorum (// veya /* */) — şu anda token üretilmez
+    RBRACE,          // } (kapanış süslü parantez) — blok bitişi
-    PREPROCESSOR,    // Önişlemci (#) — şu anda kullanılmıyor
+    SEMICOLON,       // ; (noktalı virgül) — ifade sonu belirteci
+                     //   C/C++/Java tarzında her ifade ; ile biter.
+    COMMA,           // , (virgül) — ifade ayırıcı
+                     //   Örn: int a, b, c; veya f(1, 2, 3)
+                     //   Öncelik 1 (en düşük).
+    COLON_COLON,     // :: (kapsam çözümleme) — Class::method
+                     //   C++ tarzı. Şu anda sadece token tanımlı, parse yok.
+
+    /* ====== Özel Token'lar ====== */
+    END_OF_FILE,     // Dosya sonu belirteci.
+                     //   Tokenizer dosya sonuna gelindiğinde üretir.
+                     //   Parser'ın durma koşuludur.
+    UNKNOWN,         // Bilinmeyen/tanınamayan karakter.
+                     //   Tokenizer'ın çözemediği her şey.
+                     //   Hata raporlamada kullanılır.
+    COMMENT,         // Yorum token'ı (// veya /* */).
+                     //   ŞU ANDA TOKEN ÜRETİLMEZ — tokenizer yorumları atlar.
+                     //   Gelecekte belge yorumları (///, /** */) için kullanılabilir.
+    PREPROCESSOR,    // Önişlemci direktifi (#).
+                     //   ŞU ANDA KULLANILMIYOR — C önişlemcisi yok.
+                     //   Gelecekte #include, #define için.
 };
 
 // ============================================================================
-// KEYWORD_MAP — Keyword String → TokenType
+// KEYWORD_MAP — Keyword String → TokenType Dönüşüm Haritası
 // ============================================================================
 //
-// Tokenizer'ın ürettiği KeywordToken'ların token değerini (örn: "if")
+// AMAÇ: Tokenizer'ın ürettiği KeywordToken'ların token değerini (örn: "if")
 //       Parser'ın anlayacağı TokenType'a (KW_IF) dönüştürür.
 //
-// std::unordered_map: O(1) ortalama arama. const: derleme zamanı sabiti.
+// ANAHTAR: std::string_view — keyword string'i (kopyalanmaz, salt okunur)
-// std::string_view: string kopyalamadan kaçınır.
+// DEĞER:   TokenType — Parser'ın anlayacağı anlamsal tip
 //
-// NOT: Bu harita, Tokenizer'daki keywords[] dizisi ile eşleşmelidir.
+// VERİ YAPISI: std::unordered_map<string_view, TokenType>
+//   - O(1) ortalama arama süresi
+//   - constexpr: derleme zamanı sabiti (derleyici tabloya gömer)
+//   - std::string_view: string kopyalamadan kaçınır (performans)
+//
+// BOYUT: ~60 girdi (tüm keyword'ler)
+// NEDEN unordered_map, neden map değil?
+//   - Arama sıklığı: her token için bir kez
+//   - unordered_map O(1) vs map O(log n) — fark küçük ama var
+//   - Sıralı erişim gerekmez
+//
+// SENKRONİZASYON UYARISI:
+//   Bu harita, Tokenizer'daki keywords[] dizisi İLE EŞLEŞMELİDİR.
 //   Birinde ekleme yapılırsa diğerine de eklenmelidir.
+//   TODO: İki listeyi ortak bir kaynaktan üretecek bir makro/kod üreteci.
 //
 inline const std::unordered_map<std::string_view, TokenType> KEYWORD_MAP = {
     // --- Control flow ---
@@ -302,6 +430,7 @@ inline const std::unordered_map<std::string_view, TokenType> KEYWORD_MAP = {
 
     // --- OOP ---
     {"class",       TokenType::KW_CLASS},
+    {"struct",      TokenType::KW_STRUCT},
     {"interface",   TokenType::KW_INTERFACE},
     {"enum",        TokenType::KW_ENUM},
     {"extends",     TokenType::KW_EXTENDS},
@@ -357,16 +486,30 @@ inline const std::unordered_map<std::string_view, TokenType> KEYWORD_MAP = {
 };
 
 // ============================================================================
-// OPERATOR_MAP — Operatör/Delimiter String → TokenType
+// OPERATOR_MAP — Operatör/Delimiter String → TokenType Dönüşüm Haritası
 // ============================================================================
 //
-// Tokenizer'ın ürettiği OperatorToken ve DelimiterToken'ları TokenType'a
+// AMAÇ: Tokenizer'ın ürettiği OperatorToken ve DelimiterToken'ları TokenType'a
-// dönüştürür. Her iki token tipi de aynı haritayı kullanır çünkü parser
+//       dönüştürür. Her iki token tipi de aynı haritayı kullanır çünkü
-// seviyesinde delimiter'lar da operatör gibi işlenir.
+//       Parser seviyesinde delimiter'lar da operatör gibi işlenir.
 //
-// SIRALAMA ÖNEMLİ DEĞİL (unordered_map).
+// ANAHTAR: std::string_view — operatör/delimiter string'i (örn: "+", "->", "{")
-// Ama Tokenizer'daki operators[] ve delimiters[] dizilerindeki sıralama
+// DEĞER:   TokenType — Parser'ın anlayacağı anlamsal tip
-// önemlidir — çok karakterliler önce gelmelidir.
+//
+// VERİ YAPISI: std::unordered_map<string_view, TokenType>
+//   - O(1) ortalama arama
+//   - const: derleme zamanı sabiti
+//   - Boyut: ~40 girdi
+//
+// NEDEN İKİ AYRI HARİTA DEĞİL (operator + delimiter)?
+//   - Parser seviyesinde fark yok: {, }, ; hepsi operatör gibi işlenir.
+//   - Tek harita = tek arama = daha basit kod.
+//
+// SIRALAMA UYARISI:
+//   Bu haritada sıralama önemli DEĞİL (unordered_map).
+//   ANCAK Tokenizer'daki operators[] ve delimiters[] dizilerindeki
+//   sıralama ÖNEMLİDİR — çok karakterliler önce gelmelidir!
+//   Örn: "->" önce, "-" sonra kontrol edilmelidir.
 //
 inline const std::unordered_map<std::string_view, TokenType> OPERATOR_MAP = {
     // --- 2 karakterli ---
@@ -426,12 +569,21 @@ inline const std::unordered_map<std::string_view, TokenType> OPERATOR_MAP = {
 };
 
 // ============================================================================
-// OPERATOR_MAP_REV — TokenType → Operatör String (Log için)
+// OPERATOR_MAP_REV — TokenType → Operatör String (Log/Görüntüleme İçin)
 // ============================================================================
 //
-// AST ağacını konsola yazdırırken (log) TokenType enum değerini insan
+// AMAÇ: TokenType enum değerini insan tarafından okunabilir operatör
-// tarafından okunabilir operatör sembolüne dönüştürür.
+//       sembolüne dönüştürür. Log çıktısı ve hata mesajları için kullanılır.
-// Örn: TokenType::PLUS → "+"
+//
+// ANAHTAR: TokenType — enum değeri (örn: TokenType::PLUS)
+// DEĞER:   std::string_view — operatör sembolü (örn: "+")
+//
+// KULLANIM:
+//   auto it = OPERATOR_MAP_REV.find(type);
+//   if (it != OPERATOR_MAP_REV.end()) std::cout << it->second;
+//
+// NOT: TokenType::IDENTIFIER, NUMBER, STRING, KW_* ve özel token'lar
+//      bu haritada YOKTUR (operatör değiller). Onlar için ayrı dönüşüm gerekir.
 //
 inline const std::unordered_map<TokenType, std::string_view> OPERATOR_MAP_REV = {
     {TokenType::ARROW,              "->"},
@@ -484,11 +636,24 @@ inline const std::unordered_map<TokenType, std::string_view> OPERATOR_MAP_REV =
 };
 
 // ============================================================================
-// OPERATOR_MAP_STRREV — TokenType → Enum İsmi (Log için)
+// OPERATOR_MAP_STRREV — TokenType → Enum İsmi (Debug/Log İçin)
 // ============================================================================
 //
-// AST log çıktısında operatörün enum ismini gösterir.
+// AMAÇ: AST log çıktısında operatörün enum ismini (string olarak) gösterir.
-// Örn: TokenType::PLUS → "PLUS"
+//       OPERATOR_MAP_REV'den farkı: sembol yerine enum adı döndürür.
+//
+// KULLANIM:
+//   AST dump/debug çıktısı: TokenPrecedence(PLUS) yerine "PLUS(13)" gösterimi.
+//
+// ANAHTAR: TokenType — enum değeri (örn: TokenType::PLUS)
+// DEĞER:   std::string_view — enum ismi (örn: "PLUS")
+//
+// ÖRN: TokenType::PLUS       → "PLUS"
+//      TokenType::PLUS_EQUAL → "PLUS_EQUAL"
+//
+// NOT: İki harita da (REV ve STRREV) aynı anahtarları içerir ama farklı değerler.
+//      REV: "+" (operatör sembolü)
+//      STRREV: "PLUS" (enum ismi)
 //
 inline const std::unordered_map<TokenType, std::string_view> OPERATOR_MAP_STRREV = {
     {TokenType::ARROW,              "ARROW"},
@@ -541,40 +706,50 @@ inline const std::unordered_map<TokenType, std::string_view> OPERATOR_MAP_STRREV
 };
 
 // ============================================================================
-// TokenPrecedence — Operatör Öncelik Tablosu
+// TokenPrecedence — Operatör Öncelik Tablosu (Pratt Parser'ın Kalbi)
 // ============================================================================
 //
-// Pratt parser'ın kalbi. Her TokenType için bir öncelik seviyesi döndürür.
+// AMAÇ: Her TokenType için bir öncelik seviyesi döndürür.
-// Yüksek sayı = daha sıkı bağlanma (daha yüksek öncelik).
+//       Yüksek sayı = daha sıkı bağlanma (önce işlenir).
+//
+// PARAMETRE: type — sorgulanan token tipi
+// DÖNÜŞ:     uint16_t — öncelik seviyesi (0-18)
+// KARMAŞIKLIK: O(1) — switch/case (derleyici jump table üretir)
+//
+// KULLANIM:
+//   uint16_t prec = TokenPrecedence(current.type);
+//   if (prec >= minPrec) { parseLeftDenotation(left); }
 //
 // ÖNCELİK SEVİYELERİ (yüksekten düşüğe):
-//   18: Üye erişimi       . -> [ ] ( )
+//   18: Üye erişimi       . -> [ ] ( )     — En yüksek
 //   17: Postfix           ++ --
-//   16: Unary prefix      ! ~
+//   16: Unary prefix      ! ~ + -
-//   15: Üs alma           ** ^
+//   15: Üs alma           ** ^             — Sağ birleşmeli
 //   14: Çarpma/Bölme      * / %
 //   13: Toplama/Çıkarma   + -
 //   12: Bitsel kaydırma   << >>
 //   11: İlişkisel         < <= > >=
 //   10: Eşitlik           == !=
 //    9: Bitsel VE         &
-//    8: Bitsel XOR        ^  (üs olarak 15'te de var — bağlama göre)
+//    8: Bitsel XOR        ^ (şu anda üs olarak 15'te)
 //    7: Bitsel VEYA       |
 //    6: Mantıksal VE      &&
 //    5: Mantıksal VEYA    ||
 //    4: Ternary           ?
 //    3: Ternary else      :
-//    2: Atama             = += -= vb.
+//    2: Atama             = += -= vb.      — Sağ birleşmeli
 //    1: Virgül            ,
 //    0: Önceliksiz        (değerler, EOF, bilinmeyen)
 //
-// NOT: C/C++'da ^ operatörü bitsel XOR'tur (seviye 8), ama Python'da üs (seviye 15).
+// KARAR: Neden ^ (CARET) seviye 15 (üs) olarak ayarlı?
-//      saQut'ta ^ hem üs hem XOR olarak kullanılabilir (AST'de bağlam belirler).
+//   - C/C++'da ^ bitsel XOR'tur (seviye 8).
-//      Şimdilik ^ seviye 15 (üs) olarak ayarlı.
+//   - Python'da ** üs, ^ XOR'tur.
+//   - saQut'ta ^ varsayılan olarak üs alma olarak kullanılır.
+//   - Gelecekte XOR için ayrı token (CARET_CARET ^^) eklenebilir.
 //
-// BUG FIX (commit 438bc0e): Seviye 8'deki ölü kod (CARET için case olmadan
+// BUG FIX (commit 438bc0e):
-//   return 8) temizlendi. CARET zaten seviye 15'te STAR_STAR ile birlikte
+//   Seviye 8'de CARET için ölü kod (case olmadan return 8) vardı.
-//   işleniyor.
+//   Temizlendi. CARET zaten seviye 15'te STAR_STAR ile birlikte işleniyor.
 //
 inline uint16_t TokenPrecedence(TokenType type) {
     switch (type) {
@@ -675,18 +850,29 @@ inline uint16_t TokenPrecedence(TokenType type) {
 }
 
 // ============================================================================
-// RightAssociative — Sağdan Sola Birleşme Kontrolü
+// RightAssociative — Sağdan Sola Birleşme (Associativity) Kontrolü
 // ============================================================================
 //
-// Hangi operatörler sağdan sola birleşir?
+// AMAÇ: Bir operatörün sağdan sola mı, yoksa soldan sağa mı birleştiğini
+//       belirler. Pratt parser'da doğru ağaç yapısını oluşturmak için kritik.
+//
+// PARAMETRE: type — sorgulanan operatör tipi
+// DÖNÜŞ:     bool — true: sağ birleşmeli, false: sol birleşmeli
+// KARMAŞIKLIK: O(1) — switch/case
 //
 // Sağ birleşmeli operatörler (a OP b OP c = a OP (b OP c)):
-//   - Üs alma: **, ^ (matematiksel: 2^3^2 = 2^(3^2) = 2^9 = 512)
+//   - STAR_STAR (üs alma): 2 ** 3 ** 2 = 2 ** (3 ** 2) = 2^9 = 512
-//   - Atama: =, +=, -=, vb. (a = b = 5 → a = (b = 5))
+//     (matematiksel kural: üs sağdan sola birleşir)
-//   - Ternary: ?: (a ? b : c ? d : e → a ? b : (c ? d : e))
+//   - CARET (üs alma): 2 ^ 3 ^ 2 = 2 ^ (3 ^ 2) = 512
+//   - EQUAL (atama): a = b = 5 → a = (b = 5)
+//     (önce b = 5 çalışır, sonra a = b)
+//   - +=, -=, *=, vb. (birleşik atama): a += b += 5 → a += (b += 5)
+//   - TERNARY (üçlü koşul): a ? b : c ? d : e → a ? b : (c ? d : e)
+//     (iç içe ternary'lerde sağdan sola)
 //
 // Sol birleşmeli operatörler (a OP b OP c = (a OP b) OP c):
-//   - Tüm diğerleri: +, -, *, /, ==, &&, vb.
+//   - Tüm diğerleri: +, -, *, /, ==, &&, ||, vb.
+//     (a + b + c = (a + b) + c, yani önce a+b, sonuç + c)
 //
 inline bool RightAssociative(TokenType type) {
     switch (type) {
@@ -711,49 +897,100 @@ inline bool RightAssociative(TokenType type) {
 }
 
 // ============================================================================
-// ParserToken — Parser'ın Kullandığı Token Yapısı
+// ParserToken — Parser'ın Kullandığı Token Yapısı (Köprü)
 // ============================================================================
 //
-// Tokenizer'ın ürettiği ham Token ile Parser'ın ihtiyaç duyduğu anlamsal
+// AMAÇ: Tokenizer'ın ürettiği ham Token ile Parser'ın ihtiyaç duyduğu
-// tipi (TokenType) bir arada tutar.
+//       anlamsal tipi (TokenType) bir arada tutar. İki katman arasında
+//       köprü görevi görür.
 //
 // ALANLAR:
-//   token (Token*): Tokenizer'dan gelen orijinal token. Neden pointer?
-//     Çünkü Token polimorfik bir sınıf hiyerarşisidir. Değer kopyası (Token)
-//     object slicing'e neden olur — alt sınıf verileri (NumberToken.isFloat,
-//     StringToken.context) kaybolur.
-//     BUG FIX (commit 40579ca): Eskiden Token token (değer) tutuyordu.
 //
-//   type (TokenType): Token'ın anlamsal tipi. Örn: NUMBER, PLUS, KW_IF.
+//   token (Token*):
+//     Tokenizer'dan gelen orijinal token'a pointer.
+//     Neden pointer, neden değer (Token token) değil?
+//
+//     Çünkü Token polimorfik bir sınıf hiyerarşisidir:
+//       Token (base)
+//         +-- NumberToken   (isFloat, numberValue alanları)
+//         +-- StringToken   (context alanı)
+//         +-- IdentifierToken
+//         +-- OperatorToken
+//         +-- DelimiterToken
+//         +-- KeywordToken
+//
+//     Değer kopyası (Token token) OBJECT SLICING'e neden olur:
+//     NumberToken → Token'a kopyalanırken isFloat, numberValue KAYBOLUR.
+//
+//     BUG FIX (commit 40579ca):
+//       Eskiden "Token token" (değer) olarak tanımlanmıştı.
+//       NumberToken.isFloat her zaman false dönüyordu çünkü slicing oluyordu.
+//       "Token* token" (pointer) olarak değiştirildi.
+//
+//   type (TokenType):
+//     Token'ın anlamsal tipi. Örn: NUMBER, PLUS, KW_IF.
+//     Tokeni parselerken parseToken() tarafından atanır.
 //
 // METOTLAR:
-//   is(TokenType): Bu token belirtilen tipte mi?
+//   is(TokenType):                Tek tip kontrolü (O(1))
-//   is({...}): Bu token listedeki tiplerden biri mi?
+//   is(initializer_list):         Çoklu tip kontrolü (O(k), k = liste boyutu)
-//   getPowerOperator(): Bu token bir operatör ise önceliğini döndür.
+//   getPowerOperator():           Öncelik sorgulama (O(1), TokenPrecedence'a yönlendirir)
-//   isRightAssociative(): Bu operatör sağ birleşmeli mi?
+//   isRightAssociative():         Birleşme yönü sorgulama (O(1))
 //
 struct ParserToken {
-    Token*    token = nullptr;               // Tokenizer'dan gelen orijinal token
+    /* ====== Alanlar ====== */
-    TokenType type  = TokenType::SVR_VOID;   // Anlamsal tip
 
-    // Tek tip kontrolü
+    // Tokenizer'dan gelen orijinal token pointer'ı.
+    //   nullptr olabilir mi? Hayır — geçerli bir token her zaman vardır.
+    //   SVR_VOID durumunda token nullptr olabilir (EOF sinyali).
+    Token*    token = nullptr;
+
+    // Token'ın anlamsal tipi.
+    //   Varsayılan: SVR_VOID (geçersiz/başlangıç değeri).
+    //   parseToken() tarafından atanır.
+    TokenType type  = TokenType::SVR_VOID;
+
+    /* ====== Kolaylık Metotları ====== */
+
+    // is() — Tek tip kontrolü
+    // PARAMETRE: t — sorgulanan token tipi
+    // DÖNÜŞ:     true — bu token t tipinde
+    // KARMAŞIKLIK: O(1)
+    // KULLANIM:   if (current.is(TokenType::SEMICOLON)) { ... }
     bool is(TokenType t) const {
         return type == t;
     }
 
-    // Çoklu tip kontrolü — örn: is({KW_INT, KW_FLOAT, KW_VOID})
+    // is() — Çoklu tip kontrolü
+    // PARAMETRE: types — kontrol edilecek tipler listesi
+    // DÖNÜŞ:     true — bu token listedeki tiplerden birine aitse
+    // KARMAŞIKLIK: O(k) — k = liste boyutu
+    // KULLANIM:
+    //   if (current.is({KW_INT, KW_FLOAT, KW_VOID})) { ... }
+    //   if (current.is({TokenType::SEMICOLON, TokenType::RPAREN})) { ... }
     bool is(std::initializer_list<TokenType> types) const {
         for (TokenType t : types)
             if (type == t) return true;
         return false;
     }
 
-    // Operatör önceliği (Pratt parser için)
+    // getPowerOperator() — Operatör önceliği sorgulama (Pratt parser için)
+    // DÖNÜŞ:     uint16_t — öncelik seviyesi (0-18)
+    // KARMAŞIKLIK: O(1) — TokenPrecedence'a yönlendirir
+    // KULLANIM:
+    //   uint16_t prec = current.getPowerOperator();
+    //   while (prec >= minPrec) { ... parseLeftDenotation(left); }
     uint16_t getPowerOperator() const {
         return TokenPrecedence(type);
     }
 
-    // Sağ birleşmeli mi?
+    // isRightAssociative() — Birleşme yönü sorgulama
+    // DÖNÜŞ:     true — sağ birleşmeli (atama, üs, ternary)
+    //            false — sol birleşmeli (toplama, çarpma, vb.)
+    // KARMAŞIKLIK: O(1) — RightAssociative'a yönlendirir
+    // KULLANIM:
+    //   bool rightAssoc = current.isRightAssociative();
+    //   uint16_t nextPrec = rightAssoc ? prec : prec + 1;
     bool isRightAssociative() const {
         return RightAssociative(type);
     }

src/tokenizer/token.hpp

@@ -0,0 +1,71 @@
+// ============================================================================
+// saQut Compiler — Token Sınıfları
+// ============================================================================
+//
+// DİZİN:   src/tokenizer/token.hpp
+// KATMAN:  Katman 2 — Tokenizer ile Parser arasında veri yapısı
+// BAĞIMLI: Yok (sadece <string>)
+//
+// AMAÇ:
+//   Tüm token tiplerinin temel sınıfları. 6 adet polimorfik token tipi:
+//   Token → NumberToken, StringToken, OperatorToken, DelimiterToken,
+//           KeywordToken, IdentifierToken
+//
+// ============================================================================
+
+#ifndef SAQUT_TOKENIZER_TOKEN
+#define SAQUT_TOKENIZER_TOKEN
+
+#include <string>
+#include "core/location.hpp"
+
+class Token {
+protected:
+    std::string type;
+public:
+    int start = 0;
+    int end   = 0;
+    SourceLocation loc;  // Token'ın kaynak koddaki konumu
+    std::string token;
+    std::string gettype() { return type; }
+    virtual ~Token() = default;
+};
+
+class StringToken : public Token {
+public:
+    StringToken()             { type = "string"; }
+    std::string context;
+    int size = 0;
+};
+
+class NumberToken : public Token {
+public:
+    NumberToken()             { type = "number"; }
+    bool isFloat    = false;
+    bool hasEpsilon = false;
+    int base        = 10;
+};
+
+class OperatorToken : public Token {
+public:
+    OperatorToken()           { type = "operator"; }
+};
+
+class DelimiterToken : public Token {
+public:
+    DelimiterToken()          { type = "delimiter"; }
+};
+
+class KeywordToken : public Token {
+public:
+    KeywordToken()            { type = "keyword"; }
+};
+
+class IdentifierToken : public Token {
+public:
+    IdentifierToken()         { type = "identifier"; }
+    std::string context;
+    int size = 0;
+};
+
+#endif // SAQUT_TOKENIZER_TOKEN

src/tokenizer/tokenizer.cpp

@@ -0,0 +1,176 @@
+#include "tokenizer/tokenizer.hpp"
+
+std::vector<Token*> Tokenizer::scan(std::string input, std::string filePath) {
+    std::vector<Token*> tokens;
+    hmx.setSourceText(filePath, input);
+    while (true) {
+        Token* token = scope();
+        if (token->token == "EOL") break;
+        tokens.push_back(token);
+        if (hmx.isEnd()) break;
+    }
+    return tokens;
+}
+
+Token* Tokenizer::scope() {
+    hmx.skipWhiteSpace();
+
+    if (hmx.include("//", true))  { skipOneLineComment(); return scope(); }
+    if (hmx.include("/*", true))  { skipMultiLineComment(); return scope(); }
+
+    if (hmx.isEnd()) {
+        Token* t = new Token();
+        t->token = "EOL";
+        return t;
+    }
+
+    if (hmx.getchar() == '"')
+        return readString();
+
+    if (hmx.isNumeric()) {
+        INumber lem = hmx.readNumeric();
+        NumberToken* nt = new NumberToken();
+        nt->loc        = lem.startLoc;
+        nt->base       = lem.base;
+        nt->start      = lem.start;
+        nt->end        = lem.end;
+        nt->hasEpsilon = lem.hasEpsilon;
+        nt->isFloat    = lem.isFloat;
+        nt->token      = lem.token;
+        return nt;
+    }
+
+    for (const auto& kw : keywords) {
+        if (hmx.include(std::string(kw), false)) {
+            char next = hmx.getchar(static_cast<int>(kw.size()));
+            if ((next >= 'a' && next <= 'z') || (next >= 'A' && next <= 'Z') ||
+                (next >= '0' && next <= '9') || next == '_' || next == '$') {
+                continue;
+            }
+            KeywordToken* kt = new KeywordToken();
+            kt->start = hmx.getOffset();
+            kt->loc   = hmx.getLocation();
+            hmx.toChar(static_cast<int>(kw.size()));
+            kt->end   = hmx.getOffset();
+            kt->token = kw;
+            return kt;
+        }
+    }
+
+    for (const auto& del : delimiters) {
+        if (hmx.include(std::string(del), false)) {
+            DelimiterToken* dt = new DelimiterToken();
+            dt->start = hmx.getOffset();
+            dt->loc   = hmx.getLocation();
+            hmx.toChar(static_cast<int>(del.size()));
+            dt->end   = hmx.getOffset();
+            dt->token = del;
+            return dt;
+        }
+    }
+
+    for (const auto& op : operators) {
+        if (hmx.include(std::string(op), false)) {
+            OperatorToken* ot = new OperatorToken();
+            ot->start = hmx.getOffset();
+            ot->loc   = hmx.getLocation();
+            hmx.toChar(static_cast<int>(op.size()));
+            ot->end   = hmx.getOffset();
+            ot->token = op;
+            return ot;
+        }
+    }
+
+    return readIdentifier();
+}
+
+IdentifierToken* Tokenizer::readIdentifier() {
+    hmx.beginPosition();
+    IdentifierToken* it = new IdentifierToken();
+    it->start = hmx.getOffset();
+
+    while (!hmx.isEnd()) {
+        char c = hmx.getchar();
+        bool read = false;
+
+        if ((c >= 'a' && c <= 'z') || (c >= 'A' && c <= 'Z') || (c >= '0' && c <= '9')) {
+            read = true;
+            it->token.push_back(c);
+        } else if (c == '_' || c == '$') {
+            read = true;
+            it->token.push_back(c);
+        }
+
+        if (read) {
+            hmx.nextChar();
+        } else {
+            if (it->token.empty()) { hmx.nextChar(); } break;
+        }
+    }
+
+    it->end  = hmx.getOffset();
+    it->size = static_cast<int>(it->context.size());
+    it->loc  = hmx.sourceFile.offsetToLocation(it->start);
+    hmx.acceptPosition();
+    return it;
+}
+
+StringToken* Tokenizer::readString() {
+    hmx.beginPosition();
+    StringToken* st = new StringToken();
+    bool started = false;
+    bool ended   = false;
+    st->start = hmx.getOffset();
+
+    while (!hmx.isEnd()) {
+        char c = hmx.getchar();
+        st->token.push_back(c);
+        switch (c) {
+            case '"':
+                if (!started) {
+                    started = true;
+                } else {
+                    ended = true;
+                }
+                break;
+            case '\\':
+                hmx.nextChar();
+                c = hmx.getchar();
+                st->token.push_back(c);
+                st->context.push_back(c);
+                break;
+            default:
+                st->context.push_back(c);
+                break;
+        }
+        hmx.nextChar();
+        if (ended) break;
+    }
+
+    st->end  = hmx.getOffset();
+    st->size = static_cast<int>(st->context.size());
+    st->loc  = hmx.sourceFile.offsetToLocation(st->start);
+    hmx.acceptPosition();
+    return st;
+}
+
+void Tokenizer::skipOneLineComment() {
+    while (!hmx.isEnd()) {
+        if (hmx.getchar() == '\n') {
+            hmx.nextChar();
+            hmx.skipWhiteSpace();
+            return;
+        }
+        hmx.nextChar();
+    }
+}
+
+void Tokenizer::skipMultiLineComment() {
+    while (!hmx.isEnd()) {
+        if (hmx.include("*/", true)) {
+            hmx.skipWhiteSpace();
+            return;
+        }
+        hmx.nextChar();
+    }
+}

src/tokenizer/tokenizer.hpp

@@ -1,577 +1,60 @@
-// ============================================================================
-// saQut Compiler — Tokenizer (Token Seviyesinde Tarayıcı)
-// ============================================================================
-//
-// DİZİN:   src/tokenizer/tokenizer.hpp
-// KATMAN:  Katman 2 — Lexer üzerine kurulu
-// BAĞIMLI: Lexer (src/lexer/lexer.hpp)
-// KULLANAN: Parser (src/parser/parser.hpp), ParserToken (src/parser/token.hpp)
-//
-// AMAÇ:
-//   Lexer tarafından sağlanan karakter akışını alıp anlamlı token'lara dönüştürür.
-//   Token'lar derleyicinin "kelime"leridir — parser'ın anlayacağı en küçük birim.
-//
-//   Üretilen token tipleri (6 adet polimorfik sınıf):
-//   ┌─────────────────┬──────────────────────────────────┐
-//   │ Sınıf           │ Örnek token'lar                  │
-//   ├─────────────────┼──────────────────────────────────┤
-//   │ NumberToken     │ 42, 0xFF, 3.14, 1e10            │
-//   │ StringToken     │ "merhaba", "satır\niki"         │
-//   │ OperatorToken   │ +, -, *, /, ==, !=, ++, --      │
-//   │ DelimiterToken  │ (, ), {, }, [, ], ;, ,, ., ->   │
-//   │ KeywordToken    │ if, for, while, int, void        │
-//   │ IdentifierToken │ x, myVar, _private               │
-//   └─────────────────┴──────────────────────────────────┘
-//
-// ADR-004: Neden Polimorfik Token Sınıfları?
-//   Seçenek 1 — Tagged union (std::variant): Tüm veriyi tek struct'ta
-//     +: Bellek tek parça, cache-friendly
-//     -: Tip eklemek için union'ı değiştirmek gerek
-//   Seçenek 2 — Class hierarchy (seçilen): Base Token, alt sınıflar
-//     +: Yeni token tipi eklemek kolay (yeni sınıf türet)
-//     +: Her token kendi verisini taşır (NumberToken.isFloat, StringToken.context)
-//     -: Heap tahsisi (new) gerektirir
-//     -: virtual destructor çağrısı (maliyet: 1 vtable lookup)
-//
-//   Karar: Class hierarchy. Derleyici gibi bir araçta kod netliği ve
-//   genişletilebilirlik, mikro-performanstan daha önemlidir.
-//
-// TASARIM KARARLARI:
-//   1. Tablolar (operators, delimiters, keywords): constexpr std::string_view dizileri.
-//      Derleme zamanında sabit, heap tahsisi yok. Sıralama önceliği:
-//      - Önce keyword'ler: if/for/while gibi kelimeler identifier'lardan önce yakalanmalı
-//      - Sonra delimiter'lar: -> ve :: gibi 2 karakterliler önce, tek karakterliler sonra
-//      - Sonra operator'ler: != ve == gibi 2 karakterliler önce, tek karakterliler sonra
-//      - En son identifier: yukarıdakilerden hiçbirine uymayan her şey
-//
-//   2. Keyword boundary check: "do" keyword'ü "double" ile karışmasın diye,
-//      keyword eşleşmesinden sonraki karakter kontrol edilir. Sonraki karakter
-//      harf/rakam/_/$ ise bu bir keyword değil, identifier'dır.
-//
-//   3. scope() metodu: Her çağrıldığında bir sonraki token'ı döndürür.
-//      EOF'da "EOL" isimli özel bir token döndürür (Token tipi, özel değil).
-//      Bu, boş token listesi sorununu çözer (parser her zaman bir token görür).
-//
-//   4. Yorum satırları: // (tek satır) ve /* */ (çok satırlı) desteklenir.
-//      Yorumlar token üretmez, sessizce atlanır.
-//      NOT: İç içe /* */ yorumları desteklenmez (C standardı gibi).
-//
-// BİLİNEN SINIRLAMALAR (TODO):
-//   TODO: String escape sequence'leri tam değil (\x, \u, \U eksik)
-//   TODO: Char literal: 'a' formatı okunamıyor
-//   TODO: Raw string: R"(...)" formatı yok
-//   TODO: Token konum bilgisi (satır/sütun) token'lara eklenmeli
-//   TODO: Bellek sızıntısı: Token'lar heap'te new ile oluşturuluyor, silme sorumluluğu çağıranda
-//
-// ============================================================================
-
 #ifndef SAQUT_TOKENIZER
 #define SAQUT_TOKENIZER
 
-#include <iostream>
 #include <string>
 #include <vector>
-#include "lexer/lexer.hpp"
-
-// ============================================================================
-// Token Temel Sınıfı
-// ============================================================================
-//
-// Tüm token tiplerinin ortak atası. Polimorfik kullanım için virtual destructor
-// içerir. type alanı, token'ın hangi alt sınıfa ait olduğunu string olarak tutar
-// (RTTI'ye alternatif, daha hafif).
-//
-// ALANLAR:
-//   type  : Token tipi ("number", "string", "operator", "delimiter", "keyword", "identifier")
-//   token : Token'ın ham metin hali (örn: "42", "+", "if", "myVar")
-//   start : Kaynak koddaki başlangıç offset'i (Lexer offset'i)
-//   end   : Kaynak koddaki bitiş offset'i
-//
-class Token {
-protected:
-    std::string type;    // Alt sınıf tarafından constructor'da atanır
-public:
-    int start = 0;       // Kaynak koddaki başlangıç konumu
-    int end   = 0;       // Kaynak koddaki bitiş konumu
-    std::string token;   // Token'ın ham metin gösterimi
-
-    std::string gettype() { return type; }
-    virtual ~Token() = default;
-};
-
-// ============================================================================
-// StringToken — String Literal'ları ("...")
-// ============================================================================
-//
-// Örnek: "merhaba dünya", "satır\niki", "tırnak \" içinde"
-//
-// context: Escape sequence'ler çözümlenmiş gerçek string içeriği.
-//          Örn: token="\"a\\nb\"" ise context="a\nb"
-// size:    context'in uzunluğu (token'dan farklı olabilir)
-// token:   Tırnak işaretleri ve escape sequence'ler dahil ham hali
-//
-class StringToken : public Token {
-public:
-    StringToken()             { type = "string"; }
-    std::string context;     // İşlenmiş string içeriği (escape'ler açılmış)
-    int size = 0;            // context uzunluğu
-};
-
-// ============================================================================
-// NumberToken — Sayısal Literal'lar (42, 0xFF, 3.14)
-// ============================================================================
-//
-// Sayı tabanı, float/整数 ayrımı, bilimsel gösterim bilgisi taşır.
-// Lexer'ın INumber yapısından dönüştürülür.
-//
-// isFloat:    true ise float/double literal (nokta veya epsilon içerir)
-// hasEpsilon: true ise bilimsel gösterim (örn: 1e10)
-// base:       Sayı tabanı: 2, 8, 10, 16
-// token:      Sayının ham string hali (örn: "0xFF", "3.14e-2")
-//
-class NumberToken : public Token {
-public:
-    NumberToken()             { type = "number"; }
-    bool isFloat    = false;  // Ondalıklı sayı mı?
-    bool hasEpsilon = false;  // Bilimsel gösterim (e/E) içeriyor mu?
-    int base        = 10;     // Sayı tabanı
-};
-
-// ============================================================================
-// OperatorToken — Operatörler (+, -, *, /, ==, ++, vb.)
-// ============================================================================
-//
-// Aritmetik, karşılaştırma, mantıksal, bitsel, atama operatörleri.
-// Token değeri doğrudan operatörün string halidir: "+", "-", "==", "++".
-//
-class OperatorToken : public Token {
-public:
-    OperatorToken()           { type = "operator"; }
-};
-
-// ============================================================================
-// DelimiterToken — Sınırlandırıcılar ({, }, (, ), [, ], ;, ,, ., ->, ::)
-// ============================================================================
-//
-// Kod yapısını belirleyen karakterler. Bloklar, parametre listeleri,
-// dizi indeksleri, ifade sonlandırma.
-//
-class DelimiterToken : public Token {
-public:
-    DelimiterToken()          { type = "delimiter"; }
-};
-
-// ============================================================================
-// KeywordToken — Anahtar Kelimeler (if, for, while, int, void, ...)
-// ============================================================================
-//
-// Dilin rezerve edilmiş kelimeleri. Identifier olarak kullanılamazlar.
-// Tokenizer scope() fonksiyonu, keyword'leri identifier'lardan önce kontrol
-// eder. Keyword boundary check sayesinde "double" "do" olarak yanlış
-// eşleşmez.
-//
-class KeywordToken : public Token {
-public:
-    KeywordToken()            { type = "keyword"; }
-};
-
-// ============================================================================
-// IdentifierToken — Tanımlayıcılar (değişken/fonksiyon isimleri)
-// ============================================================================
-//
-// Harf, rakam, _ ve $ karakterlerinden oluşan, keyword olmayan isimler.
-// Değişkenler, fonksiyonlar, sınıflar, metotlar için kullanılır.
-//
-// context: Şu anda token ile aynı (genişleme için ayrıldı)
-// size:    Tanımlayıcının karakter uzunluğu
-//
-class IdentifierToken : public Token {
-public:
-    IdentifierToken()         { type = "identifier"; }
-    std::string context;     // Şu anda token ile aynı
-    int size = 0;            // Tanımlayıcı uzunluğu
-};
-
-// ============================================================================
-// Token Tanıma Tabloları (Derleme Zamanı Sabitleri)
-// ============================================================================
-//
-// Bu tablolar, Tokenizer::scope() tarafından ham karakterlerden token üretmek
-// için kullanılır. constexpr std::string_view ile tanımlanmıştır, böylece
-// heap tahsisi yapılmaz ve derleme zamanında optimize edilir.
-//
-// SIRALAMA ÖNEMLİDİR!
-//   scope() fonksiyonu bu tabloları sırasıyla tarar ve İLK eşleşmede durur.
-//   Bu nedenle:
-//   - Çok karakterli operatörler (==) tek karakterlilerden (=) ÖNCE gelmeli
-//   - Çok karakterli delimiter'lar (->) tek karakterlilerden (.) ÖNCE gelmeli
-//   - Keyword'ler, identifier'lardan ÖNCE kontrol edilmeli
-//
-//   Mevcut sıralama: keywords → delimiters → operators → identifier (fallback)
-//
-// ============================================================================
-
 #include <string_view>
+#include "lexer/lexer.hpp"
+#include "tokenizer/token.hpp"
 
 // Operatör tablosu. Çok karakterliler (==, !=, ++, +=, vb.) önce gelir.
-// NOT: Bu tablo ParserToken'daki OPERATOR_MAP ile eşleşmelidir.
 inline constexpr std::string_view operators[] = {
-    // --- 2 karakterli: karşılaştırma ---
     "==", "!=", "<=", ">=", "&&", "||",
-    // --- 2 karakterli: aritmetik ---
     "++", "--", "<<", ">>",
-    // --- 2 karakterli: birleşik atama ---
     "+=", "-=", "*=", "/=", "%=", "&=", "|=", "^=",
-    // --- 1 karakterli: aritmetik ---
     "+",  "-",  "*",  "/",  "%",  "<",  ">",
-    // --- 1 karakterli: bitsel/mantıksal ---
     "^",  "!",  "~",  "&",  "|",
-    // --- 1 karakterli: temel atama ---
     "="
 };
 
 // Delimiter tablosu. Çok karakterliler (->, ::) önce gelir.
 inline constexpr std::string_view delimiters[] = {
-    "->", "::",                              // 2 karakterli bağlayıcılar
+    "->", "::",
-    "[",  "]",  "(",  ")",  "{",  "}",       // gruplama
+    "[",  "]",  "(",  ")",  "{",  "}",
-    ";",  ",",  ":",                          // ayırıcılar
+    ";",  ",",  ":",
-    "."                                        // üye erişimi
+    "."
 };
 
-// Keyword tablosu. Dilin tüm rezerve edilmiş kelimeleri.
+// Keyword tablosu.
-// Gruplandırılmıştır:
-//   - Kontrol akışı: if, else, for, while, do, switch, case, vb.
-//   - Tipler: void, int, float, double, char, string, bool
-//   - Literal'lar: true, false, null
-//   - OOP: class, interface, enum, extends, public, private, vb.
-//   - Modüller: import, package
-//   - C/C++ ekleri: const, extern, typedef, sizeof, auto, vb.
-//
-// BUG FIX (commit 438bc0e):
-//   Eskiden tip keyword'leri bu listede yoktu. int, float gibi kelimeler
-//   identifier olarak tokenize ediliyordu. Parser'da KW_INT gibi tipler
-//   tanımlı olmasına rağmen tokenizer'dan gelmediği için değişken tanımlama
-//   çalışmıyordu. Tüm eksik keyword'ler eklendi.
-//
 inline constexpr std::string_view keywords[] = {
-    // Control flow
     "if",       "else",     "for",      "while",    "do",
     "switch",   "case",     "default",  "break",    "continue",
     "return",   "try",      "catch",    "finally",  "throw",
     "throws",   "assert",
-    // Types
     "void",     "int",      "float",    "double",   "char",
     "string",   "bool",
-    // Literals
     "true",     "false",    "null",
-    // OOP
+    "class",    "struct",   "interface","enum",     "extends",  "implements",
-    "class",    "interface","enum",     "extends",  "implements",
     "new",      "public",   "private",  "protected",
     "static",   "final",    "abstract",
-    // Modules
     "import",   "package",
-    // C/C++
     "const",    "extern",   "typedef",  "sizeof",
     "auto",     "constexpr","noexcept",
     "native",   "synchronized", "volatile", "transient"
 };
 
-// ============================================================================
-// Tokenizer — Lexer Üzerinde Token Üretici
-// ============================================================================
-//
-// Tek sorumluluğu: karakter akışından token listesi üretmek.
-// Durum bilgisi: Lexer'ı içerir (hmx), kendi durumu yok.
-//
-// KULLANIM:
-//   Tokenizer tokenizer;
-//   auto tokens = tokenizer.scan(sourceCode);
-//   // tokens artık kullanılabilir. İş bitince:
-//   for (auto* t : tokens) delete t;
-//
 class Tokenizer {
 public:
-    Lexer hmx;  // İç Lexer. "hmx" adı tarihsel.
+    Lexer hmx;
 
-    std::vector<Token*> scan(std::string input);
+    std::vector<Token*> scan(std::string input, std::string filePath = "");
 
 private:
-    Token*           scope();             // Bir sonraki token'ı döndür
+    Token*           scope();
-    IdentifierToken* readIdentifier();    // Tanımlayıcı oku
+    IdentifierToken* readIdentifier();
-    StringToken*     readString();        // String literal oku
+    StringToken*     readString();
-    void skipOneLineComment();            // // yorum satırını atla
+    void skipOneLineComment();
-    void skipMultiLineComment();          // /* */ yorum bloğunu atla
+    void skipMultiLineComment();
 };
 
-// ============================================================================
-// GERÇEKLEME (Implementation)
-// ============================================================================
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// scan: Kaynak kodu tara, token listesi üret.
-//
-// Akış:
-//   1. Lexer'a kaynak kodu yükle
-//   2. scope() ile tek tek token oku
-//   3. "EOL" (End Of Line) token'ı gelene kadar devam et
-//   4. Token listesini döndür
-//
-// "EOL" token'ı: scope() EOF'da üretilen özel bir Token. Parser'a "bitti" sinyali.
-// Neden nullptr değil? Çünkü scope() her zaman geçerli bir pointer döndürmeli,
-// aksi takdirde null kontrolü gerekir. "EOL" ile bu kontrol token tipine indirgenir.
-//
-// TODO: std::unique_ptr veya std::vector<std::unique_ptr<Token>> ile bellek yönetimi
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline std::vector<Token*> Tokenizer::scan(std::string input) {
-    std::vector<Token*> tokens;
-    hmx.setText(input);
-    while (true) {
-        Token* token = scope();
-        if (token->token == "EOL") break;  // Dosya sonu sinyali
-        tokens.push_back(token);
-        if (hmx.isEnd()) break;            // Güvenlik kontrolü
-    }
-    return tokens;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// scope: Bir sonraki token'ı tanı ve döndür.
-//
-// Token tanıma sıralaması (önemli!):
-//   1. Boşlukları atla
-//   2. Yorum satırlarını atla (//, /* */)
-//   3. EOF kontrolü → "EOL" token'ı
-//   4. String literal ("...")
-//   5. Sayısal literal (0-9 ile başlayan)
-//   6. Keyword'ler (sınır kontrolü ile)
-//   7. Delimiter'lar
-//   8. Operatörler
-//   9. Identifier (fallback — yukarıdakilerden hiçbiri değilse)
-//
-// Keyword boundary check:
-//   include(kw, false) ile önce eşleşme kontrolü yapılır (konum değişmez).
-//   Sonra keyword'ün hemen sonrasındaki karaktere bakılır.
-//   Eğer bu karakter harf/rakam/_/$ ise, bu bir keyword değil, daha uzun bir
-//   identifier'ın parçasıdır. Örnek: "do" → "double"ın başlangıcı olabilir.
-//
-//   BUG FIX (commit 438bc0e): Eskiden boundary check yoktu. "double" kelimesi
-//   "do" + "uble" olarak iki token'a ayrılıyordu.
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline Token* Tokenizer::scope() {
-    hmx.skipWhiteSpace();
-
-    // Yorum satırları: sessizce atla, token üretme
-    if (hmx.include("//", true))  skipOneLineComment();
-    if (hmx.include("/*", true))  skipMultiLineComment();
-
-    // EOF kontrolü
-    if (hmx.isEnd()) {
-        Token* t = new Token();
-        t->token = "EOL";  // Özel sinyal token'ı
-        return t;
-    }
-
-    // String literal: " ile başlar
-    if (hmx.getchar() == '"')
-        return readString();
-
-    // Sayısal literal: rakam ile başlar (isNumeric: 0-9)
-    if (hmx.isNumeric()) {
-        INumber lem = hmx.readNumeric();
-        NumberToken* nt = new NumberToken();
-        nt->base       = lem.base;
-        nt->start      = lem.start;
-        nt->end        = lem.end;
-        nt->hasEpsilon = lem.hasEpsilon;
-        nt->isFloat    = lem.isFloat;
-        nt->token      = lem.token;
-        return nt;
-    }
-
-    // Keyword'ler: sınır kontrolü ile tarama
-    // include(kw, false) → eşleşme kontrolü yap ama konumu değiştirme
-    // getchar(kw.size()) → keyword sonrası karaktere bak
-    // Sonraki karakter harf/rakam/_/$ ise → bu bir keyword değil, devam et
-    for (const auto& kw : keywords) {
-        if (hmx.include(std::string(kw), false)) {
-            char next = hmx.getchar(static_cast<int>(kw.size()));
-            if ((next >= 'a' && next <= 'z') || (next >= 'A' && next <= 'Z') ||
-                (next >= '0' && next <= '9') || next == '_' || next == '$') {
-                continue;  // Daha uzun bir identifier'ın parçası
-            }
-            KeywordToken* kt = new KeywordToken();
-            kt->start = hmx.getOffset();
-            hmx.toChar(static_cast<int>(kw.size()));
-            kt->end   = hmx.getOffset();
-            kt->token = kw;
-            return kt;
-        }
-    }
-
-    // Delimiter'lar
-    for (const auto& del : delimiters) {
-        if (hmx.include(std::string(del), false)) {
-            DelimiterToken* dt = new DelimiterToken();
-            dt->start = hmx.getOffset();
-            hmx.toChar(static_cast<int>(del.size()));
-            dt->end   = hmx.getOffset();
-            dt->token = del;
-            return dt;
-        }
-    }
-
-    // Operatörler
-    for (const auto& op : operators) {
-        if (hmx.include(std::string(op), false)) {
-            OperatorToken* ot = new OperatorToken();
-            ot->start = hmx.getOffset();
-            hmx.toChar(static_cast<int>(op.size()));
-            ot->end   = hmx.getOffset();
-            ot->token = op;
-            return ot;
-        }
-    }
-
-    // Identifier (fallback): hiçbir özel token tipine uymayan her şey
-    return readIdentifier();
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// readIdentifier: Bir tanımlayıcı (identifier) oku.
-//
-// Tanımlayıcı = harf ile başlayan, harf/rakam/_/$ ile devam eden karakter dizisi.
-// NOT: Rakam ile başlayamaz (o zaman sayı olurdu).
-//
-// Karakter seti:
-//   a-z, A-Z: Latin harfleri
-//   0-9: Rakamlar (ilk karakter hariç)
-//   _ (alt çizgi): Yaygın ayraç
-//   $ (dolar): Java/C# uyumluluğu için
-//
-// TODO: Unicode harf desteği (Türkçe karakterler, Çince, Arapça, vb.)
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline IdentifierToken* Tokenizer::readIdentifier() {
-    hmx.beginPosition();
-    IdentifierToken* it = new IdentifierToken();
-    it->start = hmx.getOffset();
-
-    while (!hmx.isEnd()) {
-        char c = hmx.getchar();
-        bool read = false;
-
-        // Harf veya rakam kontrolü (ASCII)
-        if ((c >= 'a' && c <= 'z') || (c >= 'A' && c <= 'Z') || (c >= '0' && c <= '9')) {
-            read = true;
-            it->token.push_back(c);
-        } else if (c == '_' || c == '$') {
-            read = true;
-            it->token.push_back(c);
-        }
-
-        if (read) {
-            hmx.nextChar();
-        } else {
-            break;  // Tanımlayıcı karakteri değil → dur
-        }
-    }
-
-    it->end  = hmx.getOffset();
-    it->size = static_cast<int>(it->context.size());
-    hmx.acceptPosition();  // Başarılı okuma → konumu kalıcı yap
-    return it;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// readString: Bir string literal oku ("...")
-//
-// Desteklenen escape sequence'ler:
-//   \"  → çift tırnak
-//   \\  → ters bölü
-//   \n  → satırsonu
-//   \t  → sekme
-//   \r  → satırbaşı
-//
-// Algoritma:
-//   1. Açılış tırnağını (" ) gör → started = true
-//   2. Karakterleri oku:
-//      - \ ise → sonraki karakteri escape olarak işle, context'e ekle
-//      - " ise → started zaten true, bu kapanış tırnağı → ended = true
-//      - Diğer → context'e ekle
-//   3. Kapanış tırnağında dur
-//
-// token: Tüm karakterler (tırnaklar ve escape'ler dahil)
-// context: Sadece gerçek string içeriği (escape'ler çözülmüş)
-//
-// Örnek: "a\"b\\n" → token = "\"a\\\"b\\\\n\"", context = "a\"b\n"
-//
-// TODO: \xNN (hex escape), \uNNNN (Unicode), \UNNNNNNNN (geniş Unicode)
-// TODO: Çok satırlı string desteği ("""...""" veya backtick `...`)
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline StringToken* Tokenizer::readString() {
-    hmx.beginPosition();
-    StringToken* st = new StringToken();
-    bool started = false;   // Açılış tırnağı görüldü mü?
-    bool ended   = false;   // Kapanış tırnağı görüldü mü?
-    st->start = hmx.getOffset();
-
-    while (!hmx.isEnd()) {
-        char c = hmx.getchar();
-        st->token.push_back(c);
-        switch (c) {
-            case '"':
-                if (!started) {
-                    started = true;   // Açılış tırnağı
-                } else {
-                    ended = true;     // Kapanış tırnağı
-                }
-                break;
-            case '\\':
-                // Escape sequence: sonraki karakteri olduğu gibi al
-                hmx.nextChar();
-                c = hmx.getchar();
-                st->token.push_back(c);
-                st->context.push_back(c);
-                break;
-            default:
-                st->context.push_back(c);
-                break;
-        }
-        hmx.nextChar();
-        if (ended) break;
-    }
-
-    st->end  = hmx.getOffset();
-    st->size = static_cast<int>(st->context.size());
-    hmx.acceptPosition();
-    return st;
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// skipOneLineComment: // ile başlayan yorum satırını satırsonuna kadar atla
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Tokenizer::skipOneLineComment() {
-    while (!hmx.isEnd()) {
-        if (hmx.getchar() == '\n') {
-            hmx.nextChar();
-            hmx.skipWhiteSpace();  // Satırsonu sonrası boşlukları da temizle
-            return;
-        }
-        hmx.nextChar();
-    }
-}
-
-// --------------------------------------------------------------------------
-// skipMultiLineComment: /* */ bloğunu atla
-// NOT: İç içe yorum blokları desteklenmez (C standardı gibi).
-// --------------------------------------------------------------------------
-inline void Tokenizer::skipMultiLineComment() {
-    while (!hmx.isEnd()) {
-        if (hmx.include("*/", true)) {
-            hmx.skipWhiteSpace();
-            return;
-        }
-        hmx.nextChar();
-    }
-}
-
 #endif // SAQUT_TOKENIZER

src/tools.hpp

@@ -8,7 +8,6 @@
 //
 // AMAÇ:
 //   Tüm derleyici modüllerinin ihtiyaç duyduğu ortak yardımcı fonksiyonlar.
-//   Şu anda sadece padRight() içerir.
 //
 // ============================================================================
 
@@ -19,15 +18,6 @@
 
 // --------------------------------------------------------------------------
 // padRight: String'i sağdan boşluk ile belirtilen uzunluğa tamamla.
-//
-// KULLANIM: AST ağacını konsola yazdırırken girintileme (indent) için.
-//   padRight("", indent) → indent adet boşluk döndürür.
-//
-// ÖRNEK:
-//   padRight("", 4) → "    "
-//   padRight("abc", 6) → "abc   "
-//
-// NOT: std::setw + std::left ile de yapılabilirdi, ancak bu daha basit.
 // --------------------------------------------------------------------------
 inline std::string padRight(std::string str, size_t totalLen) {
     if (str.size() < totalLen) {
@@ -36,4 +26,30 @@ inline std::string padRight(std::string str, size_t totalLen) {
     return str;
 }
 
+// --------------------------------------------------------------------------
+// jsonIndent: JSON çıktısı için girinti (her seviye 2 boşluk)
+// --------------------------------------------------------------------------
+inline std::string jsonIndent(int n) {
+    return std::string(static_cast<size_t>(n) * 2, ' ');
+}
+
+// --------------------------------------------------------------------------
+// jsonEscape: JSON string değerleri için kaçış karakterleri
+// --------------------------------------------------------------------------
+inline std::string jsonEscape(const std::string& s) {
+    std::string out;
+    out.reserve(s.size() + 4);
+    for (char c : s) {
+        switch (c) {
+            case '"':  out += "\\\""; break;
+            case '\\': out += "\\\\"; break;
+            case '\n': out += "\\n";  break;
+            case '\r': out += "\\r";  break;
+            case '\t': out += "\\t";  break;
+            default:   out += c;
+        }
+    }
+    return out;
+}
+
 #endif // SAQUT_TOOLS